Św. Anna Samotrzeć

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
chrzanowski
Gmina
Chrzanów
Miejscowość
Chrzanów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Św. Mikołaja
Kościół
Św. Mikołaja
Tagi
cech malarstwo XIX wieku św. Anna Samotrzeć Święta Rodzina Trójca Święta
Miejsce przechowywania
ołtarz boczny św. Anny
Identyfikator
DZIELO/14929
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
1825 rok
Technika i materiał
olej na płótnie
Wymiary podstawowe
szerokość – 133 cm
wysokość – 194 cm
Wymiary szczegółowe
Wysokość bez ramy – 156 cm
Szerokość bez ramy – 96 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz przedstawiający św. Annę Samotrzeć wykonał Jakub Kornecki w 1825 roku. Dzieło zostało zakupione przez cech stolarzy do ołtarza w kościele w Chrzanowie, „za bytności starszych Pawła Michalskiego starszego i Franciszka Skupieńskiego podstarszego kosztem całego cechu”.

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta. Scena wielofiguralna, podzielona na dwie strefy. W górnej, pośrodku obrazu przedstawienie siedzącego na obłokach Boga Ojca, ubranego w jasnoróżową tunikę i niebieski płaszcz, wspierającego się na dużym globie ziemskim, lewą, wzniesioną ręką wskazującego na gołębicę Ducha Świętego, a w prawej trzymającego berło. Wokół głowy ma trójkątny nimb. Bóg Ojciec ukazany jest w otoczeniu aniołów i uskrzydlonych główek anielskich. W dolnej strefie, w centrum przedstawienia siedzą Maria z Dzieciątkiem i św. Anną, za nimi zaś znajdują się św. Józef i św. Joachim. Po lewej stronie postać siedzącej Matki Boskiej, zwróconej w trzech czwartych w lewo. Maria ubrana jest w jasnoróżową tunikę i niebieski płaszcz, na głowie ma jasnobrązowy welon opadający na ramiona i dekolt, a na stopach sandały. Obiema rękami podtrzymuje Dzieciątko, przekazując je przedstawionej obok św. Annie. Święta w pozycji siedzącej, zwrócona profilem w prawo, lekko pochylona, obie ręce wyciąga w stronę Dzieciątka. Ubrana jest w ciemnoniebieską tunikę i czerwony płaszcz, na głowie ma jasnobrązowy welon opadający na ramiona, a na stopach sandały. Dzieciątko w pozycji półleżącej, zwrócone w trzech czwartych w prawo, z głową frontalnie, lewą rączkę wyciąga w stronę Anny, prawą kładzie na kolanie. Ciało ma przesłonięte białą tkaniną. Na drugim planie, po prawej stronie Marii postać klęczącego św. Józefa z głową skierowaną ku górze, uniesioną prawą ręką oraz lewą złożoną na piersi. Ukazany jest jako starzec, ubrany w fioletową tunikę i jasnobrązowy płaszcz. Za oparciem krzesła św. Anny, postać św. Joachima, zwróconego w trzech czwartych w prawo, ze złożonymi rękami. Święty ukazany jako starzec, ubrany w fioletową tunikę i szary płaszcz. W lewym dolnym rogu obrazu półleżące putto oparte o narzędzia stolarskie, w uniesionej ręce trzyma gałązkę lilii. W prawym dolnym rogu siedzące putto, trzymające na kolanach otwartą księgę i kiść winogron, z których jedno grono trzyma w uniesionej ręce. Postacie w dolnej strefie ukazane na tle wnętrza, z widocznymi fragmentami kolumn i filarów na cokołach. Postacie w górnej strefie przedstawione na tle nieba wypełnionego rozjaśnionymi obłokami. W lewym górnym rogu obrazu zielona draperia, podtrzymywana przez putto.




Zarys problematyki artystycznej

W dotychczasowej literaturze wskazywano, że obraz św. Anny Samotrzeć z Chrzanowa sygnowany „J. Kornecki” był dziełem Jana Korneckiego. Jednakże dzieło to formalnie odpowiada pracom malarskim Jakuba Korneckiego, malarza aktywnego w tym samym czasie. Jan Kornecki w literaturze błędnie uznany został za malarza, gdyż mylony był z Jakubem w związku z tymi samymi inicjałami. Temat św. Anny Samotrzeć ewoluował z wizerunków Rodziny Marii. Te ostatnie ilustrowały przekazy odnoszące się do potrójnego małżeństwa św. Anny z Joachimem, Kleofasem i Salomasem (trinubium), z których to związków święta urodziła trzy córki – Marię, Marię Kleofasową i Marię Salome. W sztukach plastycznych ukazywano tę scenę w taki sposób, że na ławie siedziała zazwyczaj św. Anna i Maria z Jezusem, za nimi stali trzej mężowie Anny i mąż Marii – Józef, u dołu ukazywano pozostałe córki św. Anny. Wizerunek św. Anny Samotrzeć wyodrębnił się z tych wielofigurowych scen, skupiając się na centralnych postaciach przedstawienia. Na obrazie z Chrzanowa ukazano poszerzone przedstawienie św. Anny Samotrzeć wywodzące się z tematu Rodziny Marii, a więc św. Annę i Marię z Jezusem (samotrzeć – we troje) oraz ich małżonków – św. Joachima i św. Józefa. W omawianym dziele można również odnaleźć przedstawienie dwóch trójc, a więc Świętej Rodziny (Maria, Józef i Jezus) i Trójcy Świętej (Jezus, Bóg Ojciec i gołębica Ducha Świętego), które stanowią osobny temat.
Lewe putto siedzące u dołu obrazu trzyma atrybuty św. Józefa, który był z zawodu cieślą (narzędzia stolarskie) i lilię – symbol jego czystości. Prawe zaś księgę, która jest atrybutem św. Anny, gdyż miała ona pouczyć Marię o proroctwie Izajasza: „Oto Panna pocznie i porodzi Syna i nazwie Go imieniem Emmanuel” (Iz 7, 14). Winogrona zapowiadają mękę Chrystusa oraz odkupienie, w którym pośrednio miała również swój udział Anna.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Zabrudzenia, zaplamienia.

Streszczenie

Obraz przedstawiający św. Annę Samotrzeć wykonał Jakub Kornecki w 1825 roku. Dzieło zostało zakupione przez cech stolarzy do ich ołtarza w kościele w Chrzanowie. Na obrazie z Chrzanowa ukazano poszerzone przedstawienie św. Anny Samotrzeć wywodzące się z tematu Rodziny Marii, a więc św. Annę i Marię z Jezusem (samotrzeć – we troje) oraz ich małżonków – św. Joachima i św. Józefa. W omawianym dziele można również odnaleźć przedstawienie dwóch trójc, a więc Świętej Rodziny (Maria, Józef i Jezus) i Trójcy Świętej (Jezus, Bóg Ojciec i gołębica Ducha Świętego), które stanowią osobny temat.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Łepkowski Józef, "Przegląd zabytków przeszłości z okolic Krakowa", Kraków 1863 , s. 41-41

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Archiwum Parafialne w Chrzanowie, Inwentarz cechu stolarskiego, bs.

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Św. Anna Samotrzeć", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-anna-samotrzec-9

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności