Trójca Święta

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
bocheński
Gmina
Łapanów
Miejscowość
Łapanów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Św. Bartłomieja Apostoła
Tagi
malarstwo XIX wieku Peter Paul Rubens Trójca Święta
Miejsce przechowywania
ołtarz główny
Identyfikator
DZIELO/03357
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
1887 rok (?)
Technika i materiał
olej na płótnie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Od XVIII wieku w aktach wizytacji w ołtarzu głównym wymieniany był wizerunek Trójcy Świętej. Omawiany obraz, który obecnie znajduje się w ołtarzu głównym, powstał zapewne w 1887 roku, kiedy to „sprawiono 3 obrazy wierzchnie na ołtarze”. Zastąpił poprzedni wizerunek sprawiony w 1837 roku autorstwa Wawrzyńca Osińskiego.

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta. Przedstawia Trójcę Świętą tronującą w niebie, z postaciami opierającymi nogi na globie podtrzymywanym przez trzy putta. Po prawej stronie siedząca postać Chrystusa zwróconego w trzech czwartych w lewo, z wyciągniętą w przód prawą nogą spoczywająca na globie. Prawą ręką przytrzymuje na ramieniu krzyż, lewą wyciąga przed siebie. Twarz ma pociągłą, o małych oczach i prostym nosie, okoloną brązową, gęstą brodą i włosami opadającymi na ramiona. Jezus ubrany jest w czerwony płaszcz, zarzucony na ramiona, biodra i nogi, odsłaniający tors. Na jego ciele widoczne są ślady męki. Po lewej stronie siedząca postać Boga Ojca zwróconego w trzech czwartych w prawo, z prawą stopą opartą na globie. W prawej ręce trzyma berło, lewa jest ugięta i oparta na obłoku. Twarz ma pociągłą z wysokim czołem, o starczych rysach, małych oczach i garbatym nosie, okoloną długą, siwą brodą opadającą na pierś oraz siwymi włosami sięgającymi ramion, na głowie łysina. Ubrany jest w długą, białą tunikę oraz zielony płaszcz spięty na lewym ramieniu, o fioletowej podszewce i złoconej lamówce. Pomiędzy postaciami, u góry widoczna gołębica Ducha Świętego w poświacie. Scena na tle szaro-błękitnych, skłębionych chmur, w górnej części obrazu błękitne niebo. Obraz w złoconej ramie, dekorowanej płaskorzeźbionym ornamentem roślinnym.

Zarys problematyki artystycznej

Trójca Święta została ukazana w typie nowotestamentowym. Boga Ojca przedstawiano jako starca o siwych włosach i brodzie oraz w białej tunice, nawiązując do wizji proroka Daniela („Patrzyłem, aż postawiono trony, a Przedwieczny zajął miejsce. Szata Jego była biała jak śnieg, a włosy Jego głowy jakby z czystej wełny”, Dn 7, 9). Chrystus znajduje się po jego prawicy, co ma uzasadnienie ewangeliczne („[...] Pan Jezus został wzięty do nieba i zasiadł po prawicy Boga”, Mk 16, 19), ubrany jest w czerwoną szatę, ma na ciele ślady męki i trzyma krzyż (znak jego męczeńskiej śmierci i symbol zwycięstwa nad nią). Nad postaciami unosi się Duch Święty pod jedną ze swoich postaci – gołębicy („[...] ujrzał Ducha Bożego zstępującego jak gołębicę”, Mt 3, 16). Trójca ukazana jest jako tronująca pośród obłoków, co wskazuje na niebiański charakter jej panowania. Bóg Ojciec i Chrystus zasiadają obok siebie, co oznacza, że wspólnie sprawują władzę. U ich stóp znajduje się kula symbolizująca glob ziemski, która podkreśla ich zwierzchnictwo nad światem.
Omawiany obraz z Łapanowa został namalowany według obrazu „Trójca Święta” wykonanego w warsztacie Petera Paula Rubensa (1620-1625), który obecnie znajduje się w Bayerische Staatsgemäldesammlungen – Staatsgalerie Neuburg.
Najprawdopodobniej autor łapanowskiego obrazu korzystał z rycin powielających obraz Rubensa, bardzo popularnych w XIX wieku. Twórca stosunkowo wiernie oddał za pierwowzorem kompozycję, wygląd i układ postaci. Drobne różnice występują w kolorystyce szat i w sposobie ukazania tła, które na oryginale w całości wypełnione jest chmurami, układającymi się koncentrycznie wokół gołębicy. Obraz Rubensa był niezwykle często kopiowany w XIX i XX wieku w Małopolsce, czego przykładem są dzieła w kościołach w Trybszu, Dobczycach, Waksmundzie, Przytkowicach, Pelczowie, Mucharzu, Stryszowie i innych.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Drobne przetarcia wzdłuż ramy.

Streszczenie

Obraz Trójcy Świętej, który obecnie znajduje się w ołtarzu głównym powstał zapewne w 1887 roku. Trójca Święta została ukazana w typie nowotestamentowym. Dzieło to zostało namalowane według obrazu „Trójca Święta” wykonanego w warsztacie Petera Paula Rubensa (1620-1625).

Bibliografia

Cyrek Olga, "Wyobrażenia Boga – Ojca na ikonograficznych przedstawieniach Trójcy Świętej typu staro- i nowotestamentowego w kontekście dogmatu trynitarnego" , „Łódzkie Studia Teologiczne” , s. 51-70

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Trójca Święta", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/trojca-swieta-9

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności