Ambona

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Spytkowice
Miejscowość
Spytkowice
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Rabka
Parafia
Parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny
Miejsce przechowywania
prezbiterium
Identyfikator
DZIELO/06795
Kategoria
ambona
Ilość
1
Czas powstania
trzecia ćwierć XVIII wieku
Technika i materiał
drewno; stolarka, cięcie, rzeźbienie, polichromowanie, marmoryzowanie, złocenie
Autor noty katalogowej
Paulina Chełmecka
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ambona, jako zdobiona dekoracją rzeźbiarską i złoceniami, została odnotowana wraz z m.in. czterema ołtarzami, chrzcielnicą czy figurą Chrystusa Zmartwychwstałego już w 1765 roku jako element okazałego wyposażenia nowo wzniesionego kościoła.

Opis

Ambona wisząca, przyścienna, z dostępem od zakrystii. Kosz na planie kwadratu o ściętych narożach, na cokole w formie wałka. U spodu podwieszony odwrócony, ścięty ostrosłup, o wklęsłych bokach, wydzielonych spływami wolutowymi dekorowanymi owocowymi festonami. Pola wypełnione ornamentem roślinnym. Całość zakończona szyszką w kształcie rozety z kulą. Ścianki kosza wydzielone pilastrami w formie wolut, spływających i ujmujących wypukłą cęgą ścięte naroża cokołu; trzony dekorowane owocowymi festonami oraz wstęgą przeplatającą się z ornamentem roślinnym. Podpory dźwigają parapet w formie gzymsu wyłamanego na ich osi. Na ściankach kwadratowe płyciny o wklęsłych narożach i dolnym boku, zwieńczone muszlą. W ich polach sztandary z trzema chwostami z płaskorzeźbioną dekoracją. Frontalny wypełniony wicią utworzoną ze strzępionych palmet i winnego grona; sztandar od strony prezbiterium z trzema obeliskami i podwieszonymi paludamentami w otoczeniu dekoracji roślinnej; sztandar od strony nawy z przedstawieniem trzech sztandarów oraz festonów z podwieszonej tkaniny. Zaplecek w formie wydłużonego, stojącego prostokąta ujętego lizenami zakończonymi konsolami, dźwigającymi baldachim. Konsole dekorowane akantem z podwieszonymi festonami z tkaniny. W polu zaplecka prostokątna płycina o wklęsłych narożach, w której znajdują się drzwiczki. Baldachim na planie kwadratu o ściętych narożach, w formie niepełnego belkowania, wyłamanego w narożach. Fryz z trzech stron dekorowany kartuszami flankowanymi przez kwiatowe festony, z podwieszonym lambrekinem. U spodu z kwadratową płyciną o wklęsłych narożach. Belkowanie stanowi podstawię dla czterech wolutowych kabłąków podtrzymujących płomienisty wazon, z podwieszoną u spodu szyszką. Na zakończeniach wolut w narożach cztery wazony.
Struktura polichromowana w kolorze brązowym z czerwonymi oraz marmoryzowanymi w kolorze jasnozielonym detalami; ornamentyka i ramki złocone.

Zarys problematyki artystycznej

Ambona, zwana także kazalnicą, stanowi jeden z głównych elementów wyposażenia kościoła. Jej przeznaczenie wiąże się z odczytywaniem teksów liturgicznych oraz wygłaszaniem kazań. Prezentowany typ ambony wiszącej na ścianie bądź filarze wykształcił się w XVI wieku.
Powstała w połowie XVIII wieku ambona znajdująca się w kościele parafialnym w Spytkowicach wraz ze swoją barokową formą stanowi dopełnienie pozostałych elementów wyposażenia, jakie powstało około połowy XVIII wieku dla nowo wzniesionej wówczas świątyni.
Typowymi dla barokowych struktur elementami charaketryzującymi prezentowaną ambonę są m.in. wklęsło-wypukłe opracowanie kosza, wyłamujące się na narożach partie belkowania, wolutowe kabłąki tworzące zwieńczenie baldachimu oraz dekoracja ornamentalna z lambrekinem, wazonami czy kwietnymi festonami.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Wykonana około połowy XVIII wieku ambona w kościele parafilanym w Spytkowicach stanowi jeden z pierwotnych elementów wyposażenia świątyni.

Jak cytować?

Paulina Chełmecka, "Ambona ", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/ambona-70

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności