Św. Mikołaj

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
oświęcimski
Gmina
Osiek
Miejscowość
Osiek
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Bielsko-Żywiecka
Dekanat
Osiek
Parafia
Św. Andrzeja Apostoła
Miejsce przechowywania
rzeźba z lewego ołtarza bocznego
Identyfikator
DZIELO/13279
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
po 1702 roku
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Małopolska
Technika i materiał
drewno, rzeźbienie, polichromowanie, złocenie
Wymiary podstawowe
szerokość – 56 cm
wysokość – 173 cm
Autor noty katalogowej
ks. Szymon Tracz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Dzieje zabytku

Rzeźba św. Mikołaja przynależy do struktury lewego ołtarza bocznego powstałego po 1702 roku i dedykowanego Najświętszej Marii Pannie w Osieku. Gest prawej ręki wskazuje, iż święty pierwotnie trzymał w niej pastorał.

Opis

Pełnoplastyczne przedstawienie w kontrapoście ukazuje w całej postaci św. Mikołaja, biskupa. Święty ujęty został w trzech czwartych z głową widoczną w profilu. W nieznacznie odsuniętej od tułowia lewej ręce trzyma zamkniętą na dwie klamry złoconą księgę z leżącymi na niej obok siebie trzema złotymi kulami. Odsuniętą od tułowia ma także prawą rękę, w której pierwotnie trzymał pastorał, na co wskazuje układ palców dłoni. Mikołaj został ukazany jako dojrzały mężczyzna o jasnej karnacji. Ma pociągłą twarz bez zarostu z prostym nosem i wydatnymi ustami. Spod złotej mitry z fanonami opadającymi na plecy widać krótkie, brązowe włosy. Z przodu titulus mitry dekoruje płaskorzeźba mało czytelnej postaci, a circulus imitacja kameryzacji. Święty ubrany jest w mocno u spodu drapowaną albę, odsłaniającą wierzchołki ciemnych butów. Na albie nałożoną ma ciemną dalmatykę lamowaną u dołu złoconą frędzlą. Przykrywa ją złota kapa z dekoracyjną bortą zdobioną naśladownictwem kameryzacji i haftu, spiętą na piersi fibulą w kształcie rozety z kamieniem.

Zarys problematyki artystycznej

Ekspresyjna w swym wyrazie rzeźba św. Mikołaja przywodzi na myśl prace powstałe w Małopolsce pod wpływem prądów artystycznych docierających z południowych Niemiec, krajów austriackich oraz częściowo Moraw. W przypadku rzeźb z osieckiej nastawy można tu dostrzec pewne podobieństwo z dziełami Antoniego Gegenbauera (zm. 1773) i jego warsztatu, znajdującymi się np. w kościele Bernardynów w Krakowie, i kościele Bożego Ciała na krakowskim Kazimierzu czy też w Więcławicach lub w kolegiacie św. Andrzeja w Olkuszu.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Widoczne zabrudzenia, przetarcia i ubytki w warstwie polichromii i złoceń. Ostatnią konserwację rzeźby przeprowadzono wraz z pracami przy ołtarzu w latach dziewięćdziesiątych XX wieku.

Literatura

Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1, Województwo krakowskie, red. J. Szablowski, Warszawa 1953, s. 23;
T. Chrzanowski, M. Kornecki, Sztuka Ziemi Krakowskiej, Kraków 1982, s. 394-401;
A. Hałatek, B. Jania, Świątynie Osieka, Osiek 2008, s. 8;
A. Detloff, Rzeźba krakowska drugiej połowy XVIII w. Twórcy, nurty i tendencje, Kraków 2013, s. 177-194;
Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. S. Brzezicki, J. Wolańska, Warszawa 2016, s. 1028.

Streszczenie

Rzeźba św. Mikołaja przynależy do dekoracji retabulum lewego ołtarza bocznego dedykowanego Najświętszej Marii Panny w Osieku i wraz z nastawą powstała po 1702 roku być może w kręgu twórczości Antoniego Gegenbauera i jego warsztatu.

Jak cytować?

ks. Szymon Tracz, "Św. Mikołaj", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-mikolaj-20

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności