Św. Tomasz

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
suski
Gmina
Bystra-Sidzina
Miejscowość
Sidzina
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Parafia Św. Mikołaja
Tagi
rzeźba XVII wieku św. Tomasz
Miejsce przechowywania
prawa bramka ołtarza głównego
Identyfikator
DZIELO/10871
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
druga lub trzecia ćwierć XVII wieku
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Wymiary szczegółowe
Wysokość figury – około 150 cm
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Rzeźba św. Tomasza powstała w drugiej lub trzeciej ćwierci XVII wieku. Pierwotnie była ustawiona w poprzednim kościele w Sidzinie. Obecnie znajduje się na ołtarzu wykonanym około 1825 roku z wykorzystaniem elementów starszej struktury.

Opis

Rzeźba św. Tomasza ścięta z tyłu i drążona, ustawiona na półkolistym i zielonym cokole. Święty ukazany jest frontalnie, delikatnie pochylony w lewo. W prawej dłoni trzyma otwartą księgę, a W lewej ugiętej w łokciu węgielnicę. Twarz podłużna o dużym nosie i oczach, okolona długą i falistą brodą oraz półdługimi kręconymi włosami, zasłaniającymi uszy. Ubrany jest w długą suknię przewiązaną w talii z wąskimi rękawami i kołnierzykiem, zapiętą u góry na guziki, a także płaszcz zarzucony na ramiona i zawinięty wokół lewego przedramienia; stopy bose. Tkaniny są obficie drapowane w rurkowate i równoległe fałdy. Polichromia jest naturalistyczna w odsłoniętych partiach ciała, a szaty złocone.

Zarys problematyki artystycznej

W dotychczasowych badaniach nad wyposażeniem kościoła św. Mikołaja w Sidzinie, wobec braku dokumentów archiwalnych ustalających wykonawców, nie podjęto próby wskazania choćby kręgu potencjalnych autorów rzeźb z ołtarza głównego. Akta wizytacji z XVII wieku nie przekazują szczegółowych informacji o kolejnych ołtarzach w kościele w Sidzinie – wymieniają tylko ich liczbę lub tytuły wezwań. Zwracając jednak uwagę na uszy ołtarza zdobione ornamentem małżowinowo-chrząstkowym można wnioskować, że poprzedni ołtarz główny powstał w drugiej lub trzeciej ćwierci XVII wieku. Z tego okresu pochodzą także rzeźby św. Andrzeja, św. Tomasza, św. Stanisława i św. Wojciecha oraz uskrzydlone główki aniołków skierowane na wprost z szyjami podwiązanymi chustami. Natomiast konstrukcja ołtarza, figury aniołów w zwieńczeniu, rzeźba Boga Ojca oraz gołębicy Ducha Świętego powstały po wybudowaniu nowej świątyni w Sidzinie około 1825 roku.

Rzeźba św. Tomasza posiada cechy charakterystyczne dla plastyki wczesnobarokowej o sztywnym sposobie kształtowania sylwetki oraz drapowania szat pozbawionego silnej ekspresji i przyjmującego formę rurkowatych fałd, przylegających ciasno do ciała i opadających równolegle w dół. Figura przedstawia św. Tomasza, apostoła i męczennika. Święty głosił Ewangelię w południowych Indiach. Zginął śmiercią męczeńską w Kalaminie pod Madras, przeszyty włócznią. W ikonografii przedstawiany jest z węgielnicą lub narzędziem jego męczeńskiej śmierci. Węgielnica ukazana w sidzińskiej rzeźbie ma nawiązywać do historii zawartej w apokryfach o misyjnej działalności św. Tomasza, według których święty miał się podjąć wybudowania pałacu króla Gondafora w Indiach.

Streszczenie

Rzeźba św. Tomasza powstała w drugiej lub trzeciej ćwierci XVII wieku. Z tego okresu pochodzą również figury św. Andrzeja, św. Wojciecha i św. Stanisława ustawione na ołtarzu z około 1825 roku. Święty Tomasz głosił Ewangelię w południowych Indiach. Zginął śmiercią męczeńską w Kalaminie pod Madras, przeszyty włócznią. W ikonografii przedstawiany jest z węgielnicą lub narzędziem jego męczeńskiej śmierci.

Bibliografia

"Dziedzictwo kulturowe Podbabiogórza. Zabytki", Sucha Beskidzka 2014
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Leśniak Kazimierz, "Ocalić od zapomnienia. Dzieje Sidziny 1563-2006", Kraków 2007
Harasimczyk Jerzy, "Gmina Bystra-Sidzina. Przewodnik historyczny", Krosno 2003
Czarniak Władysław, "Księża rodacy i duszpasterze Sidziny na przestrzeni 450 lat jej historii", Kraków 2013
Janicka-Krzywda Urszula , "Patron – atrybut – symbol", Poznań 1993

Jak cytować?

Maria Działo, "Św. Tomasz ", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2023, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-tomasz

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności