Matka Boska Niepokalanie Poczęta

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wadowicki
Gmina
Kalwaria Zebrzydowska
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Kalwaria Zebrzydowska
Parafia
Św. Józefa
Tagi
krakowskie artystki malarstwo monumentalne malarstwo XX wieku mozaika sztuka XX wieku
Miejsce przechowywania
południowe (prawe) ramię transeptu
Identyfikator
DZIELO/14392
Kategoria
inne dzieła sztuki
Ilość
1
Czas powstania
druga / trzecia ćwierć XX wieku
Technika i materiał
mozaika; kamień, szkło, emalia
Wymiary podstawowe
szerokość – 36 cm
wysokość – 56 cm
Autor noty katalogowej
Justyna Kuska
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Mozaika przedstawiająca Matkę Boską Niepokalanie Poczętą w transepcie kościoła parafialnego św. Józefa w Kalwarii Zebrzydowskiej została wykonana przez krakowską malarkę, autorkę mozaik i witraży, żonę Wojciecha Weissa, Irenę Weiss.

Opis

Mozaika w kształcie stojącego prostokąta z umieszczonym centralnie frontalnym przedstawieniem Matki Boskiej w typie Niepokalanie Poczętej. Maria ukazana całopostaciowo, w pozycji stojącej z głową pochyloną nieznacznie w prawo i skierowaną do dołu. Ręce postaci ugięte w łokciach i wyciągnięte na boki. Twarz Marii pozbawiona jest szczegółów fizjonomicznych. Wokół głowy znajduje się nimb w kolorach białym, złotym, ciemnoniebieskim i zielonym. Postać ubrana jest jasnożółtą suknię z długimi rękawami przewiązaną w talii złotym pasem oraz rozwiany płaszcz utrzymany w odcieniach niebieskiego. Spod szat widoczne brązowe buty. Pod stopami postaci widoczny fragment ciemnozielonego owalu nawiązującego do globu, na którym zazwyczaj stoi Maria w przedstawieniach Niepokalanego Poczęcia. Tło jednolite utrzymane w odcieniach brązu i szarości.



Zarys problematyki artystycznej

Mozaika autorstwa Ireny Weiss jest przykładem uproszczonej kompozycji o tematyce religijnej, w której temat ikonograficzny zarysowano jedynie szkicowo. Kolorystyka i ogólny zarys postaci, a także jej charakterystyczna poza wskazują, że mozaika przedstawia Matkę Boską z typie Niepokalanie Poczętej. Irena Weiss była początkowo uczennicą, potem żoną znanego malarza okresu Młodej Polski, profesora i rektora krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych Wojciecha Weissa. Naukę malarstwa i rzeźby rozpoczęła w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem Konrada Krzyżanowskiego i Xawerego Dunikowskiego. Następnie kontynuowała edukację w Monachium i prywatnie u Wojciecha Weissa w Krakowie. W 1908 roku wyszła za Weissa. By jej prace nie były mylone z dziełami męża, przyjęła pseudonim artystyczny Aneri (będący anagramem imienia Irena). Aneri była autorką licznych pejzaży, martwych natur, portretów charakteryzujących się mocnymi, nasyconymi barwami. W późniejszym okresie twórczości wykonywała również mozaiki i witraże. Rodzina Weissów od około 1904 roku była związana z Kalwarią Zebrzydowską, gdzie Wojciech Weiss kupił dom dla swoich rodziców. Po ślubie z Ireną artysta dzielił swój czas pomiędzy Kraków a położony u podnóża klasztoru Bernardynów dom w Kalwarii. Kalwaryjskie pejzaże stały się częstym motywem w twórczości zarówno Wojciecha jak i Ireny Weiss. Prócz omawianej mozaiki przedstawiającej Matkę Boską Niepokalanie Poczętą i wizerunku św. Józefa z Dzieciątkiem w kościele św. Józefa w Kalwarii Zebrzydowskiej, Aneri wykonała także mozaikę z wizerunkiem Matki Boskiej w kościele św. Michała Archanioła w pobliskich Zebrzydowicach.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry, niewielkie spękania i zabrudzenia.

Streszczenie

Mozaika przedstawiająca Matkę Boską Niepokalanie Poczętą została wykonana przez krakowską malarkę, żonę Wojciecha Weissa, Irenę Weiss (pseudonim artystyczny Aneri). Aneri była autorką licznych pejzaży, martwych natur, portretów charakteryzujących się mocnymi, nasyconymi barwami. W późniejszym okresie twórczości wykonywała również mozaiki i witraże. Rodzina Weissów od około 1904 roku była związana z Kalwarią Zebrzydowską, gdzie Wojciech Weiss kupił dom dla swoich rodziców. Kalwaryjskie pejzaże stały się częstym motywem w twórczości zarówno Wojciecha jak i Ireny Weiss. Prócz omawianej mozaiki i wizerunku św. Józefa z Dzieciątkiem w kościele św. Józefa w Kalwarii Zebrzydowskiej, Aneri wykonała także mozaikę z wizerunkiem Matki Boskiej w kościele św. Michała Archanioła w pobliskich Zebrzydowicach.

Bibliografia

"Piękno do mnie przyszło... Wojciech Weiss. Malarstwo białego okresu 1905-1912, Aneri Irena Weissowa. Malarstwo, katalog wystawy", Warszawa 2007
Weiss Renata, "Akordy światła i koloru. Wojciech Weiss i Aneri", Stalowa Wola 2017
Weiss-Nowina Konopka Zofia, "Kalwaryjski szlak Wojciecha Weissa", http://szlakimalopolski.mik.krakow.pl/?szlaki=kalwaryjski-szlak-wojciecha-weissa [dostęp z dn. 23.04.2018]

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Justyna Kuska, "Matka Boska Niepokalanie Poczęta", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2020, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/matka-boska-niepokalanie-poczeta-12

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności