Matka Boska z Dzieciątkiem

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Mogilany
Miejscowość
Gaj
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Mogilany
Parafia
Parafia Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
Królowa Niebios malarstwo XVII wieku Matka Boska z Dzieciątkiem
Miejsce przechowywania
kościół
Identyfikator
DZIELO/01275
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
pierwsza połowa XVII wieku (przed 1644 rokiem)
Technika i materiał
tempera na desce
Wymiary podstawowe
szerokość – 102 cm
wysokość – 139 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz mógł powstać w pierwszej połowie XVII wieku, zapewne przed 1644 rokiem, w związku z założeniem bractwa różańcowego. Pierwotnie znajdował się w feretronie. Po odnowieniu w 1999 roku został oprawiony i powieszony na ścianie w kościele w Gaju.

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta przedstawia Marię ukazaną do kolan, frontalnie. W prawej, opuszczonej ręce trzyma berło królewskie, a lewą przytrzymuje Dzieciątko. Twarz ma owalną, o łagodnych, regularnych rysach, migdałowatych oczach, łukowatych brwiach, wąskim, długim nosie i małych ustach, okoloną długimi, brązowymi włosami opadającymi wzdłuż ramion. Maria ubrana jest w różową suknię, przepasaną w talii, z dekoracyjnym obszyciem otworu na głowę oraz granatowy płaszcz ze złoconą lamówką i złoconymi gwiazdami, zarzucony na ramiona i nogi. Na głowie ma bogato zdobioną koronę zamkniętą, podtrzymywaną przez dwa małe anioły, w białych, kwiecistych tunikach. Dzieciątko w pozycji siedzącej, zwrócone w trzech czwartych w prawo, z głową skierowaną w górę, lewą ręką przytrzymuje jabłko królewskie, prawą unosi w geście błogosławieństwa. Twarz ma owalną, o pełnych policzkach, okrągłych oczach, małym nosie i pełnych ustach, okoloną brązowymi, kręconymi włosami. Ubrane jest w czerwoną tunikę przepasaną w talii, z dekoracyjnym obszyciem otworu na głowę oraz szary, wzorzysty płaszcz, zarzucony na lewe ramię i nogi. Na głowie ma bogatą koronę zamkniętą. Wokół głów obu postaci nimby zamknięte i gloria promienista. Maria i Dzieciątko ukazani są na jasnobrązowym tle w postaci nieba i rozświetlonego zarysu obłoków.

Zarys problematyki artystycznej

Matka Boska z omawianego obrazu została ukazana jako Królowa Niebios, o czym świadczą atrybuty takie jak korona na głowie oraz trzymane przez nią berło czy jabłko królewskie w dłoni Dzieciątka. Jest to stosunkowo rzadkie przedstawienie, które pojawiło się w malarstwie małopolskim prawdopodobnie w XVII wieku, gdyż zachowane przykłady takiej ikonografii Matki Boskiej pochodzą wyłącznie z tego czasu, bądź stanowią dziewiętnastowieczne kopie siedemnastowiecznych wizerunków. Przedstawienia Matki Boskiej jako Królowej Niebios z XVII wieku znajdują się również w klasztorze w Staniątkach (wraz z dziewiętnastowieczną kopią), w krakowskim klasztorze Klarysek (ołtarz w oratorium) czy w kościele w Grabiu.
Ten sam malarz, który wykonał omawiany obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, namalował również przedstawienie Matki Boskiej Różańcowej ze świętymi i członkami bractwa w Gaju. Na obu dziełach w bardzo zbliżony sposób oddana został postać Marii oraz aniołków. Najprawdopodobniej ten sam artysta wykonał również obraz św. Anny Samotrzeć z kościoła św. Bartłomieja w Mogile. Wszystkie te dzieła pochodzą z pierwszej połowy XVII wieku.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Delikatne zabrudzenia, krakelury.

Streszczenie

Obraz mógł powstać w pierwszej połowie XVII wieku, zapewne przed 1644 rokiem w związku z założeniem bractwa różańcowego. Pierwotnie znajdował się w feretronie. Matka Boska na omawianym dziele została ukazana jako Królowa Niebios, o czym świadczą regalia. Ten sam malarz, który wykonał omawiany obraz, namalował również przedstawienia Matki Boskiej Różańcowej ze świętymi i członkami bractwa w Gaju oraz św. Anny Samotrzeć z kościoła św. Bartłomieja w Mogile.

Bibliografia

Kornecki Marian, "Drewniany kościół św. Bartłomieja w Mogile. Uwagi i refleksje w świetle badań i konserwacji" , „Wiadomości Konserwatorskie Województwa Krakowskiego” , s. 9-28
Wiecheć Władysław, "Parafia Matki Bożej w Gaju", Kraków 2001

Jak cytować?

Paulina Kluz , "Matka Boska z Dzieciątkiem", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2020, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/matka-boska-z-dzieciatkiem-40

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności