Krucyfiks

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
suski
Gmina
Zembrzyce
Miejscowość
Zembrzyce
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Sucha Beskidzka
Parafia
Narodzenia św. Jana Chrzciciela
Tagi
krucyfiks rzeźba XVII wieku
Miejsce przechowywania
ołtarz w kaplicy bocznej
Identyfikator
DZIELO/09900
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
druga połowa XVII wieku
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Wymiary podstawowe
szerokość – około 167 cm
wysokość – około 270 cm
Wymiary szczegółowe
Wysokość figury – około 180 cm
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Krucyfiks powstał w drugiej połowie XVII wieku i został umieszczony w ołtarzu Ukrzyżowania. Ołtarz z krucyfiksem po raz pierwszy odnotowano w aktach wizytacji w 1729 roku „5tum à par/te Sinistra depositionis de Cruce Christi Domini Similitèr consecratio praefata altaria habent mensas lapideas integras”.

Opis

Rzeźba Chrystusa przybita do krzyża trzema gwoździami. Chrystus ukazany w typie Cristo morte, w lekkim zwisie, z głową pochyloną na prawą stronę. Ma szczupłą sylwetkę ciała, podkreśloną linię żeber i mostka. Jego twarz jest podłużna, ma długi nos, otwarte usta i zamknięte oczy oraz krótką brodę. Włosy długie, ciemnobrązowe, spływają falami do przodu i na plecy. Na głowie ma założoną szeroką, złoconą koronę cierniową. Jego biodra oplata złocone perizonium, zawiązane na prawym boku ze zwisem wzdłuż prawego uda. Z dłoni, stóp i boku Chrystusa spływają strużki krwi. Nad głową wisi titulus w formie poziomej banderoli z napisem „I. N. R. I.”. Krzyż prosty, gładki, malowany na brązowo. Polichromia ciała naturalistyczna; perizonium, korona i titulus złocone.





Zarys problematyki artystycznej

Rzeźba powstała w drugiej połowie XVII wieku. Niewyjaśnioną pozostaje kwestia autora lub kręgu warsztatowego. Chrystus na krucyfiksie w Zembrzycach został ukazany w tzw. typie Cristo morte, charakteryzującym się opuszczoną bezwładnie głową i zamkniętymi oczami. Przedstawienie Ukrzyżowania zredukowane wyłącznie do postaci wiszącego na krzyżu, martwego Chrystusa ma uzmysłowić oglądającym Jego osamotnienie w czasie męki. Nazwa krucyfiks pochodzi od łacińskiego słowa crucifixus i oznacza „przybity do krzyża”. Nad głową Chrystusa znajduje się titulus, czyli tabliczka z napisem winy, skróconym do liter INRI (łac. Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum), czyli Jezus Nazarejczyk Król Żydów, zgodnie z opisem w Ewangelii św. Jana: „Wypisał też Piłat tytuł winy i kazał go umieścić na krzyżu. A było napisane: «Jezus Nazarejczyk, Król Żydowski». Ten napis czytało wielu Żydów, ponieważ miejsce, gdzie ukrzyżowano Jezusa, było blisko miasta. A było napisane w języku hebrajskim, łacińskim i greckim. Arcykapłani żydowscy mówili do Piłata: «Nie pisz: Król Żydowski, ale że On powiedział: Jestem Królem Żydowskim». Odparł Piłat: «Com napisał, napisałem»” (J 19,19-22).

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Rzeźba powstała w drugiej połowie XVII wieku. Niewyjaśnioną pozostaje kwestia autora rzeźby i miejsca jej pierwotnego umiejscowienia. Chrystus na krucyfiksie w Zembrzycach został ukazany w tzw. typie Cristo morte charakteryzującym się opuszczoną bezwładnie głową i zamkniętymi oczami. Nazywa krucyfiks pochodzi od łacińskiego słowa crucifixus i oznacza „przybity do krzyża”.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Wojtanek Tadeusz, "Monografia Zembrzyc i Marcówki", Tomice 2009
Heumann Stanisław, "Wiadomość o parafii Zembrzyce nad Skawą, w dekanacie Suskim, deycezyi Krakowskiej, pow. Wadowickim w Galicyi położonej, tudzież o kościele zembrzyckim jakoteż o Obrazie Matki Boskiej łaskami tamże słynącym, z dodatkiem pocztu Kapłanów, którzy przy kościele parafialnym w Zembrzycach pracowali, na podstawie metryk, wizyt biskupich, aktów parafialnych i innych źródeł", Kraków 1898
"Dziedzictwo kulturowe Podbabiogórza. Zabytki", Sucha Beskidzka 2014
"Słownik terminologiczny sztuk pięknych", Warszawa 2011
Künstle Karl, "Ikonographie der christlichen Kunst, Bde. 1-2", Freiburg 1928

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Jak cytować?

Maria Działo, "Krucyfiks", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/krucyfiks-96

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności