Chrzcielnica

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
oświęcimski
Gmina
Oświęcim
Miejscowość
Włosienica
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Bielsko-Żywiecka
Parafia
Św. Michała Archanioła
Miejsce przechowywania
filar przytęczowy prawy
Identyfikator
DZIELO/24073
Kategoria
chrzcielnica
Ilość
1
Czas powstania
1896 rok
Technika i materiał
drewno cięte, rzeźbione, polichromowane, złocone, srebrzone
Wymiary podstawowe
wysokość – 195 cm
Wymiary szczegółowe
Średnica czary – około 75 cm
Wymiary szczegółowe
Średnica czary – około 75 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Chełmecka
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Chrzcielnica w kościele parafialnym we Włosienicy została wykonana w 1896 roku.
Konserwację chrzcielnicy i płaskorzeźby przeprowadzono w 1990 roku.

Opis

Chrzcielnica w typie kielichowym. Uskokowa stopa na rzucie ośmioboku przechodzi w trzon ujęty u podstawy i u góry wklęską i wałkiem. Czara powtarzająca rzut stopy i trzonu ujęta jest dołem i wzdłuż górnej krawędzi profilowanym gzymsem. Brzusiec artykułują płyciny w kształcie odwróconych, półkolistych arkad. Czasza chrzcielnicy ma formę kopuły zwieńczonej latarnią z krzyżem. Płyciny trzonu, czary i latarni wypełnia ornamentyka roślinna. Płyciny czaszy pokrywa motyw naśladujący dachówkę karpiówkę. Struktura chrzcielnicy utrzymana jest w odcieniach brązu, detal i ornamentyka są złocone i srebrzone.

Z chrzcielnicą łączy się pobliska płaskorzeźba przedstawiająca Chrzest Jezusa w Jordanie.

Zarys problematyki artystycznej

Jednym z podstawowych sprzętów liturgicznych stanowiących wyposażenie kościoła jest chrzcielnica służąca udzielaniu sakramentu chrztu i odnawianiu przyrzeczeń chrzcielnych. Początkowo obrzęd ten odbywał się przez zanurzenie i dotyczył najczęściej osób dorosłych. Miejscem służącym sprawowaniu tego sakramentu było baptysterium, stanowiące odrębny lub przylegający do bryły kościoła niewielki budynek. Około VI-VII wieku obrzęd podlegał stopniowemu upraszczaniu i coraz częstszym zjawiskiem stały się chrzty dzieci. Natomiast około XII-XIII stulecia został spopularyzowany sposób chrzczenia poprzez polanie wodą. Owe przemiany spowodowały pojawienie się w przestrzeni świątyń chrzcielnic. Początkowo nie umieszczano ich w obrębie prezbiterium czy zakrystii. Najczęściej znajdowały się po północnej bądź północno-zachodniej stronie kościoła z uwagi na symbolikę kierunków (północ – zło, zachód – nieznajomość Boga), chrzest bowiem był oświeceniem i odrzuceniem zła. Od XVIII wieku chrzcielnice zaczęto umieszczać naprzeciwko ambony. Po względem formy od XII wieku w Europie występują chrzcielnice typu kielichowego składające się z osadzonej na stopie i trzonie z nodusem czary będącej zbiornikiem na wodę, nakrytej dekoracyjną czaszą. Chrzcielnica w kościele parafialnym we Włosienicy została wykonana w 1896 roku, wraz z dwoma ołtarzami bocznymi, w jednym z krakowskich warsztatów snycerskich. Podobnie jak wspomniane retabula, struktura chrzcielnicy nawiązuje do form architektury baroku, zwłaszcza w partii czaszy przybierającej kształt kopuły na rzucie ośmioboku, zwieńczonej latarnią z krzyżem. Kolorystyka struktury chrzcielnicy, podobnie, jak w przypadku wspomnianych ołtarzy, jest utrzymana w odcieniach brązu.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Stan zachowania jest dobry. Konserwację chrzcielnicy i płaskorzeźby przeprowadzono w 1990 roku.

Streszczenie

Chrzcielnica w kościele parafialnym we Włosienicy została wykonana w 1896 roku, wraz z dwoma ołtarzami bocznymi, w jednym z krakowskich warsztatów snycerskich. Struktura chrzcielnicy utrzymana jest w stylistyce neobarokowej, nawiązuje bowiem do form sztuki XVII I XVIII wieku.

Jak cytować?

Paulina Chełmecka, "Chrzcielnica", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/chrzcielnica-58

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności