Prorok Eliasz

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Wieliczka
Miejscowość
Wieliczka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wieliczka
Parafia
Św. Sebastiana
Tagi
rzeźba późnobarokowa rzeźba XVIII wieku
Miejsce przechowywania
chór muzyczny
Identyfikator
DZIELO/09085
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
druga połowa XVIII wieku
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, złocenie
Wymiary podstawowe
wysokość – 50 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Figura Eliasza powstała w drugiej połowie XVIII wieku i być może stanowi pozostałość dekoracji rzeźbiarskiej nieistniejącego już ołtarza. Podczas remontu świątyni w latach 1903-1914 figurę ustawiono na balustradzie chóru muzycznego.

Opis

Rzeźba pełnoplastyczna, zwrócona jest frontalnie, w kontrapoście, łukowato przegięta w lewo. Święty lewą ręką trzyma przy boku zamkniętą księgą, w prawej zaś odwrócony dzban, z którego wylewa się woda. Jego twarz jest szczupła, o głęboko osadzonych oczach, dużym, krótkim nosie i pełnych rozchylonych ustach, okolona długą, gęstą brodą, silnie wysuniętą do przodu oraz kręconymi włosami po bokach głowy. Prorok jest ubrany w silnie drapowany habit przewiązany w pasie, ze szkaplerzem oraz płaszcz z kapturem zapięty pod szyją, opadający na ramiona, z zawiniętą przy lewym boku partią ekspresyjnie rozwianej tkaniny. Figura w całości pozłocona.





Zarys problematyki artystycznej

Niewielką figurę Eliasza cechuje wysoki poziom wykonania. Charakteryzują ją swobodne i ekspresyjne upozowanie ciała oraz niezwykła miękkość w traktowaniu obfitych, silnie udrapowanych i rozwianych szat świadczące o dużych umiejętnościach rzeźbiarza. Z mniejszym przywiązaniem do szczegółów zostały wykonane detale anatomiczne, a także włosy i broda, choć równie plastycznie.
Figury Eliasza oraz św. Jana Ewangelisty są zbliżone do siebie pod względem formalnym i prawdopodobnie zostały wykonane przez tego samego rzeźbiarza. Ikonografia obu z nich pozwala wątpić w hipotezę, jakoby stanowiły pozostałość dekoracji rzeźbiarskiej niezachowanych organów wykonanych w 1774 roku przez ojca Eliasza Wykuszewskiego, cystersa z klasztoru w Jędrzejowie. Dekoracja rzeźbiarska czy malarska organów i chóru zazwyczaj odwoływała się do ich funkcji liturgicznej związanej z muzyką, z którą postacie Eliasza i św. Jana mają niewiele wspólnego. Obie rzeźby najprawdopodobniej pierwotnie stanowiły elementy dekoracji figuralnej niezachowanego do dziś ołtarza.
Prawdopodobnie omawiana figura przedstawia Eliasza w stosunkowo nietypowej ikonografii. Zazwyczaj prorok ten jest ukazywany w stroju pustelnika, gdyż z nakazu Bożego prowadził początkowo życie pustelnicze. Natomiast w ikonografii występuję równie często w habicie karmelitańskim z księgą, gdyż uważany jest za duchowego ojca zakonu karmelitańskiego. Dzban jest jednym z atrybutów Eliasza i nawiązuje do epizodu z jego życia. Otóż do momentu, gdy prorok zamieszkał w mieście Sarepta u pewnej ubogiej kobiety, przez parę lat w cudowny sposób nie wyczerpały się jej ani dzban mąki, ani baryłka oliwy.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Silne zabrudzenia całej figury, przetarcia i ubytki warstwy złoceń i zaprawy. Niewielkie ubytki mechaniczne dolnej partii figury.

Streszczenie

Figura powstała w drugiej połowie XVIII wieku i być może stanowi pozostałość dekoracji rzeźbiarskiej nieistniejącego już ołtarza. Prawdopodobnie przedstawia Eliasza w stosunkowo nietypowej ikonografii. Prorok ukazany został w habicie karmelitańskim z księgą, gdyż uważany jest za duchowego ojca zakonu karmelitańskiego. Natomiast dzban jest jednym z atrybutów Eliasza i nawiązuje do epizodu z jego życia.

Bibliografia

Spiechowicz-Jędrys Agnieszka, "Wieliczka. Kościół pw. św. Sebastiana", Kraków 2011
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Seibert Jutta, "Leksykon sztuki chrześcijańskiej", Kielce 2007

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Prorok Eliasz", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/prorok-eliasz

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności