Ecce Homo

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
oświęcimski
Gmina
Kęty
Miejscowość
Bulowice
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Bielsko-Żywiecka
Parafia
Św. Wojciecha Biskupa i Męczennika
Miejsce przechowywania
południowa ściana prezbiterium
Identyfikator
DZIELO/23850
Kategoria
obraz
Czas powstania
lata dwudzieste-trzydzieste XX wieku
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Hecznarowice
Technika i materiał
olej na desce, drewno, techniki rzeźbiarskie, złocenie
Autor noty katalogowej
ks. Szymon Tracz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Dzieje zabytku

Obraz o charakterze wotywnym został zamówiony w pracowni malarskiej Antoniego Flaszy Starszego lub Antoniego Flaszy Młodszego w niedalekich Hecznarowicach.

Opis

Obraz uzyskał kształt stojącego prostokąta ujętego złoconą, profilowaną ramą z dekoracją w typie wolich oczu. W centrum kompozycji ukazano frontalnie w dwóch trzecich Chrystusa z nieznacznie pochyloną głową w prawo ujętą w trzech czwartych. Zbawiciel ma skrzyżowane z przodu i związane sznurem ręce. W prawej dłoni trzyma trzcinę. Ma pociągłą twarz o jasnej karnacji okoloną krótką brodą i brązowymi włosami spływającymi na ramiona. Jezus ma duży, prosty nos, wydatne usta i szeroko otwarte ciemne oczy. Na głowie ma złoconą koronę cierniową, spod której spływają krople krwi. Jego głowę otaczają ostre, złocone promienie. Krew widoczna jest także na odsłoniętym torsie oraz rękach. Chrystus ubrany jest w płaszcz narzucony na ramiona odsłaniający jego nagi tors. Zarówno płaszcz, jak i korona cierniowa, trzcina oraz sznur zostały przykryte płaskorzeźbioną, drewnianą sukienką wotywną.

Zarys problematyki artystycznej

Omawiany obraz Ecce Homo w Bulowicach należy powiązać z warsztatem malarskim ojca Antoniego Flaszy Starszego (1857-1938) i syna Antoniego Flaszy Młodszego (1897-1973), funkcjonującym w niedalekich Hecznarowicach. Obaj artyści tworzyli liczne obrazy o charakterze dewocyjnym, o zbliżonym formacie, wybierając najczęściej przedstawienia Matki Boskiej Częstochowskiej, Matki Boskiej Niepokalanej czy też właśnie Ecce Homo. Za taką atrybucją przemawiają formy stylowe przedstawienia oraz charakterystyczne zdobienia wyrażające się w drewnianych, złoconych lub tylko złoconych sukienkach i innych elementach dekoracyjnych, jak np. promienistych nimbach, co można zauważyć w licznych przykładach na terenie Podbeskidzia (np. w Osieku, Wilamowicach, Hecznarowicach, itp.). Przedstawienie Ecce Homo w Bulowicach wywodzi się ze starej formuły ikonograficznej wypracowanej na kanwie wielopostaciowych przedstawień w typie Naigrywania i Koronowania cierniem, opartych o relację ewangelistów (por. Mt 27, 27-30; Mk 15, 16-20) lub ilustrujących Sąd Piłata (Ecce Homo), opisany w Ewangelii św. Jana (J 19, 1-16). Genezy tych wizerunków należy upatrywać w zrodzonej w XV wieku nowej pobożności – devotio moderna, akcentującej współprzeżywanie i rozpamiętywanie cierpień Chrystusa. Omawiany obraz należy zaliczyć do grupy charakteryzującej się tylko wybranymi atrybutami wyszydzonego króla – purpurowym płaszczem, trzciną w ręku, koroną cierniową, związanymi rękami, powrozem na szyi, krwią na obliczu oraz płynącymi po policzkach łzami. Sam zaś wizerunek bezsprzecznie jest wzorowany na Chrystusie Bielańskim – łaskami słynącym obrazie Pana Jezusa Cierpiącego z drugiej połowy XVI wieku, cieszącym się kultem mieszkańców Podbeskidzia w kościele św. Macieja w Bielanach koło Kęt.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry. Ostatnią konserwację przeprowadzono na przełomie XX i XXI wieku.

Literatura

K. Künstle, Ikonographie der christlichen Kunst, Bd. I: Prinzipienlehre-Hilfsmotive-Offenbarungstatsachen, Freiburg im Breisgau 1928, s. s. 437-440;
Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1, Województwo krakowskie, red. J. Szablowski, Warszawa 1953, s. 8;
Lexikon der christlichen Ikonographie, Bd. 1, Allgemeine Ikonographie A-E, Hrsg. W. Braunfels et al., Rom-Freiburg-Basel-Vien 1994, kol. 557-561;
A. Paciorek, A. Kramiszewska, Męka Pana naszego Jezusa Chrystusa według św. Mateusza z komentarzem teologiczno-biblijnym i ikonograficznym, Lublin 2007, s. 149-150;
R. Viladesau, The Pathos of the Cross. The Passion of Christi in Theology and the Arts – The Baroque Era, Oxford 2014, s. 110, 283;
Z dziejów Hecznarowic, red. A. Barciak, B. Nycz, Hecznarowice 2015, s. 196-203.

Streszczenie

Obraz o charakterze wotywnym został zamówiony w latach dwudziestych-trzydziestych XX wieku w pracowni malarskiej Antoniego Flaszy Starszego lub Antoniego Flaszy Młodszego w niedalekich Hecznarowicach.

Jak cytować?

ks. Szymon Tracz, "Ecce Homo", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/ecce-homo-25

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności