Św. Jan Nepomucen

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Raba Wyżna
Miejscowość
Raba Wyżna
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Rabka
Parafia
Św. Stanisława
Tagi
malarstwo barokowe
Miejsce przechowywania
zwieńczenie ołtarza głównego
Identyfikator
DZIELO/05725
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
przed 1765 rokiem
Technika i materiał
olej na płótnie naklejonym na deski
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz został wspomniany w aktach wizytacji z 1765 roku jako „obraz S. Jana Nepomucena srebrem obwiedziony”. Dzieło powstało zapewne przed tym rokiem z przeznaczeniem do zwieńczenia ołtarza głównego. Wykonał je prawdopodobnie Kazimierz Mołodziński. Ślady na płótnie wokół głowy świętego wskazują, że niegdyś był tam zapewne aplikowany wieniec ze srebrnych gwiazd. Mimo przekształceń ołtarzy w okresie remontu kościoła w latach 1841-1843 obraz został zachowany in situ.

Opis

Obraz w formie trapezu o wklęsłych bokach, zamknięty faliście. W centrum kompozycji św. Jan Nepomucen ukazany do wysokości kolan, zwrócony frontalnie, z głową uniesioną do góry. Obiema rękami przytrzymuje krucyfiks oparty na jego lewym ramieniu. Twarz ma pociągłą, szczupłą, o rysach wydobytych głębokim światłocieniem, z oczami skierowanymi do góry, prostym nosem i pełnymi ustami, okoloną bujną brodą oraz włosami sięgającymi ramion. Wokół głowy świętego nimb i wieniec z pięciu gwiazd. Jan Nepomucen ubrany jest w białą komżę z wąskimi rękawami, lamowaną koronką, brązową almucję z różową podszewką zawiązaną u szyi niebieskim sznurem. W prawej części obrazu znajduje się stół przesłonięty zieloną tkaniną, z leżącymi na nim dwiema książkami. W górnej części dzieła ukazane ciemne niebo z zarysem obłoków, rozjaśnione wokół głowy świętego. Obraz ujęty profilowaną, pozłoconą ramą.

Zarys problematyki artystycznej

Obraz przedstawiający św. Jana Nepomucena jest bardzo podobny do dzieł malarza Kazimierza Mołodzińskiego. Typ twarzy świętego z dużymi, szklistymi oczami skierowanymi w górę, prostym nosem i charakterystycznymi pełnymi ustami oraz puszystą brodą jest zbliżony do postaci św. Wentury i Wybitnych przedstawicieli Zakonu Kanoników Regularnych od Pokuty z kościoła św. Marka w Krakowie. Sposób malowania tkaniny ze znamienne marszczonymi rękawami oraz koronką i drapowaniem odpowiada wskazanym wyżej postaciom z krakowskiego kościoła. Cechy stylowe omawianego obrazu pozwalają przypisać jego wykonanie Kazimierzowi Mołodzińskiemu.
Święty Jan Nepomucen był kanonikiem kolegiaty św. Idziego w Pradze, dlatego przedstawiany jest w stroju odpowiadającym tej godności. Zginął zrzucony z mostu Karola w Pradze do rzeki Wełtawy. Przyjmuje się, że powodem jego śmierci była odmowa ujawnienia tajemnicy spowiedzi, do której złamania zmuszał świętego król Wacław IV. Święty Jan Nepomucen ukazywany jest zazwyczaj z krucyfiksem w ręku, który adoruje, jak na omawianym obrazie.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Wybrzuszenia płótna, krakelury, zaplamienia, ściemniały werniks, przetarcia warstwy malarskiej wzdłuż ramy.

Streszczenie

Obraz został wspomniany w aktach wizytacji z 1765 roku, powstał zatem przed tym rokiem z przeznaczeniem do zwieńczenia ołtarza głównego. Wykonał go prawdopodobnie Kazimierz Mołodziński. Święty Jan Nepomucen był kanonikiem kolegiaty św. Idziego w Pradze, dlatego przedstawiany jest w stroju odpowiadającym tej godności. Ukazywany jest zazwyczaj z krucyfiksem w ręku, który adoruje.

Bibliografia

Zaleski Wincenty, "Święci na każdy dzień", Warszawa 1989

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Św. Jan Nepomucen", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-jan-nepomucen-5

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności