Św. Filip

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Łapsze Niżne
Miejscowość
Kacwin
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niedzica
Parafia
Parafia Wszystkich Świętych
Tagi
rzeźba XVIII wieku sztuka pierwszej połowy XVIII wieku
Miejsce przechowywania
ołtarz główny
Identyfikator
DZIELO/02003
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
pierwsza ćwierć XVIII wieku
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie, srebrzenie
Wymiary podstawowe
wysokość – 132 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Figura św. Filipa powstała w pierwszej ćwierci XVIII wieku. Została wtórnie umieszczona w siedemnastowiecznej strukturze ołtarza głównego być może na przełomie XIX i XX wieku. Zapewne była odnawiana razem z całą nastawą w latach 1926 i 1944.

Opis

Figura ścięta z tyłu i drążona, ustawiona na niskiej podstawie w formie skały. Święty ukazany frontalnie, w kontrapoście, z głową skierowaną w lewo. Ręce ma wyciągnięte do przodu i rozłożone, w lewej dłoni ma pióro, w prawej trzyma laskę zakończoną krzyżem. Twarz ma pociągłą, o niskim czole, migdałowatych oczach, małym nosie i ustach, okoloną gęstą, silnie kręconą brodą oraz krótkimi skręconymi w pojedyncze pasma włosami. Ubrany jest w srebrzoną tunikę, przepasaną złoconą wstęgą w talii oraz złocony płaszcz zarzucony na prawe ramię i zawinięty z przodu postaci. Polichromia ciała naturalistyczna.

Zarys problematyki artystycznej

Figura ma bardzo charakterystycznie rzeźbione rysy twarzy niemal pozbawionej czoła oraz włosy i brodę silnie skręcone w pojedyncze, rozwiane pukle. Znamienny jest również sposób modelowania draperii rzeźbionych w rurkowate, poskręcane i falowane fałdy, o niezależnej wobec układu ciała ekspresji. Bardzo zbliżone pod względem formalnym figury znajdują się w kościele św. Katarzyny w Nowym Targu i w ołtarzu głównym świątyni w Niedzicy. Być może zostały wykonane przez wciąż słabo rozpoznany warsztat braci Wierzbickich z Nowego Targu, działający na terenie Spisza. Filip pochodził z Betsaidy (podobnie jak Andrzej i Piotr), został powołany przez Chrystusa na jego ucznia. W ewangeliach wspominany był przy cudzie pomnożenia ryb i chleba oraz ostatniej wieczerzy. Zachowały się apokryfy opisujące późniejsze przygody apostoła („Dzieje Filipa”, „Ewangelia Filipa”). Filip miał zginąć w Hierapolis (Azja Mniejsza) za czasów cesarza Domicjana przez ukrzyżowanie i ukamienowanie. Jego atrybutem jest laska zakończona krzyżem i palma męczeńska. Święty Filip często występuje razem ze św. Jakubem Mniejszym. Relikwie obu apostołów zostały przywiezione razem do Rzymu w VI wieku i umieszczone w bazylice pod wezwaniem św. Filipa i św. Jakuba Mniejszego wybudowanej przez papieża Pelagiusza I (obecnie bazylika Świętych Dwunastu Apostołów w Rzymie). Obaj święci obchodzą wspomnienie tego samego dnia.


Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Delikatne przetarcia złoceń i srebrzeń, zabrudzenia.

Streszczenie

Figura św. Filipa powstała w pierwszej ćwierci XVIII wieku. Została wtórnie umieszczona w siedemnastowiecznej strukturze ołtarza głównego. Święty Filip był jednym z uczniów Chrystusa. Miał zginąć w Hierapolis (Azja Mniejsza) za czasów cesarza Domicjana przez ukrzyżowanie i ukamienowanie. Jego atrybutem jest laska zakończona krzyżem i palma męczeńska.

Bibliografia

Skorupa Andrzej, "Zabytkowe kościoły polskiego Spisza", Kraków 2001
Zaleski Wincenty, "Święci na każdy dzień", Warszawa 1989
Skorupa Andrzej, Monita Rafał, "Kacwin. Kościół Wszystkich Świętych", Kraków 2015

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Św. Filip", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-filip-1

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności