Apoteoza św. Jana Kantego

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wadowicki
Gmina
Stryszów
Miejscowość
Stryszów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wadowice Południe
Parafia
Parafia Św. Jana Kantego
Miejsce przechowywania
zwieńczenie ołtarza głównego
Identyfikator
DZIELO/08300
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
po 1767 roku
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Rzym (?)
Technika i materiał
olej na płótnie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz św. Jana Kantego powstał zapewne po 1767 roku w związku z kanonizacją świętego. Prawdopodobnie w drugiej połowie XX wieku został przycięty i zamontowany wtórnie do zwieńczenia ołtarza głównego, gdyż nie został wymieniony w „Katalogu zabytków sztuki w Polsce” z 1953 roku.

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta z przedstawieniem św. Jana Kantego klęczącego wśród obłoków, w towarzystwie aniołów. Święty zwrócony jest w trzech czwartych w prawo, z uniesioną głową i rękoma rozłożonymi na boki. Twarz ma szczupłą, o starczych rysach, głęboko osadzonych oczach, skierowanych do góry, uniesionych brwiach, garbatym nosie oraz rozchylonych, pełnych ustach. Twarz okolona jest krótką, gęstą, siwą brodą i włosami. Wokół głowy nimb. Ubrany jest w czarną togę profesorską z czerwoną podszewką, biały mucet, z widocznym błękitnym kołnierzykiem. W dolnej części obrazu obłok, na którym klęczy Jan Kanty, flankowany jest dwoma aniołami, z głowami skierowanymi w stronę świętego. Przedstawienie ukazane na tle skłębionego szaro-żółtego nieba, rozświetlonego wokół głowy świętego.

Zarys problematyki artystycznej

Pierwowzorem dla obrazu św. Jana Kantego ze Stryszowa mogła być grafika „Sanctus Johannes Cantius Polonus Presbyter Secularis et / in Alma Universitate Cracoviensi S. Theologiae Doctor et Professor” wykonana przez Angela Campanella w Rzymie około 1767 roku lub obraz Salvatora Monosilia, według którego została wykonana wskazana grafika. Za wzorem obraz powtarza w całości układ kompozycyjny razem z towarzyszącymi świętemu aniołami. Obraz ze Stryszowa prawdopodobnie pierwotnie był większy i został później przycięty z czterech stron, świadczą o tym ucięte postacie aniołów oraz puttów w górnej części dzieła. Na pierwowzorze św. Jan Kanty klęczy na wyodrębnionym obłoku podtrzymywanym po bokach przez anioły (lewy anioł ukazany jest w całości, prawy w półpostaci) i od spodu przez putto trzymające tkaninę. W górnej części obrazu znajdowały się trzy pary uskrzydlonych główek anielskich.
Obraz „Apoteoza św. Jana Kantego” reprezentuje niezwykle wysoki poziom artystyczny. Charakteryzuje go bardzo plastyczny sposób malowania twarzy i dłoni świętego z wyodrębnionymi, zaróżowionymi detalami, jak nos, policzki i opuszki palców, a także swoboda w upozowaniu postaci, miękki i plastyczny modelunek światłocieniowy, łagodne przejścia tonalne. Poziom wykonania dzieła oraz jego cechy formalne świadczą o tym, że raczej nie zostało namalowane przez polskiego artystę z tego czasu. Podobnie ikonografia, która jest niemal niespotykana na ziemiach polskich. Być może obraz został namalowany w Rzymie i sprowadzony do Rzeczypospolitej po kanonizacji św. Jana Kantego.
Święty Jan pochodził z Kęt, z rodziny mieszczańskiej, studiował na Uniwersytecie Krakowskim, na którym uzyskał stopień magistra teologii i gdzie później wykładał. Uważany jest za jednego z najbardziej uczonych świętych polskich. W ikonografii przedstawiany jest jako dojrzały mężczyzna, w todze profesorskiej.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Płótno przycięte z czterech stron, pokryte krakelurami, zabrudzone.

Streszczenie

Obraz św. Jana Kantego powstał zapewne po 1767 roku w związku z kanonizacją świętego. Prawdopodobnie w drugiej połowie XX wieku został przycięty i zamontowany wtórnie do zwieńczenia ołtarza głównego. Pierwowzorem dla obrazu św. Jana Kantego mogła być grafika „Sanctus Johannes Cantius Polonus Presbyter Secularis et / in Alma Universitate Cracoviensi S. Theologiae Doctor et Professor” wykonana przez Angela Campanella w Rzymie około 1767 roku lub obraz Salvatora Monosilia, według którego została wykonana wskazana grafika. Być może obraz został namalowany w Rzymie i sprowadzony do Rzeczypospolitej po kanonizacji św. Jana Kantego.

Bibliografia

Zaleski Wincenty, "Święci na każdy dzień", Warszawa 1989
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Apoteoza św. Jana Kantego", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/apoteoza-sw-jana-kantego

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności