Najświętsze Serce Jezusa

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Skawina
Miejscowość
Krzęcin
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Parafia Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
Najświętsze Serce Jezusa S. G. Żeleński witraż
Miejsce przechowywania
prezbiterium
Identyfikator
DZIELO/03037
Kategoria
witraż
Ilość
1
Czas powstania
1952 rok
Fundator
Mieszkańcy wsi należących do parafii.
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Kraków
Technika i materiał
szkło, techniki witrażowe, ołów
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Witraż został wykonany w 1952 roku według projektu Władysława Jastrzębskiego w pracowni S. G. Żeleński w Krakowie z przeznaczeniem do kościoła w Krzęcinie.

Opis

Witraż o wykroju prostokąta stojącego zakończonego łukiem odcinkowym nadwieszonym. Wewnątrz przedstawienie Chrystusa w otoczeniu sześciu postaci męskich. Chrystus w nimbie stojący frontalnie z prawą dłonią wyciągniętą w geście błogosławieństwa, lewą wskazuje na gorejące serce na piersi. Ubrany jest w białą tunikę i czerwony płaszcz przewinięty na wysokości pasa. W otoczeniu Chrystusa po lewej strony trzy postacie duchownych, z których pierwszy ubrany jest w komżę, kapę i stułę, a po prawej trzech mężczyzn w strojach chłopskich. Pierwszy z nich ma na sobie koszulę, kamizelkę, szerokie spodnie i sukmanę. Scena otoczona bordiurą z dekoracją kwiatową. Na wysokości głowy Chrystusa inskrypcja: „VCZCIE SIĘ / +ODE MNIE / IŻEM JEST / CICHY I PO/KORNEGO+ / SERCA.." Powyżej sceny katusz z inskrypcją „IHS”, otoczony wolutami i czerwonymi kwiatami, w glorii. Poniżej kartusz z inskrypcją „NAJŚWIĘTSZE / +SERCE+ / +JEZUSA+ / ZMIŁUJ SIĘ NAD NAMI” również w otoczeniu wolut. Witraż utrzymany w chłodnej kolorystyce, z przewagą szarości i zieleni.

Zarys problematyki artystycznej

Ukazany w witrażu typ ikonograficzny Najświętszego Serca Jezusa ma rozbudowane znaczenie. Przedstawia Jezusa-Boga – drugą osobę Trójcy Świętej, którego serce stanowi część fizycznego ciała. Oglądamy ludzkie serce w boskiej piersi. Kult tego przedstawienia rozpoczął się w późnym średniowieczu. W XIX wieku, dzięki działalności jezuitów oraz w wyniku powstania kilku zgromadzeń pw. Najświętszego Serca kult ten nasilił się i zdominował masową pobożność. Wizje i obrazy dewocyjne rozpowszechniały m.in. wizerunek Najświętszego Serca Chrystusa z ukazywanym sercem z koroną cierniową oraz płomieniami.
Witraż powstał w pracowni kontynuującej tradycje zakładu, który od 1902 roku działał w Krakowie pod nazwą „Krakowski Zakład Witrażów Artystycznych Oszkleń Wytrawiania na szkle prof. Władysława Ekielskiego i Antoniego Tucha”. Dwa lata po założeniu, do spółki dołączył architekt Stanisław Gabriel Żeleński, który w 1906 roku przejął zakład na własność i zmienił jego nazwę na „Krakowski Zakład Witrażów, Oszkleń Artystycznych i Fabryka Mozaiki Szklanej S.G. Żeleński”, a w skrócie „S.G. Żeleński”. Po śmierci Stanisława zakład prowadziła rodzina, a w 1952 roku został upaństwowiony. Po przejściu na powrót w ręce prywatne warsztat działa do dziś. W czasie swojego istnienia realizował projekty witraży m.in. w kościele Mariackim w Krakowie, w katedrze wawelskiej według projektu Józefa Mehoffera, w kościele Franciszkanów w Krakowie według projektu Stanisława Wyspiańskiego oraz w szeregu innych lokalizacji w Krakowie i kościołach w mniejszych miejscowościach, np. Chrzanowie, Liszkach, Kalwarii Zebrzydowskiej, czy Rudawie.
Władysław Jastrzębski, który zaprojektował witraże do kościoła w Krzęcinie, był również współautorem dekoracji szklanych w kościele Cystersów w krakowskiej Mogile oraz kościele parafialnym św. Michała Archanioła w Mszanie Dolnej.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Witraż ze sceną Najświętszego Serca Jezusa powstał w 1952 roku w pracowni „S.G. Żeleński” w Krakowie. Projekt do niego sporządził Władysław Jastrzębski, współautor realizacji w Mogile i Mszanie Dolnej.

Bibliografia

Spiechowicz-Jędrys Agnieszka, "Krzęcin. Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi", Kraków 2004
"Historia Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński", http://zelenski.pl/front/historia [dostęp z dn. 23.04.2018]
"Korpus witraży z lat 1800-1945 w kościołach rzymskokatolickich metropolii krakowskiej i przemyskiej, t. 2: Archidiecezja Krakowska, dekanaty pozakrakowskie", Kraków 2015
Czapczyńska-Kleszczyńska Danuta, Szybisty Tomasz, "Korpus witraży z lat 1800-1945 w kościołach rzymskokatolickich metropolii krakowskiej i przemyskiej, t. 1: Archidiecezja Krakowska, dekanaty krakowskie", Kraków 2014
Klekot Ewa, "Najświętsze Serce Jezusowe – sceny z życia symbolu" , „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” , s. 55-66
Pawłowska Krystyna, "Witraże w kamienicach krakowskich z przełomu wieków XIX i XX", Kraków 1994

Jak cytować?

Agata Felczyńska, "Najświętsze Serce Jezusa", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/najswietsze-serce-jezusa-10

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności