Sakramentarium

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Biskupice
Miejscowość
Łazany
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Parafia Znalezienia Krzyża Świętego
Tagi
kamieniarka renesans rzeźba XVI wieku sztuka renesansowa sztuka XVI wieku
Miejsce przechowywania
kościół, północna ściana prezbiterium
Identyfikator
DZIELO/03527
Kategoria
sakramentarium
Ilość
1
Czas powstania
koniec XVI wieku
Technika i materiał
piaskowiec, drewno; techniki kamieniarskie, polichromowanie i złocenie
Autor noty katalogowej
Justyna Kuska
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Sakramentarium powstało pod koniec XVI wieku. Murowana świątynia w Łazanach była wznoszona od 1586 roku. Dokładny czas zakończenia prac nie jest znany. Wiadomo, że 1597 roku trwało jeszcze wznoszenie murów wokół poprzedniego kościoła. W wizytacji biskupiej z 1748 roku zamieszczono informację o wyrytej nad sakramentarium dacie 1594, mówiącej o konsekracji obiektu w tymże roku: „consecrata vero anno 1594to ubi constat ex Inscriptione supra Sacrarium in lapide excavata”.

Opis

Sakramentarium w formie półkoliście zamkniętej niszy w kamiennym obramieniu o architektonicznych formach. Nisza ujęta arkadą ustawioną na cokole dekorowanym rautami. Arkada wypełniona od frontu girlandą oraz trzema kwiatami. W przyłuczach trójkątne pola wypełnione kwiatami. Powyżej fryz z inskrypcją: „ECCE PANIS A(N)GELOR[UM] / FACTUS CIBUS VIATORU(M) / MM”. W zwieńczeniu wolutowo zawinięte odcinki przyczłóka. Pomiędzy nimi drewniana, polichromowana i złocona uskrzydlona główka anielska.

Zarys problematyki artystycznej

Sakramentarium to specjalne pomieszczenie na Najświętszy Sakrament pełniące podobną funkcję co tabernakulum. Sakramentaria najczęściej były umieszczane w prezbiterium, obok ołtarza głównego. Przybierały formę zamykanych nisz ujętych dekoracją o formach architektonicznych. Omawiane sakramentarium posiada cechy renesansowe. Kamienna wnęka została ujęta prostokątną, półkoliście zamkniętą, profilowaną ramą z dekoracją roślinną. We fryzie wykuto majuskułową inskrypcję zaczerpniętą z hymnu eucharystycznego „Lauda Sion”, skomponowanego przez św. Tomasza z Akwinu. Inicjały „MM” umieszczone poniżej być może odnoszą się do osoby Macieja z Mokrska, który był plebanem w Łazanach od 1595 roku.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry, pierwotnie sakramentarium było zamykane, obecnie brak drzwiczek.

Streszczenie

Omawiane sakramentarium powstało pod koniec XVI wieku i posiada cechy renesansowe. We fryzie wykuto majuskułową inskrypcję zaczerpniętą z hymnu eucharystycznego „Lauda Sion”, skomponowanego przez św. Tomasza z Akwinu. Inicjały „MM” umieszczone poniżej być może odnoszą się do osoby Macieja z Mokrska, który był plebanem w Łazanach od 1595 roku.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Krasnowolski Bogusław, "Parafia i kościół pod wezwaniem Znalezienia Krzyża Świętego w Łazanach", Kraków 2013

Jak cytować?

Justyna Kuska, "Sakramentarium", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sakramentarium-1

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności