Najświętsze Serce Jezusa

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Liszki
Miejscowość
Liszki
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Św. Mikołaja
Tagi
malarstwo XIX wieku Najświętsze Serce Jezusa obraz
Miejsce przechowywania
ołtarz boczny prawy
Identyfikator
DZIELO/03642
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
około 1887 rok
Technika i materiał
olej na płótnie
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz namalowany przez Edwarda Lepszego i sprawiony przez księdza Bańskiego w 1887 roku do kościoła parafialnego znajduje się tam do dziś. Zastąpił on inny obraz Najświętszego Serca Pana Jezusa malowany przez nauczyciela z Piekar.

Opis

Obraz w kształcie stojącego prostokąta z przedstawieniem Najświętszego Serca Jezusa ujęty złotą, profilowaną ramą. W centrum kompozycji Chrystus ukazany w całej postaci. Prawą ręką wskazuje na gorejące, koronowane cierniem serce umieszczone na jego piersi, lewą ma opuszczoną, głowę przechyla na lewe ramię, patrzy na widza. Ma owalną twarz o smutnym wyrazie, brązowe oczy, wąski nos i niewielkie usta, na policzkach delikatny rumieniec. Długie, brązowe włosy spływają mu na ramiona i plecy, twarz okala rozdzielona w dwa pukle broda i wąsy. Wokół głowy szeroki, promienisty nimb w różnych odcieniach żółtego koloru. Chrystus jest ubrany w długą, jasnoczerwoną suknię przepasaną sznurem, a na nią ma zarzucony ciemnoniebieski płaszcz, który zakrywa nogi, ramiona i jest zaczepiony o pasek przy lewym biodrze. Zbawiciel stoi na i pośród chmur, w tle gwieździste niebo. Kolorystyka obrazu jasna, pastelowa.

Zarys problematyki artystycznej

Ukazany w rzeźbie typ ikonograficzny Najświętszego Serca Jezusa ma rozbudowane znaczenie. Przedstawia Jezusa-Boga – drugą osobę Trójcy Świętej, którego serce stanowi część fizycznego ciała. Oglądamy ludzkie serce w boskiej piersi. Kult tego przedstawienia rozpoczął się w późnym średniowieczu. W XVII wieku był propagowany przez jezuitów, którzy szybko dostrzegli w nim szansę ożywienia pobożności ludowej.
Został jednak oficjalnie zatwierdzony przez kościół dopiero w 1765 roku, a jego doktrynalne znaczenie sformułowano dopiero w 1956 roku (w encyklice Piusa XII „Haurietas Aquas”). W XIX wieku, dzięki wspomnianej działalności jezuitów oraz w wyniku powstania kilku zgromadzeń pw. Najświętszego Serca kult przedstawienia nasilił się i zdominował masową pobożność. Uwidoczniony w obrazie typ ikonograficzny wykształcił się z obrazu Pompeo Batoni, który namalował „Najświętsze Serce Jezusa” dla kościoła Il Gesù w Rzymie. Wizerunek ukazywał Jezusa w półpostaci, który w lewej ręce trzyma swoje serce na dłoni, a prawą na nie wskazuje. Obraz stał się najczęściej reprodukowanym wzorem ujęcia tematu Najświętszego Serca Jezusa. Drugi obraz Batoniego, o zbliżonej ikonografii, w którym serce Jezusa goreje na tle jego piersi, a Jezus jedną ręką błogosławi, a drugą wskazuje na serce został w 1891 roku uznany za jedyne dopuszczalne przedstawienie tego tematu. Wizje i obrazy dewocyjne rozpowszechniały z kolei wizerunek Najświętszego Serca Chrystusa z poziomą raną, koroną cierniową, płomieniami i krzyżem. Widoczny na lisieckim płótnie sposób przedstawienia, jak wiele innych, łączy oba omówione wzory. Artysta zachował proporcje ciała, prawidłowo przedstawił fałdy szat. Zgodnie z konwencją i dziewiętnastowieczną modą postać Chrystusa cechuje łagodny wyraz.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Zabrudzenia powierzchni.

Streszczenie

Obraz z przedstawieniem Najświętszego Serca Jezusa został namalowany przez Edwarda Lepszego i sprawiony przez księdza Bańskiego w 1887 roku do kościoła parafialnego znajduje się tam do dziś. Zastąpił on inny obraz Najświętszego Serca Pana Jezusa malowany przez nauczyciela z Piekar.

Bibliografia

Klekot Ewa, "Najświętsze Serce Jezusowe – sceny z życia symbolu" , „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” , s. 55-66

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Liber memorabilium Ecclesiam parochialem in Liszki kronika parafialna prowadzona od 1883, str 5

Jak cytować?

Agata Felczyńska, "Najświętsze Serce Jezusa", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/najswietsze-serce-jezusa-11

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności