Męczeństwo św. Szczepana

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
suski
Gmina
Stryszawa
Miejscowość
Krzeszów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Sucha Beskidzka
Parafia
Matki Boskiej Nieustającej Pomocy
Tagi
malarstwo XVII wieku św. Szczepan
Miejsce przechowywania
zakrystia
Identyfikator
DZIELO/03075
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
1663 rok
Technika i materiał
olej na płótnie
Wymiary podstawowe
szerokość – 84 cm
wysokość – 104 cm
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Pierwotnie obraz św. Szczepana znajdował się w kościele św. Katarzyny w Krzeszowie, wybudowanym w latach 1613-1615 z fundacji Piotra Komorowskiego. Następnie przeniesiono go ze starego kościoła do nowego wystawionego w latach 1901-1903. Został namalowany w 1663 roku. Wzmiankowano go w aktach wizytacji biskupiej w 1729 roku, a odnowiono w 1951 oraz po raz kolejny w 1955 roku.

Opis

Obraz w kształcie stojącego prostokąta. W centrum kompozycji przedstawiono męczeńską śmierć św. Szczepana. Święty został ukazany w pozycji klęczącej, zwrócony trzy czwarte w lewo z szeroko rozłożonymi na boki rękami i głową uniesioną ku górze. W lewym górnym rogu obrazu znajdują się dwaj mężczyźni rzucający w męczennika kamienie. Po prawej stronie obrazu dwaj pomniejszeni, przyglądający się scenie mężczyźni ukazani w pozycji siedzącej. Powyżej aniołek z koroną w dłoni, a nad nim miniaturowa Trójca Święta. Święty Szczepan ubrany jest w białą albę z długimi rękawami i czerwoną dalmatykę, wokół głowy ma złoty, kolisty nimb. W prawym dolnym narożu sygnatura „1663”.

Zarys problematyki artystycznej

Przedstawiona scena męczeńskiej śmierci św. Szczepana jest ilustracją wydarzeń opisanych w Dziejach Apostolskich: „Gdy to usłyszeli, zawrzały gniewem ich serca i zgrzytali zębami na niego. A on pełen Ducha Świętego patrzył w niebo i ujrzał chwałę Bożą i Jezusa, stojącego po prawicy Boga. I rzekł: «Widzę niebo otwarte i Syna Człowieczego, stojącego po prawicy Boga». A oni podnieśli wielki krzyk, zatkali sobie uszy i rzucili się na niego wszyscy razem. Wyrzucili go poza miasto i kamienowali, a świadkowie złożyli swe szaty u stóp młodzieńca, zwanego Szawłem. Tak kamienowali Szczepana, który modlił się: «Panie Jezu, przyjmij ducha mego!» A gdy osunął się na kolana, zawołał głośno: «Panie, nie poczytaj im tego grzechu!» Po tych słowach skonał” (Dz 7, 54-60). Święty Szczepan jest pierwszym męczennikiem chrześcijańskim, jednym z siedmiu diakonów, sprowokowany przez Sanhedryn wyznał publicznie Chrystusa, za co został zgładzony. Uznawany jest za patrona kamieniarzy. Na obrazie został przedstawiony zgodnie z tradycją ikonograficzną (w stroju diakona) oraz przekazem Dziejów Apostolskich. Nieznany jest autor dzieła, który pozostawił tylko datę wykonania w dolnym, prawym narożu obrazu „1663” . Niewątpliwe jest on również twórcą dwóch innych, siedemnastowiecznych płócien znajdujących się w kościele Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Krzeszowie „Zaślubin św. Rodziny” oraz „Świętej Rodziny”.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Zły, silne pociemnienie warstwy malarskiej, liczne przetarcia i ubytki warstwy malarskiej, miejscami obraz nieczytelny.

Streszczenie

Pierwotnie obraz św. Szczepana znajdował się w kościele św. Katarzyny w Krzeszowie, wybudowanym w latach 1613-1615 z fundacji Piotra Komorowskiego. Następnie przeniesiono go ze starego kościoła do nowego. Święty Szczepan jest pierwszym męczennikiem chrześcijańskim. Nieznany jest autor, który pozostawił tylko datę wykonania dzieła w dolnym, prawym narożu obrazu „1663” . Niewątpliwe jest on również twórcą dwóch innych, siedemnastowiecznych płócien znajdujących się w kościele Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Krzeszowie „Zaślubin św. Rodziny” oraz „Świętej Rodziny”.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Szablowski Jerzy, "Zabytki sztuki w Polsce. Inwentarz topograficzny, t. 3: Powiat żywiecki", Warszawa 1948
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Janicka-Krzywda Urszula , "Patron – atrybut – symbol", Poznań 1993
"Żywoty świętych pańskich na wszystkie dnie roku podług najwiarygodniejszych źródeł wyjętych z dzieł ojców i doktorów kościoła św.", Mikołów-Warszawa 1905

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Męczeństwo św. Szczepana", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/meczenstwo-sw-szczepana

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności