Matka Boska Różańcowa

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Biskupice
Miejscowość
Łazany
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Parafia Znalezienia Krzyża Świętego
Tagi
ikonografia maryjna ikonografia świętych malarstwo XIX wieku sztuka religijna sztuka XIX wieku
Miejsce przechowywania
ołtarz boczny prawy, zasuwa
Identyfikator
DZIELO/03496
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
1897 rok (?)
Technika i materiał
olej na płótnie
Autor noty katalogowej
Justyna Kuska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Dzieje zabytku

Omawiany obraz przedstawiający Matkę Boską Różańcową w towarzystwie św. Dominika i św. Katarzyny Sieneńskiej najprawdopodobniej został wykonany w 1897 roku przez malarza Ferdynanda Olesińskiego. Wówczas z inicjatywy księdza Franciszka Błachuta, proboszcza w Łazanach, odnowiono dwa barokowe ołtarze boczne pochodzące z pierwszej połowy XVIII wieku. W obu nastawach św. Anny i omawianym ołtarzu Matki Boskiej Częstochowskiej usunięto umieszczone w zwieńczeniach glorie promieniste i zastąpiono je neobarokowymi strukturami mieszczącymi obrazy wykonane przez Ferdynanda Olesińskiego. W zwieńczeniu nastawy św. Anny umieszczono wizerunek św. Franciszka z Asyżu, w drugiej nastawie wyobrażenie św. Antoniego Padewskiego. Olesiński wykonał wówczas również obraz przedstawiający św. Annę Samotrzeć, którym zastąpiono starsze dzieło o tym samym temacie znajdujące się wcześniej w polu głównym ołtarza św. Anny. Prawdopodobne jest, że artysta ten jest także autorem obrazu Najświętszego Serca Jezusowego oraz omawianego wizerunku Matki Boskiej Różańcowej umieszczonych w 1897 roku na zasuwach obu ołtarzy bocznych w związku z powołaniem przy parafii bractw różańcowego i Serca Jezusowego.

Opis

Obraz w kształcie stojącego prostokąta ze schodkowo ściętymi górnymi narożami, ujęty w złoconą i profilowaną ramę. W centrum kompozycji przedstawienie Matki Boskiej z Dzieciątkiem siedzącej w obłokach i przekazującej różańce św. Dominikowi i św. Katarzynie Sieneńskiej. Maria ukazana frontalnie w pozycji siedzącej, skłania głowę w lewo, przekazując różaniec św. Katarzynie. Matka Boska przedstawiona jako młoda kobieta o długich, falowanych włosach częściowo schowanych pod białą chustą, ubrana w ciemnoróżową suknię oraz niebieski płaszcz. Spod szat widoczna bosa stopa. Maria na kolanach trzyma Dzieciątko Jezus, podtrzymując je prawą ręką. Dzieciątko ubrane w białą tunikę ze złotą lamówką pod szyją, zwraca się ku św. Dominikowi, podając mu różaniec. Wokół głów postaci jasnozłote nimby. W dolnej części kompozycji, na pierwszym planie ukazane klęczące postaci świętych w białych habitach i czarnych płaszczach dominikańskich – z lewej strony kompozycji św. Dominik, z prawej św. Katarzyna Sieneńska. Ponad głową św. Dominika niewielka, złota gwiazda i aureola. Święta Katarzyna przedstawiona z koroną cierniową na głowie i ukazaną powyżej aureolą. Tło obrazu utrzymane w żółto-brązowej tonacji. Kolorystyka ciepła, pastelowa.

Zarys problematyki artystycznej

Obraz stanowi przykład dziewiętnastowiecznego, wyidealizowanego malarstwa religijnego. Autor dzieła Ferdynand Olesiński był urodzonym w Wieliczce malarzem, który zdobył wykształcenie w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, gdzie uczył się w latach 1871-1883 pod kierunkiem Floriana Cynka, Władysława Łuszczkiewicza i Jana Matejki. Twórczość Olesińskiego, czynnego głównie w Wieliczce i Krakowie, obejmowała przede wszystkim realistyczne, ale powstałe w duchu akademickim, studia portretowe, pejzaże, sceny rodzajowe oraz malarstwo religijne. Obraz powstał w związku z powołaniem przy parafii w Łazanach bractwa różańcowego i obrazuje moment, w którym Matka Boska oraz Dzieciątko Jezus przekazują różańce dwojgu świętych dominikańskich – św. Dominikowi Guzmanowi i św. Katarzynie Sieneńskiej. Formuła ikonograficzna tego przedstawienia z dwustrefową, symetryczną kompozycją, gdzie zazwyczaj Matka Boska podaje jeden różaniec, a Dzieciątko drugi, wykształciła się we Włoszech w XVII wieku, a następnie stała się niezwykle popularna w sztuce polskiej. Za obraz, który stał się wzorem dla tego przedstawienia ikonograficznego uznaje się dzieło autorstwa Giovanniego Salvi Sassoferata powstałe około 1683 roku, przechowywane w kościele Santa Sabina w Rzymie. Według legendy św. Dominikowi ukazała się Matka Boska, która wręczyła mu różaniec i zachęciła do odmawiania jego tajemnic, dlatego ten święty uznawany jest za pierwszego propagatora modlitwy różańcowej. Katarzyna Sieneńska to z kolei najbardziej czczona święta dominikańska. Opisywana formuła ikonograficzna łączy zatem najważniejszych przedstawicieli męskiego i żeńskiego zakonu dominikańskiego oraz wiąże jego założyciela i najbardziej czczoną świętą z kultem różańca.


Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Obraz przedstawiający Matkę Boską Różańcową najprawdopodobniej został wykonany w 1897 roku przez malarza Ferdynanda Olesińskiego. W tym samym roku dzieło zostało umieszczone na zasuwie odnawianego wówczas ołtarza bocznego św. Anny w związku z powołaniem przy parafii w Łazanach bractwa różańcowego. Ferdynand Olesiński był urodzonym w Wieliczce malarzem, który zdobył wykształcenie w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Jego twórczość obejmowała przede wszystkim realistyczne, ale powstałe w duchu akademickim, studia portretowe, pejzaże, sceny rodzajowe oraz malarstwo religijne

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Krasnowolski Bogusław, "Parafia i kościół pod wezwaniem Znalezienia Krzyża Świętego w Łazanach", Kraków 2013
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Justyna Kuska, "Matka Boska Różańcowa", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/matka-boska-rozancowa-10

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności