Ołtarz przytęczowy lewy Matki Boskiej Nieustającej Pomocy

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
bocheński
Gmina
Łapanów
Miejscowość
Tarnawa
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Parafia Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny
Kościół
Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
Matka Boska Nieustającej Pomocy ołtarz boczny ornament akantowy
Miejsce przechowywania
nawa
Identyfikator
DZIELO/08779
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
XVII/XVIII wiek
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Kraków (?)
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie, snycerskie i rzeźbiarskie, polichromia, złocenie
Wymiary podstawowe
szerokość – 2,7 m
wysokość – 5,5 m
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

W dokumentach powizytacyjnych z 1748 roku opisywany jest w tym miejscu ołtarz z przedstawieniem św. Józefa. W inwentarzu z początku XX wieku określono go jako ołtarz z obrazem Najświętszego Serca Pana Jezusa. W 1968 roku struktura została przemalowana, a w 1986 roku zdemontowana i złożona w stodole. Nie udało się określić, kiedy ołtarz został odnowiony i wstawiony ponownie do wnętrza kościoła.

Opis

Ołtarz przyścienny, architektoniczny, trójosiowy, jednokondygnacyjny ze zwieńczeniem i uszakami. Mensa w typie sarkofagowym na niewielkim prostopadłościennym postumencie. Tabernakulum drewniane, architektoniczne, ujęte złoconymi kolumienkami dźwigającymi wyłamane i wyniesione belkowanie. Na drzwiczkach płaskorzeźbione przedstawienie kielicha z hostią. Nastawa drewniana ujęta korynckimi kolumnami ustawionymi na wysokich postumentach. Dźwigają one pełne, wyłamane na osiach kolumn i półkoliście wyniesione na osi środkowej ołtarza belkowanie. Fryz dekorowany rozetami oraz uskrzydloną główką anielską. Powyżej odcinki przyczółka, na których ustawione pełnoplastyczne figury świętych wojowników. W polu środkowym nisza zamknięta łukiem półkolistym nadwieszonym mieszcząca obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. W osiach bocznych ustawione na tle płycin pełnoplastyczne figury świętych biskupów w złoconych szatach oraz akantowe, ażurowe uszaki utworzone z wici akantowej. W zwieńczeniu obraz „Nawiedzenie Najświętszej Marii Panny” w kształcie stojącego prostokąta ujęty ażurowymi uszami utworzonymi z ornamentu mażowinowo-chrząstkowego, i winorośli. Powyżej, analogicznie, mniejszy obraz „Trójca Święta” w kształcie prostokąta stojącego o ściętych górnych narożach, zwieńczonego krzyżem równoramiennym. Struktura ołtarza w kolorze jasnozielonym, wypełnienia płycin, trzony kolumn oraz elementy gzymsu jasnoczerwone, marmoryzowane; ornamenty złocone.

Zarys problematyki artystycznej

Nastawa ołtarzowa w kościele w Tarnawie jest bardzo mocno osadzona w modnej w czasie jej powstania stylistyce podkreślającej podziały architektoniczne. Zalicza się do jednego z trzech najpopularniejszych typów, jaki ukształtował się w Małopolsce w pierwszej połowie XVII wieku i trwał w głąb epoki nowożytnej. W swej kompozycji nawiązuje do schematu trójpolowego łuku triumfalnego, w którym wszystkie pola są zamknięte wspólnym belkowaniem, wyginającym się w arkadę nad osią środkową. W ten sposób utworzył się motyw serliany, czyli łuku flankowanego przez prostokątne pola. Omawiany ołtarz pochodzi z przełomu XVII i XVIII wieku, lecz prócz wykorzystania omawianego, wcześniejszego wzoru, został uzupełniony o ornamenty popularne w czasie jego budowy. Uszaki dolnej kondygnacji skomponowano z ażurowej, schnącej wici akantowej, a górnej z połączenia wici roślinnej i fragmentów przypominających małżowinę z chrząstką.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Ołtarz boczny lewy kościoła w Tarnawie został wybudowany na przełomie XVII i XVIII wieku. W swej kompozycji nawiązuje do schematu trójpolowego łuku triumfalnego, jaki ukształtował się w Małopolsce w pierwszej połowie XVII wieku i trwał w głąb epoki nowożytnej. Uzupełniono go o ornamenty typowe dla czasu jego powstania.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Piątkowska Łucja, "Parafie Ziemi Bocheńskiej", Bochnia 2004
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie, z. 2: Powiat bocheński", Warszawa 1951
Stolot Franciszek, "Główne typy kompozycyjne drewnianych ołtarzy w Małopolsce po roku 1600 " , [w:] "Sztuka około roku 1600. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Lublin, listopad 1972" , red.Hrankowska Teresa , Warszawa 1974 , s. 339-354

Jak cytować?

Agata Felczyńska, "Ołtarz przytęczowy lewy Matki Boskiej Nieustającej Pomocy", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-przyteczowy-lewy-matki-boskiej-nieustajacej-pomocy

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności