Konfesjonał

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Wieliczka
Miejscowość
Wieliczka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wieliczka
Parafia
Św. Sebastiana
Tagi
sztuka drugiej połowy XVIII wieku
Miejsce przechowywania
południowo-zachodnie naroże nawy, pod chórem muzycznym
Identyfikator
DZIELO/09076
Kategoria
konfesjonał
Ilość
1
Czas powstania
druga połowa XVIII wieku
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie, politurowanie
Wymiary podstawowe
szerokość – 200 cm
wysokość – 200 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Konfesjonał powstał prawdopodobnie w drugiej połowie XVIII wieku.

Opis

Konfesjonał na półkolistej podstawie. Pośrodku siedzisko z wysokim zapleckiem zakończonym dwoma impostami podtrzymującymi gzyms w formie łuku półkolistego nadwieszonego. Siedzisko ujęte dwoma wysokimi ściankami bocznymi o esowatym wykroju, w górnej połowie kwadratowe otwory z kratownicą. Drzwiczki w partii przedpiersia, sięgające połowy wysokości ścianek bocznych, lekko wypukłe, zakończone gzymsem. Po bokach siedziska dwustopniowe klęczniki. Boczne części zaplecka o fantazyjnym wykroju zakończone esowatymi spływami wolutowymi. Całość politurowana, w kolorze naturalnego drewna.


Zarys problematyki artystycznej

Za twórcę konfesjonałów w używanej do dziś formie uważany jest św. Karol Boromeusz, który na soborze trydenckim zaproponował odejście od stosowanych wcześniej siedzeń dla spowiedników. Przedstawił przy tym szczegółowy sposób budowy nowych: „Konfesjonał ma być zbudowany z desek drzewa orzechowego lub innego; deski te zamykają go z tyłu i z obu boków i w górze; tylko przód pozostanie otwarty, bez żadnej zastawy. [...] Podstawa tego konfesjonału, na której opierają się nogi tak penitenta jak i spowiednika, wznosi się ponad poziom posadzki kościoła [...]. W konfesjonale jest siedzenie spowiednika [...]. Od zewnątrz zaś, na podstawie konfesjonału, urządza się klęcznik dla penitenta, czyli mały podnóżek [...]. Pośrodku deski, która oddziela penitenta od spowiednika, przebija się okienko, które nad siedzenie spowiednika wznosi się [...]”.
Zasadnicza forma konfesjonału opisana przez Boromeusza została zachowana aż do dzisiaj, jakkolwiek z czasem wprowadzono kilka zmian i udogodnień. Od XVII wieku występują symetryczne klęczniki po obu stronach siedziska spowiednika. Zamknięcie konfesjonału baldachimem nie stanowiło zasady i często budowano je bez górnego nakrycia, jakkolwiek takowe częściej pojawiały się w XVIII wieku, a w XIX wieku szczególnie, dla zwiększenia poczucia dyskrecji.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Liczne przetarcia warstwy politury, szczególnie w partiach stopni klęczników. Brak podłokietników klęczników bocznych. Uszkodzenia mechaniczne podstawy.

Streszczenie

Konfesjonał powstał prawdopodobnie w drugiej połowie XVIII wieku. Jego forma odpowiada przepisom ustanowionym na soborze trydenckim, zaproponowanym przez św. Karola Boromeusza.

Bibliografia

Nowowiejski Antoni, "Wykład liturgii Kościoła katolickiego", Warszawa 1893
"Leksykon liturgii", Poznań 2006

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Konfesjonał", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/konfesjonal-2

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności