Dzieciątko Jezus Koletańskie

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
Kraków
Gmina
Kraków
Miejscowość
Kraków
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Klasztor Sióstr Bernardynek
Tagi
Dzieciątko Jezus rzeźba XVII wieku
Miejsce przechowywania
lewy ołtarz przytęczowy
Identyfikator
DZIELO/24847
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
XVII wiek
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Według legendy figurkę Dzieciątka wyrzuciła Wisła naprzeciwko klasztoru sióstr tercjanek franciszkańskich (zwanych koletkami) na Stradomiu, w Krakowie. Figura pochodzi z XVII wieku. Zakon koletek został zniesiony w 1823 roku, a ostatnie dwie siostry przeniesiono wówczas do klasztoru Bernardynek w Krakowie. Tym sposobem cudowna figurka Dzieciątka znalazła się w kościele św. Józefa. W 1936 roku umieszczono ją w lewym ołtarzu przy łuku tęczowym w świątyni. Figurka przeszła konserwację w 2010 roku.

Opis

Figurka nagiego Dzieciątka przeznaczonego do ubierania. Jezus ukazany w pozycji siedzącej, frontalnie, z głową delikatnie skierowaną w prawo, lewą rękę wyciąga przed siebie, prawą, ugiętą, unosi w geście błogosławieństwa. Twarz ma kwadratową, o pełnych policzkach, wysokim czole i dużych uszach. Oczy ma migdałowate, nos mały, zadarty, usta niewielkie, z podkreśloną brodą. Twarz okolona krótkimi, kręconymi włosami. Ciało szczupłe, o delikatnie zarysowanej klatce piersiowej. Dzieciątko ubrane jest w bogate szaty z tkaniny o haftowanym wzorze, dekorowane koralikami: białą tunikę i złoty płaszcz, w lewej dłoni trzyma jabłko królewskie, na głowie ma nałożoną koronę zamkniętą, a na szyi zawieszone perły. Figurka posadzona jest na złoconym tronie o podłokietnikach w formie herm oraz zaplecku zwieńczonym złoconym medalionem w glorii promienistej. Tron ustawiony jest na złoconym cokole zakończonym gzymsem, z rytym monogramem IHS, flankowanym motywem winnego grona.

Zarys problematyki artystycznej

Figurka Dzieciątka ukazana jest w typie Salvator Mundi, a więc w pozycji siedzącej (tronującej), z jabłkiem królewskim w dłoni. Podobne figurki małego Jezusa (stojącego lub siedzącego) ubierane w szaty z tkanin znajdują się w innych klasztorach żeńskich, chociażby u norbertanek, karmelitanek i klarysek w Krakowie czy benedyktynek w Staniątkach. Zgodnie z dawną tradycją przyszłe zakonnice otrzymywały od krewnych figurki Dzieciątka Jezus na uroczystość profesji, a później posługiwały się nimi przy odnawianiu ślubów. Tego rodzaju figurki umieszczano również w żłóbku w okresie bożonarodzeniowym lub na tronach w bogatych strojach w dniu Świętych Młodzianków oraz w święto Epifanii. Kult Dzieciątka Jezus był szczególnie popularny w klasztorach żeńskich jako forma kompensacji uczuć macierzyńskich.


Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry, po konserwacji z 2010 roku.

Streszczenie

Figurka Dzieciątka pochodzi z XVII wieku. Pierwotnie znajdowała się w klasztorze sióstr tercjanek franciszkańskich (zwanych koletkami) na Stradomiu, w Krakowie. Po zniesieniu zakonu w 1823 roku, ostatnie dwie siostry przeniesiono do klasztoru Bernardynek w Krakowie. Tym sposobem cudowna figurka Dzieciątka znalazła się w kościele św. Józefa. Postać Jezusa ukazana jest w typie Salvator Mundi, a więc w pozycji siedzącej (tronującej), z jabłkiem królewskim w dłoni. Podobne figurki Dzieciątka ubierane w szaty z tkanin znajdują się w innych klasztorach żeńskich, chociażby u norbertanek, karmelitanek i klarysek w Krakowie czy benedyktynek w Staniątkach.

Bibliografia

Gustaw Romuald, "Klasztor i kościół św. Józefa ss. Bernardynek w Krakowie 1646-1946", Kraków 1947
Dobrzeniecki Tadeusz, "Prezentacja Marii w świątyni według Wita Stwosza w krakowskim ołtarzu mariackim" , „Biuletyn Historii Sztuki” , s. 3-21
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 4: Miasto Kraków, cz. 2: Kościoły i klasztory śródmieścia, z. 1", Warszawa 1971
Pytlarz Katarzyna, "Cudowne Dzieciątko Koletańskie", Kraków 2017
Pagaczewski Julian, "Jasełka krakowskie" , „Rocznik Krakowski” , s. 94-137

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Dzieciątko Jezus Koletańskie", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/dzieciatko-jezus-koletanskie

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności