Św. Jan Kanty

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
oświęcimski
Gmina
Kęty
Miejscowość
Kęty
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Bielsko-Żywiecka
Parafia
Św. Małgorzaty i św. Katarzyny
Miejsce przechowywania
na ołtarzu bocznym Matki Boskiej Odkupienia Niewolników
Identyfikator
DZIELO/13989
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
druga połowa XVII wieku
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Kraków
Technika i materiał
olej na desce
Wymiary podstawowe
szerokość – 100 cm
wysokość – 109 cm
Wymiary szczegółowe
Wysokość bez ramy – 73 cm
Szerokość bez ramy – 62 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Chełmecka
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Jak według zapisów kroniki parafialnej ustalił Jan Rodak obraz św. Jana Kantego został ofiarowany do kaplicy Jana Kantego 7 października 1823 przez biskupa tarnowskiego Grzegorza Zieglera (zm. 1852 w Linzu) ordynariusza diecezji w latach 1822-1827. Wraz z darem biskup Ziegler przekazał zapis fundacyjny w wysokości 100 florenów na majątku Pisarzowice Średnie. W połowie XIX wieku obraz znajdował się jeszcze w kaplicy, co w swoim „Przeglądzie zabytków przeszłości z okolic Krakowa” potwierdzał Józef Łepkowski. 15 czerwca 1969 ksiądz Józef Świąder, dziekan kęcki, „zaniedbany przez szereg lat czcigodny wizerunek św. Jana Kantego umieścił w ołtarzu M. B. Kęckiej” w świątyni parafialnej. Obecnie obraz znajduje się na mensie ołtarza bocznego Matki Boskiej Odkupienia Niewolników.

Opis

Obraz w kształcie stojącego prostokąta zawiera wizerunek św. Jana Kantego ukazanego w półpostaci, w trzech czwartych zwróconego w prawo. Szczupłą, pociągłą twarz świętego charakteryzują naturalistycznie opracowane rysy z pokrytym drobnymi bruzdami czołem, zwróconymi ku górze, niewielkimi, szeroko osadzonymi oczami, długim, lekko zakrzywionym nosem, wydatnymi kośćmi policzkowymi oraz nieznacznie rozchylonymi ustami widocznymi pomiędzy krótkim, siwym zarostem. Widoczne spod nakrywającego głowę biretu siwe włosy są lekko skręcone i sięgają ramion mężczyzny. Święty Jan Kanty ubrany jest w togę profesorską, ręce ma złożone w geście modlitwy. Głowę świętego okala świetlisty nimb. Postać ukazana jest na ciemnobrązowym, jednolitym tle. Po lewej stronie widoczny jest niewielki krucyfiks, po prawej w głębi grzbiety ksiąg, powyżej, na wysokości głowy świętego znajduje się napis „Effigies S(ancti) IOANṄIS / CANTY post sacrum / è vivis exspiriu(m) deline/ata et depicta, A(nno) D(omini) 1473.”.

Zarys problematyki artystycznej

Przywieziony do Kęt przez biskupa tarnowskiego Grzegorza Zieglera w 1823 roku obraz Jana Kantego Jan Rodak określił najstarszym wizerunkiem świętego zachowanym w farze kęckiej, jednak błędnie datował obraz na 1473 rok (być może sugerując się treścią umieszczonej na malowidle inskrypcji), przypisując go szkole nowosądeckiej. O bliżej nieokreślonym wizerunku św. Jana Kantego wspominał także krakowski badacz Józef Łepkowski, odwiedzający miasto w połowie XIX wieku. Oglądany wówczas w kaplicy Jana Kantego „portret jego malowany na desce” określił jako „zabytek niezawodnie z końca XVgo lub początku XVIgo wieku”. Pobieżna charakterystyka, ze względu na sprecyzowaną technikę, może dotyczyć jednak zarówno omawianego zabytku, jak i niezachowanego obrazu z ołtarza głównego kaplicy.
Obraz jednak powstał najprawdopodobniej w drugiej połowie XVII wieku, gdyż utrzymany jest w konwencji siedemnastowiecznych portretów jakie znalazły się m.in. w galerii zasłużonych kanoników kolegiaty św. Anny w Krakowie powstałej w zakrystii kościoła (np. portret Wigiliantusa Samborczyka, po 1624; Marcina z Przesiońska, po 1635; Adama Pantinusa (Opatowczyka), po 1647). Cykl przedstawia duchownych, profesorów akademickich ukazanych w półpostaci, na ciemnych, jednolitych tłach, charakteryzujących się zróżnicowanym modelunkiem, co świadczy o różnym stopniu umiejętności artystycznych portretujących ich malarzy. Każdy z wizerunków zaopatrzono także napisem w języku łacińskim umożliwiającym identyfikację postaci. Omawiany obraz, być może zainspirowany powyższymi, powstał w krakowskim lokalnym, cechowym środowisku, na co wskazuje niezbyt wysoki poziom artystyczny dzieła.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Stan zachowania dobry.

Streszczenie

Przechowywany w świątyni parafialnej w Kętach wizerunek św. Jana Kantego przez niektórych badaczy uważany za najstarsze zachowane wyobrażenie świętego, pierwotnie przeznaczony był do kęckiej kaplicy świętego. Malowidło utrzymane jest w konwencji siedemnastowiecznych portretów duchowieństwa krakowskiego eksponowanych w zakrystii kościoła św. Anny w Krakowie.

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Paulina Chełmecka, "Św. Jan Kanty", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-jan-kanty-10

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności