Krucyfiks

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
myślenicki
Gmina
Sułkowice
Miejscowość
Harbutowice
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Sułkowice
Parafia
Parafia Najświętszego Imienia Marii
Miejsce przechowywania
kościół
Identyfikator
DZIELO/13612
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
pierwsza połowa XVIII wieku
Technika i materiał
drewno rzeźbione, polichromowanie, złocone
Wymiary podstawowe
szerokość – 61 cm
wysokość – 165,5 cm
Inne wymiary – wymiary figury: 58 x 56,5 cm
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Dzieje zabytku

Nie jest znane pochodzenie krucyfiksu, wiadomo jedynie, że został odnowiony za probostwa księdza Antoniego Kudasika w końcu XIX wieku za 1 złp.

Opis

Pełnoplastyczna, polichromowana figura Chrystusa przybitego trzema gwoździami do krzyża łacińskiego. Ciało zmarłego odznacza się drobiazgowym opracowaniem anatomicznym, jest wygięte w łuk tak, że lewe biodro Chrystusa wychodzi poza oś. Na pociągłej twarzy są wyraźnie zaznaczone duże, zamknięte oczy, wąski, długi nos oraz rozchylone usta. Chrystus ma krótki zarost, długie, falowane, ciemnobrązowe włosy opadające na plecy i prawe ramię; na głowie złotą koronę cierniową, spod której spływają strużki krwi. Palce dłoni zwinięte, stopy przybite jednym gwoździem, prawa na lewej; z miejsc przebić oraz z przeciętego boku spływa krew. Wokół bioder owinięte sięgające kolan złote perizonium przewiązane sznurem na prawym biodrze. W dolnej partii pionowej belki srebrzony titulus w formie zwoju, z czarnym napisem „IN/RI”.

Zarys problematyki artystycznej

Śmierć Chrystusa na krzyżu będąca ofiarą odkupienia ludzkich grzechów oraz późniejsze zmartwychwstanie oznaczające przezwyciężenie śmierci określają fundament religii chrześcijańskiej. Najważniejszym symbolem wiary i śmierci ofiarnej jest krucyfiks – plastyczne przedstawienie umierającego lub umarłego Chrystusa na krzyżu, występujące samodzielne lub jako część większej grupy. Nazwa krucyfiks pochodzi od łacińskiego słowa „crucifixus” i oznacza „przybity do krzyża”. Z punktu widzenia historii sztuki od XI wieku nacisk kładziono na ukazanie nie triumfu, lecz cierpienia Chrystusa. Zbawiciel jest ukazany w koronie cierniowej, z opuszczoną głową i śladami męki. Przedstawienie zredukowane, jak w przypadku tej rzeźby, wyłącznie do postaci wiszącego na krzyżu, martwego Jezusa uwypukla jego osamotnienie w czasie męki i stanowi obowiązkowe wyposażenie każdego kościoła. Skłania do refleksji nad sensem cierpienia i ofiary Jezusa, które prowadzą do odkupienia ludzkości oraz nad ograniczonym czasem ludzkiego życia w perspektywie wieczności.
Krucyfiks z kościoła w Harbutowicach odznacza się barokowym kształtowaniem formy wyrażającym się w silnej ekspresji wygiętego ciała i naznaczonej męką twarzy Chrystusa.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Literatura

Brandmair Kathrin, Kruzifixe und Kreuzigungsgruppen aus dem Bereich der „Donauschule”, Petersberg 2015, S. 8-13.
Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. I, Województwo krakowskie, red. Szablowski Jerzy, Warszawa 1953, s. 466.
Künstle Karl, Ikonographie der christlichen Kunst, Freiburg 1928, S.446-476.
Ukrzyżowanie [w:] Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. Kubalska-Sulkiewicz Katarzyna, Bielska-Łach Monika, Manteuffel-Szarota Anna, Warszawa 2002, s. 425-426.

Streszczenie

Przechowywana w kościele w Harbutowicach osiemnastowieczna rzeźba o nieustalonej atrybucji przedstawiająca ukrzyżowanego Jezusa nawiązuje do zapoczątkowanego w średniowieczu sposobu ukazywania martwego ciała Zbawiciela podkreślającego cierpienie i śmierć. Odznacza się barokowym kształtowaniem formy wyrażającym się w silnej ekspresji wygiętego ciała i naznaczonej męką twarzy Chrystusa. Nazwa krucyfiks pochodzi od łacińskiego słowa „crucifixus” i oznacza „przybity do krzyża”.

Bibliografia

Künstle Karl, "Ikonographie der christlichen Kunst, Bde. 1-2", Freiburg 1928
Brandmair Kathrin, "Kruzifixe und Kreuzigungsgruppen aus dem Bereich der „Donauschule”", Petersberg 2015
"Słownik terminologiczny sztuk pięknych", Warszawa 2011
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953

Jak cytować?

Agata Felczyńska, "Krucyfiks", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/krucyfiks-24

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności