Św. Kwiryn z Szombathely

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Łapsze Niżne
Miejscowość
Łapsze Niżne
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niedzica
Parafia
Św. Kwiryna
Tagi
malarstwo XVIII wieku św. Kwiryn
Miejsce przechowywania
ołtarz główny
Identyfikator
DZIELO/03418
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
1763 rok
Technika i materiał
olej na płótnie, drewno, techniki rzeźbiarskie, złocenie, inkrustacja
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz św. Kwiryna umieszczony jest w ołtarzu głównym w kościele w Łapszach Niżnych. Zespół ołtarzy w tej świątyni powstał po ataku zbrojnych powstańców węgierskich Franciszka II Rakoczego, zwanych kurucami, którzy w latach 1703-1711 sprofanowali i zdewastowali ołtarze w kościele w Łapszach Niżnych. Po tym wydarzeniu szlachcic węgierski i współwłaściciel Łapsz Wyżnych – Baltazar Görgey ufundował nowy zespół wyposażenia kościelnego. Świadectwem tych fundacji jest napis oraz herb Görgey’a umieszczony na bramkach ołtarza głównego. Z kolei w innych źródłach historycznych – m.in. wizytacjach zakonnych miechowitów umieszczono sprzeczną z powyższą informację, że ołtarze ufundował ówczesny pleban, miechowita Łukasz Kuźnicki w 1718 roku, a koszty ich złocenia, srebrzenia i malowania poniosła w 1720 roku właścicielka części wsi – Judyta Joanelli. Te wykluczające się przekazy wymagają zapewne dalszej kwerendy archiwalnej i ustalenia ostatecznej fundacji. Tymczasem należy przychylić się do sugestii Tadeusza Trajdosa, iż Baltazar Görgey ufundował część sumy na budowę ołtarza i stąd jego upamiętnienie umieszczone na dziele.

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta zamknięty łukiem półkolistym, ujęty grubą ramą z rzeźbionym motywem wieńca laurowego. Na pierwszym planie ukazany jest święty Kwiryn w pozycji klęczącej, zwrócony trzy czwarte w lewo z rozłożonymi szeroko na boki rękami, w prawej dłoni trzyma pastorał. Twarz szeroka o wyraźnych rysach, wydobytych światłocieniem, oczy głęboko osadzone, spoglądające w górę, długi i prosty nos, pełne usta. Głowa okolona jest gęstą brodą oraz długimi i bujnymi włosami. Święty ubrany jest w szarą albę, białą rokietę, drapowaną w równoległe i proste fałdy z podwójnym pasem koronki u spodu, mucet, kapę, rękawice i infułę; na piersi ma zawieszony krzyż pektoralny. Na obraz nałożone są złocone sukienki na: kapę, infułę, rękawice oraz pastorał; kapa ozdobiona jest dekoracją floralną, a infuła kamieniami. Święty przedstawiony jest na tle ciemnozielonego pejzażu z fragmentem skały w prawej części obrazu. Powyżej ukazane jest błękitne niebo, na którym wśród poświaty i rozświetlonych chmur ukazany jest nadlatujący aniołek w czerwonej szarfie z palmą męczeństwa i wieńcem laurowym w dłoniach, otoczony uskrzydlonymi główkami anielskimi. Kolorystyka ciepła, brunatna z przewagą ciemnej zieleni i brązu.

Zarys problematyki artystycznej

Badacze twórczości Szymona Kawalskiego przypisują autorstwo obrazu temu artyście, a także właściwie większości dzieł malarstwa osiemnastowiecznego na terenie Spisza o wyraźnie różnych cechach stylistycznych i autorskich. Dlatego też rozważania te należy ostatecznie odrzucić i podjąć w przyszłości ponownie próbę analizy stylistycznej dzieł malarstwa drugiej połowy XVIII wieku na Spiszu, w tym dzieł Szymona Kawalskiego. Niestety niewidoczna jest obecnie sygnatura datująca dzieło, powtarzając jednak odczyt osób wcześniej opisujących obraz należy przytoczyć rok 1763 i uznać go za czas powstania dzieła. Ukazany na obrazie św. Kwiryn był biskupem, który za cesarza Dioklecjana zginął śmiercią męczeńską między 303, a 312 rokiem na terenie dzisiejszych Węgier. Około 500 roku jego relikwie przeniesiono do Rzymu, gdzie zostały otoczone kultem w kościele Matki Boskiej na Zatybrzu.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry, silne zabrudzenia, ściemnienie farby, pofalowane płótno ubytki w strukturze malarskiej i złoceń, spękania.

Streszczenie

Obraz św. Kwiryna w ołtarzu głównym w kościele w Łapszach Niżnych powstał w 1763 roku. Ukazany na obrazie św. Kwiryn był biskupem, który za cesarza Dioklecjana zginął śmiercią męczeńską między 303, a 312 rokiem na terenie dzisiejszych Węgier. Około 500 roku jego relikwie przeniesiono do Rzymu, gdzie zostały otoczone kultem w kościele Matki Boskiej na Zatybrzu.

Bibliografia

Wójtowicz Aleksandra, "Kościół parafialny w Łapszach Niżnych" , [w:] "Z dziejów Łapsz. 700-lecie przybycia Zakonu Bożogrobców na Zamagurze Spiskie" , red.Kowalczyk Julian , Łapsze Niżne 2013 , s. 139-160
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Szydłowski Tadeusz, "Zabytki sztuki w Polsce. Inwentarz topograficzny, cz. 3: Województwo krakowskie, t. 1, z. 1: Powiat nowotarski", Warszawa 1938
Janicka-Krzywda Urszula, "Zabytkowe kościoły Orawy, Spisza, Podhala, Gorców i Pienin", Kraków 1987
Skorupa Andrzej, "O obrazach Szymona Kawalskiego na Polskim Spiszu" , „Almanach Nowotarski” , s. 61-76

Jak cytować?

Maria Działo, "Św. Kwiryn z Szombathely", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-kwiryn-z-szombathely

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności