Ambona

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Skawina
Miejscowość
Skawina
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza
Tagi
ambona Chrystus Dobry Pasterz sztuka XIX wieku
Miejsce przechowywania
prezbiterium
Identyfikator
DZIELO/06624
Kategoria
ambona
Ilość
1
Czas powstania
po 1815 roku
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie, snycerskie i rzeźbiarskie, polichromia, złocenie, srebrzenie
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Ambona została odnowiona w 1970, między 1987 i 1991 rokiem oraz w 2012 roku. Podczas ostatniej konserwacji zlikwidowano schody, a wejście na ambonę poprowadzono przez ścianę i przemalowano ją w odcienie koloru zielonego; ornamenty i detale pozłocono.

Opis

Ambona przyścienna składająca się z kosza, zaplecka, baldachimu i schodów z balustradą, zawieszona na lewej ścianie prezbiterium. Kosz na planie zbliżonym do prostokąta, o ściankach prostych i wklęsłych z uskokami w narożach, dekorowanymi płycinami z plakietami ornamentalnymi. Na największej płycinie przedstawienie Boga Ojca trzymającego tablice 10 przykazań, pośród obłoków, z trąbiącym aniołem w prawym dolnym narożniku. Kosz zamyka pełne belkowanie z silnie wysuniętym gzymsem. Podstawa kosza z łączących się pośrodku wolut, z pozłacaną szyszką u dołu. Zaplecek w kształcie prostokąta z prostokątną płyciną zamknięta łukiem nadwieszonym, wewnątrz której płaskorzeźbione przedstawienie Chrystusa Dobrego Pasterza. Pole flankują pilastry z płycinami. Baldachim powtarzający plan kosza, z podwieszonym lambrekinem i zwieńczony postumentem utworzonym ze stylizowanych wolut, na którym posadowiono figurę modlącego się anioła w długiej, srebrnej sukni. W podniebiu baldachimu znajduje się rzeźba srebrnej gołębicy Ducha Świętego na tle glorii promienistej. Struktura w kolorze brązowym, płyciny ciemnozielone, detal architektoniczny i ornamenty pozłacane i posrebrzane.

Zarys problematyki artystycznej

Ambona, dawniej miejsce czytania tekstów liturgicznych i głoszenia kazań, choć jest we współczesnej liturgii już praktycznie nieużywana, pozostaje częścią wystroju większości kościołów. Miejsce, w którym ją lokowano – przy pierwszym lub środkowym filarze nawy głównej, ustaliło się w późnym średniowieczu. Typ ambony zawieszonej na ścianie lub filarze, z wejściem po schodkach wykształcił się w XVI wieku.
Ambona kościoła w Skawinie wykazuje cechy stylowe okresu późnego baroku. Świadczy o tym m.in. wklęsło-wypukły profil kosza i baldachimu, dekorujący go ornament lambrekinowy oraz jasna kolorystyka z obfitym zastosowaniem złoceń. Informacje o czasie powstania ambony w XIX wieku, na pewno po pożarze z 1815 roku, pozwalają uznać ją za dzieło neobarokowe, czerpiące z historycznych inspiracji wspomnianym nurtem.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Ambona została odnowiona w 1970, między 1987 i 1991 rokiem oraz w 2012 roku. Podczas ostatniej konserwacji zlikwidowano schody, a wejście na ambonę poprowadzono przez ścianę i przemalowano ją w odcieniach koloru zielonego; ornamenty i detale pozłocono.

Streszczenie

Ambona skawińskiego kościoła została wykonana po 1815 roku w stylu neobarokowym, o czym świadczy jej wklęsło-wypukły kształt oraz zastosowana ornamentyka.

Bibliografia

"Słownik terminologiczny sztuk pięknych", Warszawa 2011
"Zabytkowe kościoły w gminie Skawina", Skawina 2016
Mardyła Przemysław, "Parafia świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Skawinie. 650 lat historii.", Kraków 2014

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Program prac konserwatorskich dla wnętrza kościoła parafialnego pw. Śś. App. Szymona i Judy Tadeusza w Skawinie, Kraków 2012, s. 9
Program prac konserwatorskich dla wyposażenia kościoła parafialnego pw. Śś. App. Szymona i Judy Tadeusza w Skawinie, Kraków 2011.

Jak cytować?

Agata Felczyńska , "Ambona", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/ambona-42

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności