Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Spytkowice
Miejscowość
Spytkowice
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Rabka
Parafia
Parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny
Tagi
architektura drewniana kościół drewniany
Identyfikator
DZIELO/22541
Kategoria
kościół
Ilość
1
Czas powstania
od 1763 do 1765 roku
Technika i materiał
drewno
Autor noty katalogowej
Paulina Chełmecka
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Dzieje zabytku

Pomysł utworzenia parafii w Spytkowicach wysunął dziedzic miejscowości, Roman Sierakowski (1704-1783). Sprzeciwiali się temu, uważając za niekonieczne, zarówno proboszczowie i kolatorzy z pobliskiej Raby Wyżnej – Walenty Czyżowski wraz z Rozalią, wdową po Gabrielu Sierakowskim oraz z Łętowni i Jordanowa – ksiądz Franciszek Bystrowski z Barbarą Lisicką. Biskup krakowski Andrzej Stanisław Załuski postanowił o przeprowadzeniu komisji oceniającej konieczność utworzenia parafii, w skład której powołał 4 duchownych – krakowskich doktorów praw, Franciszka Czernego i Klemensa Herka oraz proboszcza Myślenic, Józefa Bielskiego i proboszcza Makowa, Michała Karlińskiego. 24 kwietnia 1758 w kościele w Rabie zebrano m.in. opinie mieszkańców wsi, która w połowie XVIII wieku była „ludna i rozwlekła” i obsługiwana przez 3 parafie. Argumenty typu: „Kiedy zadymki i ulewy wielkie, to trudno mamy być w swoich kościołach” lub „Połowa jedna Spytkowic do Raby, a druga do Jordanowa należy (…) z dawien dawna dla dalekości far ludzie tu bez spowiedzi umierali (…) dzieci bez chrztu podobnież (…) kiedy przymorek był, tośmy ludzi chowali u siebie, gdzie kto mógł, czy w polu, czy pod figurą, czy przy chałupie”. Decyzją biskupa Załuskiego 18 września 1758 roku została utworzona w Spytkowicach parafia. Pierwszą świątynią w Spytkowicach była niewielka kaplica, służąca miejscowej ludności przez kilka lat. Wspominał o niej Ignacy Nowocki, proboszcz spytkowicki od 1830 roku, w założonej przez siebie kronice parafialnej. Według jego zapisu, w kaplicy mieli być chrzczeni jeszcz najstarsi, żyjący wówczas parafianie. Nowy kościół natomiast został wzniesiony w latach 1763-1765 , na jego podwaliny użyto drewna dębowego zwożonego z dalszych okolic. Współfundatorką kościoła w Spytkowicach była Teresa Sierakowska, wdowa po Sędzimirze, właścicielu Sieniawy w parafii Raba Wyżna. Świątynię, pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP, konsekrował w 1766 roku krakowski bisku pomocniczy, Franciszek Potkański. Okazale prezentowało się już w 1765 roku wyposażenie świątyni sfinansowane zarówno dzięki fundatorce, jak i staraniom proboszcza. Poza ołtarzem głównym, znajdowały się tam 3 boczne, oświetlane cynowymi lub drewnianymi lampami, ambona i organy, kamienna chrzcielnica, 2 konfesjonały, 8 ławek oraz paramenty i szaty liturgiczne. Ściany kościoła były pomalowane oraz zrobiona kamienna posadzka. Wówczas także w obrębie przykościelnego placu znajdował się cmentarz używany do 1834 roku. W 1839 roku po południowej stronie kościoła został wymieniony gont, we wnętrzu zamontowano balaski oddzielające prezbiterium od nawy oraz lampy. Remont dzwonnicy miał miejsce w 1843 roku. Powyższe działania finansowano głównie z fundacji dworskiej m.in. z testamentu zmarłej w 1839 roku Anny Marii Sierakowskiej, wnuczki Romana. Wraz z mężem Janem de Grundhal-Piccard, cesarskim radcą wojskowym, byli ostatnimi właścicielami dóbr jordanowskich i spytkowskich. Około 1875 roku „kościół został deskami obity i opokostowany na biało”. W 1893 roku Marian Szczurowski wykonał polichromię wewnątrz kościoła staraniem księdza Franciszka Kondelewicza. On także polecił około 1890 roku wykonać drzwi prowadzące na zewnątrz z zakrystii oraz dobudować babiniec, jak sam zapisał w kronice parafialnej – „dla wygody matek i księży, bo dawniej musieli przez cały kościół cisnąć się do zakrystii”. Ksiądz Kondelewicz polecił także obić gontem i opokostować wieżyczkę na sygnaturkę, co wykonano z datków parafian. Okresem wielu inwestycji był przełom XIX i XX wieku, kiedy proboszczem był Andrzej Murzański. Wybrany na to stanowisko w wieku 28 lat od razu przystąpił do remontu kościoła, w pierwszej kolejności wymieniając starą kamienną posadzkę na cementową, w 1912 roku kościół została pokryty eternitem, natomiast w 1929 roku babiniec został przedłużony w kierunku dzwonnicy.

Jak cytować?

Paulina Chełmecka, "Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/kosciol-niepokalanego-poczecia-najswietszej-marii-panny-1

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności