Ambona

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
chrzanowski
Gmina
Chrzanów
Miejscowość
Chrzanów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Św. Mikołaja
Kościół
Św. Mikołaja
Tagi
neobarok Wędzicha Piotr
Miejsce przechowywania
północna strona ściany tęczowej
Identyfikator
DZIELO/14887
Kategoria
ambona
Ilość
1
Czas powstania
około 1882 roku
Technika i materiał
drewno cięte, rzeźbione, polichromowane, złocone
Wymiary podstawowe
wysokość – około 550 cm
Inne wymiary – kosz – wysokość około 130 cm, średnica około 130 cm
Autor noty katalogowej
Józef Skrabski
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Ambona powstała w trakcie modernizacji świątyni przeprowadzonej w latach osiemdziesiątych XIX wieku z inicjatywy ówczesnego proboszcza Władysława Głębockiego. W prace stolarskie zaangażowano miejscowego snycerza i stolarza Piotra Wędzichę.

Opis

Ambona nadwieszona, przyścienna. Jej kosz jest ośmioboczny, wsparty na szerokich wolutach z plintą w kształcie winnego grona. Ścianki kosza podzielone kompozytowymi półkolumnami wspartymi na konsolkach z liściastymi wolutami. Między kolumienkami nisze konchowe z muszlami, wewnątrz których postacie ewangelistów, od lewej Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. Figury ewangelistów ujęte całopostaciowo w pozycji stojącej, ubrane w długie tuniki i płaszcze. W dłoniach podtrzymują otwarte księgi, a u stóp widnieją ich symbole. Kosz wieńczy belkowanie wyłamujące się ponad kolumienkami, z fryzem zdobionym wiciami akantu. Zaplecek z dwiema płycinami zamkniętymi łukiem półkolistym. Ponad nimi pole w kształcie leżącego prostokąta, wewnątrz którego krzyż. Zaplecek flankowany dwiema listwami ujętymi ulistnionymi konsolami. Pośrodku dwie płyciny w kształcie wąskich prostokątów zakończonych półkoliście. W górnej części prostokątne pole w złoconym profilu z listkami wypełniającymi górne naroża, z przerwanym, wolutowym przyczółkiem i krzyżem o ramionach zakończonych trójlistnie. Baldachim na rzucie ośmioboku, z podwieszonym lambrekinem z chwostami i z ażurową koronką w kształcie wici roślinnej. Na baldachimie ośmioboczny cokół uskokowy, z płycinami w kształcie stojących prostokątów zamkniętych łukiem półkolistym nadwieszonym. Na cokole pełnoplastyczna figura stojącego Jana Chrzciciela, ubranego w wielbłądzią skórę i złocony płaszcz przerzucony przez lewe ramię. Jego twarz jest pociągła, okolona zarostem, włosy sięgające uszu. Prawą rękę unosi w geście błogosławieństwa, a w lewej trzyma krzyż z banderolą. W podniebiu gołębica Ducha Świętego na tle glorii promienistej. Ambona polichromowana na szaro, detale złocone.

Zarys problematyki artystycznej

Ambonę w kościele w Chrzanowie wykonał miejscowy rzemieślnik Piotr Wędzicha. Swoim kształtem nawiązuje ona do dzieł barokowych. Jej kosz, artykułowany kolumienkami, z niszami konchowymi wypełnionymi figurami ewangelistów, to częste rozwiązanie stosowane przez krakowskich stolarzy i snycerzy, np. Jerzego Hankisa (ambona w kościele Bernardynek św. Józefa w Krakowie). Nawet akantowa ornamentyka naśladuje tę z przełomu XVII i XVIII wieku.

Streszczenie

Ambona w kościele w Chrzanowie jest dziełem miejscowego stolarza i snycerza Piotra Wędzichy. Powstała w 1882 roku w czasie modernizacji wnętrza kościoła. Jest dziełem neobarokowym i nawiązuje do krakowskich zabytków z XVII wieku.

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Archiwum Parafialne w Chrzanowie, b.sygn., "Akta szczegółowe wyjaśniające prace dokonane około kościoła i dobra parafialnego w czasie mego probostwa 1831-1898.

Jak cytować?

Józef Skrabski, "Ambona", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/ambona-35

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności