Koronacja Matki Boskiej

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
oświęcimski
Gmina
Oświęcim
Miejscowość
Poręba Wielka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Bielsko-Żywiecka
Parafia
Św. Bartłomieja Apostoła
Kościół
Św. Bartłomieja Apostoła
Miejsce przechowywania
plebania
Identyfikator
DZIELO/13194
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
XVII wiek
Technika i materiał
olej na desce
Wymiary podstawowe
szerokość – 123 cm
wysokość – 167 cm
Wymiary szczegółowe
Wysokość bez ramy – 133 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Chełmecka
Domena Publiczna

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta, ujęty grubą, profilowaną ramą, dekorowaną rzeźbionymi, ażurowymi liśćmi akantu. W centrum obrazu klęcząca na obłokach i uskrzydlonej główce anielskiej Matka Boska, zwrócona frontalnie, z uniesionymi rękami rozłożonymi na boki. Twarz okrągła o niewielkich oczach, nosie i pełnych ustach. Ubrana w jasnoróżową, silnie drapowaną suknię, przepasaną w talii oraz niebieski płaszcz narzucony na głowę i opadający na ramiona i plecy. Nad jej głową podtrzymują koronę Jezus i Bóg Ojciec, powyżej zaś gołębica Ducha Świętego w glorii. Po prawej stronie Chrystus Zmartwychwstały, zwrócony w trzech czwartych w lewo, z ugiętą prawą nogą, lewą ręką podtrzymuje koronę, w prawej trzyma berło. Na dłoniach widoczne są ślady po gwoździach. Twarz pociągła o silnie podkreślonych rysach, okolona zarostem i półdługimi włosami opadającymi na plecy. Ubrany w czerwony płaszcz, odsłaniający jego tors, zapięty pod szyją, opadający na plecy i przesłaniający partie nóg. Po lewej stronie obrazu Bóg Ojciec stojący na obłoku, zwrócony w trzech czwartych w prawo, z ugiętą prawą nogą, w lewej ręce trzyma jabłko królewskie, prawa podtrzymuje koronę. Twarz pociągła, okolona długą białą brodą oraz krótkimi włosami. Ubrany w białą szatę, dalmatykę, na głowie ma tiarę, na plecy zarzucony żółty płaszcz. Postacie ukazane na tle ciepłego, żółto-brązowego nieba, wokół głów mają nimby.

Zarys problematyki artystycznej

Sceny Koronacji Matki Boskiej w przedstawieniach plastycznych pojawiają się od XIII wieku. Początkowo Maria ukazywana była jako tronująca obok Jezusa nakładającego na jej głowę koronę. W rozbudowanych ikonograficznie retabulach późnośredniowiecznych ołtarzy scena Koronacji Marii stanowiła najważniejszy temat ukazujący jej gloryfikację. Od około XIV wieku Matkę Boską przedstawiano jako klęczącą przed Chrystusem, by w ten sposób zaakcentować także jej rolę jako pośredniczki wiernych. W przedstawieniach nowożytnych klęcząca Maria ukazywana jest frontalnie, pomiędzy postaciami Chrystusa z jednej i Boga Ojca z drugiej strony wspólnie dokonującymi aktu koronacji. Powyżej natomiast znajduje się gołębica Ducha Świętego. Od schyłku średniowiecza scena Koronacji Matki Boskiej stanowiła następstwo przedstawienia jej wniebowzięcia. W okresie baroku sceny te zostały połączone w jednej kompozycji ukazującej zabieraną do nieba Marię i oczekującą w sferze niebios Trójcę Świętą.
Mimo widocznych wpływów malarstwa doby baroku obraz cechuje stylistyka prowincjonalnego warsztatu. Od początków XVII wieku produkcja malarstwa i rzeźby o wyraźnych cechach twórczości ludowej jest zdecydowanie bardziej rozwinięta aniżeli w epokach poprzednich, co wynikało głównie z upadku miast m.in. jako ośrodków twórczych oraz dużego zapotrzebowania na przedmioty o treści religijnej powodowanego zauważalnym rozwojem dewocji, kultem cudownych wizerunków czy licznymi fundacjami wotywnymi. Warsztaty rzemieślnicze działające w dużej mierze odtwórczo, wykorzystywały głównie wzorniki, grafiki, kopiowano także dzieła różnych epok, często je przekształcając celem dostosowania do aktualnych potrzeb.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dostateczny, liczne ubytki warstwy malarskiej i zaprawy, silne zabrudzenia.

Literatura

1. Steibert Jutta, Koronacja Marii, [w:] "Leksykon sztuki chrześcijańskiej: tematy, postacie, symbole, Kielce 2007, s. 160-161.
2. Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian, Sztuka Ziemi Krakowskiej, Kraków 1982, s. 655-662.

Streszczenie

Znajdujący się w kościele parafialnym w Porębie Wielkiej obraz Koronacji Matki Boskiej powstał prawdopodobnie w XVII wieku i stanowi przykład oddziaływania sztuki barokowej na twórczość prowincjonalnych artystów.

Jak cytować?

Paulina Chełmecka, "Koronacja Matki Boskiej", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/koronacja-matki-boskiej-1

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności