Tabernakulum

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Czernichów
Miejscowość
Kamień
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Opieki Matki Boskiej
Tagi
alabaster art deco Fabryka Wyrobów Alabastrowych „Żórawno” Kamień rzeźba XX wieku styl neoromański sztuka XX wieku Żórawno
Miejsce przechowywania
prezbiterium, ołtarz główny
Identyfikator
DZIELO/02069
Kategoria
tabernakulum
Ilość
1
Czas powstania
1937 rok
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Żórawno, Ukraina
Technika i materiał
alabaster, drewno, metal; rzeźbienie, polichromowanie, odlewanie, złocenie
Autor noty katalogowej
Justyna Kuska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Dzieje zabytku

Omawiane tabernakulum jest oryginalnym elementem ołtarza głównego w kościele pw. Opieki Matki Boskiej w Kamieniu, wobec czego jego dzieje związane są z historią tego retabulum. Obecnie istniejący zespół alabastrowych ołtarzy wraz ze wspomnianym ołtarzem głównym powstał w latach 1937-1939. Początkowo rozważano wykonanie ich w drewnie przez zespół stolarzy działający w warsztacie przyklasztornym, którymi miał kierować pracujący dla kanoników regularnych rzeźbiarz Wojciech Maciejowski. Ostatecznie jednak podjęto decyzję o zamówieniu ołtarzy wykonanych z alabastru o charakterystycznym, szarym zabarwieniu, a ich wykonaniem zajęła się Fabryka Wyrobów Alabastrowych „Żórawno” z Żórawna nad Dniestrem (obecnie na terenie Ukrainy). Kontakt z fabryką nawiązano w 1936 roku, projekty ołtarzy oraz pozostałych elementów wyposażenia były gotowe już w styczniu 1937 roku, a realizację zamówienia rozpoczęto we wrześniu tego samego roku. W pierwszym etapie prac wykonano omawiany ołtarz główny, który był gotowy już jesienią 1937 roku. Następnie powstały dwa ołtarze boczne oraz ambona i chrzcielnica, a także balustrada oddzielająca prezbiterium od nawy (usunięta w 1979 roku), które ukończono w lutym 1939 roku. Wszystkie elementy wykonano w Żórawnie, a następnie w specjalnie przystosowanych skrzyniach przesłano koleją do oddalonej od Kamienia o około 8 kilometrów stacji w Ryczowie-Półwsi, skąd już zaprzęgami konnymi przetransportowano je do kamieńskiej świątyni. Montażem zajmowali się pracownicy fabryki w Żórawnie. Gotowy zespół wyposażenia poświęcono 8 lipca 1939.

Opis

Prostopadłościenne, alabastrowe tabernakulum z tronem wystawienia nakrytym kamiennym baldachimem w formie kopuły wspartej na czterech kolumnach o kostkowych kapitelach. Na metalowych drzwiczkach umieszczony krzyż na tle glorii promienistej flankowany przez postaci klęczących aniołów.

Zarys problematyki artystycznej

Cenny zespół alabastrowych ołtarzy, którego częścią jest omawiane tabernakulum, wraz z chrzcielnicą, amboną i nieistniejącą już balustradą, noszący cechy neoromańskie, powstał pod koniec lat trzydziestych w należącej do rodziny Czartoryskich Fabryce Wyrobów Alabastrowych „Żórawno” w Żórawnie. Fabryka ta zajmowała się produkcją elementów wyposażenia wnętrz, w tym realizowała liczne projekty elementów wyposażenia kościelnego ołtarzy, ambon, świeczników czy balustrad i okładzin ściennych. Z alabastru żórawieńskiego wykonano na przykład elementy wyposażenia kościoła pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny przy ulicy Rakowickiej w Krakowie (ołtarze projektu Józefa Szostakiewicza) czy rzeszowskiego kościoła pw. Chrystusa Króla. Wytwórnia w Żórawnie realizowała zamówienia według projektów dostarczanych przez zamawiającego, ale oferowała również własne rozwiązania. Tak też było w przypadku omawianego zespołu w kościele w Kamieniu. Przedłożony przez fabrykę projekt został bez większych zmian zaakceptowany przez Zgromadzenie Kanoników Regularnych Najświętszego Zbawiciela Laterańskiego, którzy sprawowali duszpasterstwo w kamieńskiej parafii.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Zespół alabastrowych ołtarzy w kamieńskim kościele, którego częścią jest omawiane tabernakulum, powstał w latach 1937-1939 i nosi cechy neoromańskie. Ich wykonaniem zajęła się Fabryka Wyrobów Alabastrowych „Żórawno” z Żórawna nad Dniestrem (obecnie na terenie Ukrainy). Fabryka ta zajmowała się produkcją elementów wyposażenia wnętrz, w tym realizowała liczne projekty elementów wyposażenia kościelnego ołtarzy, ambon, świeczników czy balustrad i okładzin ściennych. W pierwszym etapie prac powstał omawiany ołtarz główny, który był gotowy jesienią 1937 roku. Następnie zrealizowano dwa ołtarze boczne oraz ambonę i chrzcielnicę, a także balustradę oddzielającą prezbiterium od nawy (usunięta w 1979 roku), które ukończono w lutym 1939 roku. Gotowy zespół wyposażenia poświęcono 8 lipca 1939.

Bibliografia

Łatak Kazimierz, "Dzieje parafii i kościoła Opieki Matki Bożej w Kamieniu", Kraków 2010

Jak cytować?

Justyna Kuska, "Tabernakulum", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/tabernakulum-8

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności