Dzieciątko Jezus oraz Anioł Stróż

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
suski
Gmina
Budzów
Miejscowość
Budzów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Sułkowice
Parafia
Parafia Matki Boskiej Pocieszenia
Tagi
Anioł Stróż Dzieciątko Jezus feretron
Miejsce przechowywania
nawa
Identyfikator
DZIELO/13274
Kategoria
feretron
Ilość
1
Czas powstania
pierwsza ćwierć XX wieku
Fundator
Dzieło Dzieciątka Jezus?
Technika i materiał
drewno, cięte, rzeźbione, polichromowane, złocone; olej na blasze
Wymiary podstawowe
wysokość – 100 cm
Inne wymiary – podstawa: 88 x 15 cm
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Feretron prawdopodobnie należał do Dzieła Dzieciątka Jezus założonego w 1916 roku przy kościele Matki Boskiej Pocieszenia w Budzowie w okresie posługi gorliwego duszpasterza parafii proboszcza Stefana Zielińskiego (1883-1933). On też jest wymieniany w literaturze jako „fundator wielu feretronów”.

Opis

Feretron dwustronny z obrazami Dzieciątka Jezus i Anioła Stróża ustawiony na prostopadłościennej, profilowanej podstawie, zaopatrzonej w otwory na drążki do noszenia, flankowany spływami wolutowymi w formie wici roślinnej, zamknięty profilowanym gzymsem. W zwieńczeniu dekorowany rzeźbioną, stylizowaną ornamentyką roślinną z zatkniętym na szczycie krzyżykiem łacińskim. Obrazy ujęte w prostokątne ramy, zdobione fakturowaniem i ośmioma rozetkami.

Na awersie obraz z przedstawieniem młodzieńczego Jezusa, ukazanego w centrum kompozycji, w pozycji stojącej, z rękami rozłożonymi na boki, którymi przytrzymuje otaczające go kwiaty lilii. Ubrany w długą, jasnoróżową sukienkę z długimi rękawami, ze złotym obszyciem przy szyi. Twarz młodzieńcza o delikatnych rysach, wzrok spuszczony w dół; włosy jasne, średniej długości, z przedziałkiem pośrodku; wokół głowy złoty, okrągły nimb. Całość ukazana na tle pejzażu górskiego, na pierwszym planie pole białych lilii.

Na rewersie obraz z przedstawieniem Anioła Stróża czuwającego nad dwójką dzieci. Anioł Stróż ukazany po prawej stronie kompozycji, w postawie stojącej, zwrócony trzy czwarte w prawo, z rękami rozłożonymi nad dwójką bawiących się u jego stóp dzieci. Ubrany w żółtą, długą suknię, przewiązaną czerwonym paskiem, z błękitną szarfą zwiewnie spływającą za plecy, ze skrzydłami rozłożonymi wysoko nad głową, ze złotą przepaską we włosach. Twarz młodzieńcza o delikatnych rysach; włosy jasnobrązowe, średniej długości. Dzieci (chłopczyk i dziewczynka) ukazane podczas zabawy nad przepaścią, trzymające się za dłonie, z bukietem polnych kwiatów w rączkach. Ubrane w białe, krótkie sukienki, dziewczynka z czerwonym fartuszkiem. Całość ukazana na tle bujnej, zielonej roślinności; po lewej stronie kompozycji przepaść.

Struktura feretronu złocona.

Zarys problematyki artystycznej

Feretron to obraz lub rzeźba umieszczone w ozdobnej ramie, z podstawą zaopatrzoną w otwory na drążki do noszenia podczas procesji. Zygmunt Gloger w „Encyklopedii staropolskiej” pochodzenie słowa „feretron” czy „feretrum” wywodził ze starożytnego Rzymu, gdzie określało posągi niesione w pochodach triumfalnych. Jedna z pierwszych procesji chrześcijańskich z niesieniem wizerunku odbyła się w 590 roku, kiedy w Rzymie zapanowała epidemia tyfusu. Papież Grzegorz I Wielki zarządził w siedmiu kościołach Rzymu odprawienie nabożeństw suplikacyjnych, tzn. błagalnych. Nabożeństwa te były połączone z procesjami, w czasie których niesiono obraz Matki Boskiej.

Na feretronie z kościoła w Budzowie umieszczono obraz Dzieciątka Jezusa otoczonego gałązkami białych lilii. Rozwój samodzielnych przedstawień Dzieciątka Jezus sięga już sztuki nowożytnej. Tego typu wizerunek pojawił się w grafikach rodziny Wierixów, na których młodzieńczy Jezus stoi na monogramie IHS, w jednym ręku dzierży krzyż, a drugą błogosławi, a także w dziełach Łukasza Cranacha Starszego, gdzie Dzieciątko ukazane jest jako Odkupiciel, stoi na sarkofagu z jabłkiem królewskim w lewej dłoni, a prawą czyni gest błogosławieństwa. Na obrazie z budzowskiego feretronu Dzieciątko Jezus również ukazano frontalnie, w postawie stojącej, jednak gest rozłożonych na boki rąk bardziej nawiązuje do obrazów z przedstawieniem Najświętszego Serca Jezusa. Ponadto Dzieciątko otoczone jest gałązkami białych lilii, symbolizujących czystość.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Feretron dwustronny z obrazami Dzieciątka Jezus i Anioła Stróża, prawdopodobnie należał do Dzieła Dzieciątka Jezus założonego w 1916 roku przy kościele Matki Boskiej Pocieszenia w Budzowie.

Bibliografia

Maria Bartnik Józef, Storożyńska Ewa , "Matka Boża Łaskawa a Cud nad Wisłą. Dzieje kultu i łaski", Warszawa 2011
Gloger Zygmunt, "Encyklopedia staropolska ilustrowana, t. 2", Warszawa 1901
Kolarski Stanisław, Morawiec Henryk , "Zarys dziejów parafii pod wezwaniem Matki Boskiej Pocieszenia w Budzowie", Kraków 2004
Mauquoy-Hendrickx Marie , "Les estampes des Wierix, vol. 1", Bruxelles 1978

Jak cytować?

Maria Działo, "Dzieciątko Jezus oraz Anioł Stróż", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2020, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/dzieciatko-jezus-oraz-aniol-stroz

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności