Feretron z obrazami Trójcy Świętej oraz Matki Boskiej Różańcowej ze św. Dominikiem i św. Katarzyną Sieneńską

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Gdów
Miejscowość
Gdów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Kościół
Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
Matka Boska Różańcowa rocaille Trójca Święta
Miejsce przechowywania
kaplica boczna
Identyfikator
DZIELO/01310
Kategoria
feretron
Ilość
1
Czas powstania
druga połowa XVIII wieku (rama); XIX wiek (obrazy)
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i rzeźbiarskie, złocenie, srebrzenie, polichromowanie; olej na desce
Wymiary podstawowe
szerokość – 130 cm
wysokość – 178 cm
Wymiary szczegółowe
Wysokość bez ramy – 98 cm
Szerokość bez ramy – 70 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz

Dzieje zabytku

Rokokowa rama do feretronu została wykonana w drugiej połowie XVIII wieku. W późniejszym czasie umieszczono w niej dwa obrazy powstałe w XIX wieku.

Opis

Feretron w formie stojącego prostokąta, w profilowanej ramie, ujęty spływami wolutowymi, zakończony szczytem, dekorowany rocaille'm, pola zdobione falistymi żłobkami. Rama ustawiona na listwie i dwóch cokołach, o profilowanych brzegach, z otworami na drążki.
Na awersie obraz z Matką Boską Różańcową oraz św. Dominikiem i św. Katarzyną Sieneńską w formie stojącego prostokąta. Matka Boska w centrum kompozycji ukazana jako siedząca na tronie, na wysokim postumencie, z Dzieciątkiem na lewym kolanie. Maria przedstawiona frontalnie, przechylona w prawo, prawą ręką podaje różaniec św. Dominikowi, lewą przytrzymuje Dzieciątko. Ubrana jest w czerwoną suknię i niebieski płaszcz z fioletową podszewką, okalający głowę, spięty pod szyją, opadający na ramiona i kolana. Dzieciątko zwrócone w trzech czwartych w prawo, z tułowiem i głową skręconą w drugą stronę, lekko pochylone podaje oburącz różaniec św. Katarzynie. Ubrane jest w białą tunikę przepasaną w talii. W lewym dolnym rogu postać klęczącego św. Dominika, zwróconego profilem w stronę Matki Boskiej, z wyciągniętymi w górę rękami, w których trzyma różaniec, z uniesioną głową. Święty ubrany jest w biały habit i czarny płaszcz, na głowie ma tonsurę. W prawym dolnym rogu obrazu postać klęczącej św. Katarzyny Sieneńskiej, zwróconej profilem ku Marii, z pochyloną głową, w prawej uniesionej ręce trzyma różaniec, w lewej gałązkę lilii. Ubrana jest w biały habit i czarny płaszcz, na głowie ma czarny welon i koronę cierniową. Pomiędzy świętymi, na cokole wieniec z czerwonych róż i leżąca biała lilia. U nóg św. Dominika otwarta księga. Scenę ukazana na tle błękitno-różowego nieba z obłokami. Tron ujęty dwoma aniołkami i czterema uskrzydlonymi główkami anielskimi.
Na rewersie obraz z przedstawieniem Trójcy Świętej w formie stojącego prostokąta. Trójca ukazana jako tronującą w niebie, zasiadająca ponad globem podtrzymywanym przez trzy putta. Po prawej stronie siedząca postać Chrystusa, zwróconego w trzech czwartych w lewo, z wyciągniętą prawą nogą, spoczywającą na globie. Prawą ręką przytrzymuje na ramieniu krzyż, lewą wyciąga przed siebie. Twarz ma pociągłą, o dużych oczach i prostym nosie, okoloną jasną, gęstą brodą i jasnobrązowymi włosami, opadającymi na ramiona. Jezus ubrany jest w czerwony płaszcz, zarzucony na ramiona, biodra i nogi, odsłaniający tors. Na jego ciele widoczne są ślady męki. Po lewej siedząca postać Boga Ojca zwróconego w trzech czwartych w prawo, z prawą stopą opartą na globie. W prawej dłoni wspartej na kolanie trzyma berło, lewa jest ugięta i uniesiona. Twarz ma pociągłą, z wysokim czołem, o starczych rysach, dużych oczach i garbatym nosie, okoloną długą siwą brodą opadającą na pierś oraz siwymi włosami sięgającymi ramion. Ubrany jest w długą, białą tunikę oraz zielony płaszcz spięty na lewym ramieniu, o niebieskiej podszewce i złoconej lamówce. Nad postaciami unosi się gołębica Ducha Świętego. Scena na tle szaro-błękitnych, skłębionych chmur, w górnej części obrazu rozświetlone niebo.


Zarys problematyki artystycznej

Główny obraz ilustruje tradycyjną ikonografię Matki Boskiej Różańcowej ze świętymi dominikańskimi – św. Dominikiem i św. Katarzyną Sieneńską. Formuła przedstawienia z dwustrefową, symetryczną kompozycją, gdzie Matka Boska podaje różaniec Dominikowi, a Dzieciątko Katarzynie, wykształciła się w XVII wieku i stała się niezwykle popularna w sztuce polskiej. Postać św. Dominika jest niezwykle silnie związana z kultem różańca, gdyż ten święty uznawany jest za pierwszego propagatora modlitwy różańcowej. Natomiast przedstawienie Matki Boskiej z Dzieciątkiem ze św. Dominikiem i św. Katarzyną Sieneńską miało ukazać najważniejszych przedstawicieli męskiego i żeńskiego zakonu dominikańskiego, jak również połączyć założyciela zakonu i najbardziej czczoną świętą z kultem różańca.
Obraz Trójcy Świętej został namalowany według dzieła wykonanego w warsztacie Petera Paula Rubensa (1620-1625), który znajduje się w Bayerische Staatsgemäldesammlungen – Staatsgalerie Neuburg. Najprawdopodobniej autor obrazu korzystał z rycin powielających obraz Rubensa, szczególnie popularnych w XIX wieku (np. Alberta Henrego Payne'a, po 1838). Trójca Święta została ukazana w typie nowotestamentowym, najbardziej popularnym w okresie nowożytnym.



Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Rokokowa rama do feretronu została wykonana w drugiej połowie XVIII wieku. W późniejszym czasie umieszczono w niej dwa obrazy powstałe w XIX wieku. Główny obraz ilustruje tradycyjną ikonografię Matki Boskiej Różańcowej ze świętymi dominikańskimi – św. Dominikiem i św. Katarzyną Sieneńską. Drugi obraz został namalowany według dzieła wykonanego w warsztacie Petera Paula Rubensa (1620-1625). Trójcę Świętą ukazano w typie nowotestamentowym.

Bibliografia

Moisan-Jablonski Christine, Szafraniec Beata, "Maryja. Orędowniczka wiernych", Warszawa 1987
Cyrek Olga, "Wyobrażenia Boga – Ojca na ikonograficznych przedstawieniach Trójcy Świętej typu staro- i nowotestamentowego w kontekście dogmatu trynitarnego" , „Łódzkie Studia Teologiczne” , s. 51-70

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Feretron z obrazami Trójcy Świętej oraz Matki Boskiej Różańcowej ze św. Dominikiem i św. Katarzyną Sieneńską", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/feretron-z-obrazami-trojcy-swietej-oraz-matki-boskiej-rozancowej-ze-sw-dominikiem-i-sw-katarzyna-sienenska

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności