Chrzcielnica

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Zabierzów
Miejscowość
Rudawa
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Krzeszowice
Parafia
Wszystkich Świętych
Tagi
barok Poman Michał
Miejsce przechowywania
południowa część nawy
Identyfikator
DZIELO/06165
Kategoria
chrzcielnica
Ilość
1
Czas powstania
1707 rok
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Dębnik, Kraków
Technika i materiał
marmur dębnicki, kuty, polerowany; drewno rzeźbione, polichromowane, złocone
Wymiary podstawowe
wysokość – 167 cm
Inne wymiary – średnica bazy: 116 cm
Autor noty katalogowej
Józef Skrabski
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Chrzcielnica powstała w 1707 roku. Wykonał ją Michał Poman, kamieniarz w Dębniku. Według księdza Łoboczowskiego chrzcielnica pierwotnie była zwieńczona figurą św. Jana Chrzciciela. W 2002 roku konserwatorzy Adam Kruk i Juliusz Kasper odnowili pokrywę.

Opis

Na okrągłej podstawie, częściowo wmurowanej w ścianę oraz prostopadłościennym cokole niewielka stopa z trzonem w typie balustradowej lalki podtrzymującej półkulistą czarę o powierzchni imitującej puklowanie z wklęską i zaoblonym brzegiem. Na kwadratowej podstawie data: „A(NNO) D(OMINI) 1707”. Pokrywa w kształcie smukłej półkopuły, ośmiopolowa, z żebrami. W polach między żebrami dekoracja z ornamentu małżowinowego. Latarnia ośmioboczna z profilowanym cokołem i gzymsem. Na latarni jajowata kula z toczonym daszkiem zwieńczonym guzem w kształcie zbliżonym do szyszki. Żebra kopuły, elementy dekoracyjne i ornamenty złocone. Tła i ściany latarni polichromowane, ciemnozielone.

Zarys problematyki artystycznej

Chrzcielnica należy do typowych dzieł powstających w ośrodku kamieniarskim w Dębniku koło Krakowa, który należał do karmelitów bosych z Czernej. Przez niemal 200 lat od początku XVII wieku do końca następnego stulecia kamieniarze tworzyli niemal identyczne chrzcielnice dla kościołów Krakowa i całej Polski. Ich datowanie na podstawie formy w zasadzie nie jest możliwe, bowiem przez cały ten okres powielano ten sam typ. W przypadku chrzcielnicy w Rudawie szczęśliwie wykuto datę na jej podstawie. W archiwaliach klasztoru Karmelitów bosych w Czernej odnaleziono informację o jej autorze, kamieniarzu Michale Pomanie, który uiścił podatek (olborę) od wydobytego marmuru na wykonanie tej właśnie chrzcielnicy. Szczęśliwie do naszych czasów dotrwała pokrywa zdobiona zapóźnionym już wówczas ornamentem małżowinowo-chrząstkowym. Tadeusz Chrzanowski, a za nim Dominik Ziarnkowski uważali, że pokrywa jest wcześniejsza i że może pochodzić z poprzedniej chrzcielnicy z 1608 roku.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Stan dobry, widoczne spękania i uszkodzenia mechaniczne chrzcielnicy.

Literatura

Rudnica Ewa, Inwentarz kościoła parafialnego p.w. Wszystkich Świętych w Rudawie, praca licencjacka napisana w Instytucie Historii Sztuki i Kultury Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie pod kierunkiem dr. Józefa Skrabskiego, Kraków 2011.

Streszczenie

Chrzcielnica w kościele w Rudawie została wykonana przez kamieniarza Michała Pomana w 1707 roku. Należy ona do typowych dzieł powstających w ośrodku kamieniarskim w Dębniku koło Krakowa, należącym do karmelitów bosych z Czernej. Chrzcielnice o identycznym niemalże kształcie znajdują się w kilkudziesięciu kościołach na terenie całej Polski.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Pęczkowska Wiktoria, "Mała architektura z czarnego marmuru w Chrzanowskiem", Chrzanów 1976
Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian , "Sztuka Ziemi Krakowskiej", Kraków 1982
Ziarkowski Dominik, "Kościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych w Rudawie", Kraków 2013

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Archiwum Karmelitów Bosych w Czernej, sygn. 82, Connotationes mensurarum marmoris /vulgo olborae/ extraditi a magistris in Dembnik, arendariis montium, seu fodinarum marmorearum inchoatae anno a partu Virginis 1691 mense Junio,
s. 25.

Jak cytować?

Józef Skrabski, "Chrzcielnica", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/chrzcielnica-30

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności