Najświętsze Serce Jezusa

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
suski
Gmina
Stryszawa
Miejscowość
Stryszawa
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Sucha Beskidzka
Parafia
Św. Anny
Tagi
feretron Najświętsze Serce Jezusa rzeźba religijna
Miejsce przechowywania
kaplica południowa
Identyfikator
DZIELO/08221
Kategoria
feretron
Ilość
1
Czas powstania
XIX / XX wiek
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromia, złocenie
Wymiary podstawowe
wysokość – 118 cm
Inne wymiary – podstawa: 65 x 65 cm
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska

Dzieje zabytku

Feretron został wymieniony w inwentarzu z 1952 roku.

Opis

Rzeźba pełnoplastyczna przedstawiająca Chrystusa prezentującego swoje serce na podstawie z otworami na drążki. Postać ustawiona frontalnie, z prawą nogą odstawioną do boku. Ręce z widocznymi znakami męki odsłaniają spod szat gorejące serce otoczone koroną cierniową. Głowa lekko pochylona, spojrzenie skierowane w dół, nos prosty, usta wąskie. Na twarzy krótki brązowy zarost, lekko falowane włosy opadają na ramiona i plecy. Chrystus jest ubrany w białą tunikę z długimi rękawami przewiązaną w pasie złotym sznurem, lamowaną złotem, odsłaniającą nagie stopy. Na to ma narzucony czerwony płaszcz z jasnoszarym podszyciem dekorowany złotym ornamentem, przerzucony przez lewe ramię i przytrzymany lewą ręką, mocno sfałdowany. Polichromia w partiach ciała naturalistyczna.

Zarys problematyki artystycznej

Ukazany w rzeźbie typ ikonograficzny Najświętszego Serca Jezusa ma rozbudowane znaczenie. Przedstawia Jezusa-Boga – drugą osobę Trójcy Świętej, którego serce stanowi część fizycznego ciała. Oglądamy ludzkie serce w boskiej piersi. Kult tego przedstawienia rozpoczął się w późnym średniowieczu. W XVII wieku był propagowany przez jezuitów, którzy szybko dostrzegli w nim szansę ożywienia popularnej pobożności.
Został oficjalnie zatwierdzony przez kościół w 1765 roku, a jego doktrynalne znaczenie sformułowano dopiero w 1956 roku (w encyklice Piusa XII „Haurietas Aquas”). W XIX wieku, dzięki wspomnianej działalności jezuitów oraz w wyniku powstania kilku zgromadzeń pw. Najświętszego Serca kult przedstawienia nasilił się i zdominował masową pobożność. Uwidoczniony w rzeźbie typ ikonograficzny wykształcił się z obrazu Pompeo Batoniego, który namalował „Najświętsze Serce Jezusa” dla kościoła Il Gesù w Rzymie. Wizerunek ukazywał Jezusa w półpostaci, który w lewej ręce trzyma swoje serce na dłoni, a prawą na nie wskazuje. Obraz stał się najczęściej reprodukowanym wzorem ujęcia tematu Najświętszego Serca Jezusa. Drugi obraz Batoniego, o zbliżonej ikonografii, w którym serce Jezusa goreje na tle jego piersi, a Jezus jedną ręką błogosławi, a drugą wskazuje na serce został w 1891 roku uznany za jedyne dopuszczalne przedstawienie tego tematu. Wizje i obrazy dewocyjne rozpowszechniały z kolei wizerunek Najświętszego Serca Chrystusa z poziomą raną, koroną cierniową, płomieniami i krzyżem. Widoczny w stryszawskiej rzeźbie sposób przedstawienia, jak wiele innych, łączy oba omówione wzory. Zgodnie z konwencją i dziewiętnastowieczną modą rzeźbę cechuje łagodny wyraz. Figura jest bardzo zbliżona do wizerunku umieszczonego w prawym ołtarzu bocznym tej samej świątyni.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Figura zabrudzona.

Streszczenie

Feretron reprezentuje bardzo popularny w XIX wieku typ przedstawienia Chrystusa z umieszczonym przed piersią płonącym sercem przepasanym koroną cierniową. Ten typ ikonograficzny nosi nazwę Najświętsze Serce Jezusa.

Bibliografia

Klekot Ewa, "Najświętsze Serce Jezusowe – sceny z życia symbolu" , „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” , s. 55-66

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Inwentarze parafii z lat 1928, 1952, 1961

Jak cytować?

Agata Felczyńska , "Najświętsze Serce Jezusa", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2020, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/najswietsze-serce-jezusa-28

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności