Matka Boska Częstochowska oraz Najświętsze Serce Jezusa

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Jabłonka
Miejscowość
Orawka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Św. Jana Chrzciciela
Tagi
baldachim feretron Matka Boska Częstochowska Najświętsze Serce Jezusa
Identyfikator
DZIELO/04928
Kategoria
feretron
Dookreślenie zabytku
Feretron
Ilość
1
Czas powstania
XIX wiek
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie, snycerskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie, srebrzenie
Wymiary podstawowe
szerokość – 96 cm
wysokość – 158 cm
głębokość – 24 cm
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Domena Publiczna

Opis

Feretron dwustronny z płaskorzeźbionymi przedstawieniami Matki Boskiej Częstochowskiej i Najświętszego Serca Jezusa, ustawiony na dwóch nóżkach, zaopatrzonych w otwory na drążki do noszenia. Struktura ujęta jest po bokach kolumienkami z kompozytowymi kapitelami, na których ustawione są niewielkie wazony płomieniste. Feretron zwieńczony jest baldachimem i koroną zamkniętą, spiętą sześcioma kabłąkami z zatkniętym u szczytu krzyżykiem na kuli. Tkanina upięta jest pod kapitelami i spływa wzdłuż kolumienek. Po jednej stronie feretronu znajduje się niewielka płaskorzeźba Matki Boskiej Częstochowskiej z podpisem na podłużnej banderoli „POD TWOJĄ OBRONĘ UCIEKAMY SIĘ” umieszczona w owalnej ramie, oplecionej płaskorzeźbioną wicią akantu z muszlą u dołu i palmetą u góry. Po drugiej stronie feretronu umieszczona jest płaskorzeźba Chrystusa stojącego na obłokach z rozłożonymi na boki rękami, adorowanego przez dwa anioły. Chrystusa ukazano na tle promienistej mandorli. Ubrany jest w białą suknię, podwiązaną w talii oraz czerwony płaszcz królewski podbity gronostajem. Na piersiach ma gorejące serce, oplecione koroną cierniową z zatkniętym u góry krzyżykiem, a na głowie koronę zamkniętą. Anioły zwrócone są ku środkowi kompozycji, końcówki skrzydeł mają zielone. Anioł po prawej stronie, ubrany w białą albę i czerwoną dalmatykę trzyma w dłoniach kadzielnicę, natomiast anioł po lewej, ubrany w niebieską suknię trzyma w dłoni koronę cierniową i włócznię. Wszystkie postacie wokół głów mają złote i okrągłe nimby. Płaskorzeźby po obu stronach feretronu umieszczone są na brązowym tle. Struktura oraz ornamenty są złocone i srebrzone.

Zarys problematyki artystycznej

Feretron to obraz lub rzeźba umieszczone w ozdobnej ramie, z podstawą zaopatrzoną w otwory na drążki do noszenia podczas procesji. Zygmunt Gloger w „Encyklopedii staropolskiej” pochodzenie słowa „feretron” czy „feretrum” wywodził ze starożytnego Rzymu, gdzie określało posągi niesione w pochodach triumfalnych. Omawiany feretron został wykonany w XIX wieku, zawiera jednak pewne elementy o cechach rokokowych (neorokokowych?), jak podwieszony baldachim, płomieniste wazony, czy elementy rocaille'u. Jednakże dziewiętnastowieczne płaskorzeźby umieszczone w polach feretronu pozwalają z pewnością przesunąć datowanie feretronu na późniejszy czas. Po jednej stronie umieszczono wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej, a po drugiej Najświętszego Serca Jezusa, adorowanego przez dwa anioły. Ikonografia Najświętszego Serca Jezusa rozwinęła się w czwartej ćwierci XVIII wieku, a w sztuce dewocyjnej w XIX i na początku XX wieku. Na teologiczne ujęcie i liturgiczny kształt nabożeństwa do Serca Pana Jezusa miały wpływ objawienia siostry Marii Alacoque ze Zgromadzenia Sióstr Wizytek. Porządek nabożeństwa zatwierdził papież Klemens XIII w 1765 roku.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry, delikatne zabrudzenia powierzchni, brak fragmentu jednej nóżki.

Streszczenie

Feretron dwustronny z płaskorzeźbionymi przedstawieniami Matki Boskiej Częstochowskiej i Najświętszego Serca Jezusa, ustawiony na dwóch nóżkach, powstały w XIX wieku.

Bibliografia

Gloger Zygmunt, "Encyklopedia staropolska ilustrowana, t. 2", Warszawa 1901
Klekot Ewa, "Najświętsze Serce Jezusowe – sceny z życia symbolu" , „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” , s. 55-66

Jak cytować?

Maria Działo, "Matka Boska Częstochowska oraz Najświętsze Serce Jezusa", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/matka-boska-czestochowska-oraz-najswietsze-serce-jezusa

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności