Wszyscy Święci

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Kocmyrzów-Luborzyca
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wawrzeńczyce
Parafia
Podwyższenia Krzyża Świętego
Tagi
malarstwo XVII wieku
Miejsce przechowywania
kościół
Identyfikator
DZIELO/03812
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
1628-1650
Technika i materiał
olej na płótnie
Wymiary podstawowe
szerokość – 201 cm
wysokość – 316 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz Wszystkich Świętych został wykonany w latach około 1628-1650. Prawdopodobnie pierwotnie znajdował się w dawnym, siedemnastowiecznym ołtarzu głównym w kościele Wszystkich Świętych w Krakowie. Po wystawieniu nowego ołtarza głównego w XVIII wieku razem z innym obrazem autorstwa Łukasza Orłowskiego, dawny wizerunek zniesiono. Krakowski kościół Wszystkich Świętych przez wzgląd na zły stan zachowania został zamknięty dla kultu w 1820 roku i rozebrany w latach 1835-1838. Jego wyposażenie uległo rozproszeniu. Najpewniej siedemnastowieczny obraz Wszystkich Świętych trafił do kościoła w Luborzycy pomiędzy 1819 a 1827 rokiem, gdyż w tym ostatnim roku po raz pierwszy wymieniony był w inwentarzu tego kościoła. Obraz był odnawiany około 1910 roku. W 1995 roku dzieło poddano konserwacji w pracowni Muzeum Archidiecezjalnego w Krakowie.

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym. Kompozycja dwustrefowa. W górnej strefie na obłokach ukazane duże postacie tronującego Boga Ojca oraz Chrystusa i Marii, nad którymi unosi się gołębica Ducha Świętego. Po prawej stronie obrazu Bóg Ojciec siedzący na tronie, zwrócony w trzech czwartych w prawo, prawą rękę wyciąga przed siebie, lewą przytrzymuje jabłko królewskie na kolanie. Ukazany jako starzec, z długimi, siwymi brodą i włosami. Ubrany jest w niebieską tunikę oraz malowany na złoto wzorzysty płaszcz zarzucony na ramiona i zapięty pod szyją. Po lewej stronie obrazu Chrystus w pozycji stojącej, zwrócony w trzech czwartych w lewo, pochylony, w lewej wyciągniętej do przodu ręce trzyma koronę zamkniętą i berło, prawą przytrzymuje krzyż oparty o jego ramię. Ukazany jako dojrzały mężczyzna z krótką brązową brodą i włosami opadającymi na ramiona. Przez biodra ma zawiązane białe perizonium, na ramiona ma narzucony różowy płaszcz zawiązany pod szyją. Ciało ma wychudzone z zaznaczonymi śladami męki. Przy prawym boku Chrystusa klęczy Matka Boska, zwrócona w trzech czwartych w lewo, prawą rękę wyciąga przed siebie, lewą wskazuje na pierś. Twarz ma owalną, o dużych oczach, prostym nosie i pełnych ustach, okoloną jasnymi włosami. Ubrana jest w czerwoną suknię przepasaną w talii, niebieski płaszcz zarzucony na lewe ramie oraz biały welon na głowie. W górnej części obrazu, nad postaciami unosi się gołębica Ducha Świętego w glorii promienistej i w otoku z uskrzydlonych główek anielskich. Poniżej niewielka grupa archaniołów: Gabriela, Michała i Rafała. Pomiędzy Chrystusem a Bogiem, w tle ukazana grupa niewielkich postaci starotestamentowych i świętych: Mojżesza, Zachariasza, króla Dawida, Abrahama oraz św. Joachima i św. Józefa. Wszystkie postacie otoczone obłokami z uskrzydlonymi główkami anielskimi. W dolnej strefie kilka grup świętych siedzących i stojących pośród obłoków. Na pierwszym planie duże postacie św. Stanisława wskrzeszającego Piotrowina, za nim św. Wojciecha, obok św. Katarzyny Aleksandryjskiej, św. Marii Magdaleny pokutującej, za nimi św. Agnieszki z barankiem oraz św. Anny. Pomiędzy Stanisławem a Agnieszką, w tle niewielkie postacie św. Sebastiana i św. Barbary. W lewej części obrazu św. Florian, św. Kazimierz i św. Jan Kanty. Za nimi grupa świętych zakonników, wśród nich św. Franciszek i św. Dominik. Przed nimi św. Jan Chrzciciel. Pośrodku, w tle grupa apostołów, pośród których można rozpoznać św. Piotra, św. Pawła, św. Macieja, św. Jakuba Większego, św. Andrzeja oraz czterech ewangelistów: św. Marka, św. Mateusza, św. Jana i św. Łukasza. Po ich lewej stronie św. Wawrzyniec i św. Szczepan. Po prawej stronie obrazu, na osobnym obłoku wyodrębniona grupa czterech ojców Kościoła: św. Grzegorza Wielkiego, św. Hieronima, św. Augustyna i św. Ambrożego. Wszystkie postacie ukazane na żółtym tle nieba.







Zarys problematyki artystycznej

Kult bezimiennych męczenników narastał od okresu wczesnochrześcijańskiego, do tego stopnia, że w 608 roku papież Bonifacy IV poświęcił Matce Bożej i świętym męczennikom rzymski Panteon, dawną świątynię pogańską wszystkich bóstw. Kult został sformalizowany dopiero przez papieża Jana XI, który w 935 roku ustanowił święto Wszystkich Świętych w dniu 1 listopada. Święto to ma uczcić wszystkich Świętych Pańskich, zwłaszcza tych, którzy nieznani są z imienia i nie mają swoich świąt w roku liturgicznym. Przedstawienia Wszystkich Świętych odnoszą się do wizji św. Jana opisanej w Apokalipsie: „Potem ujrzałem: a oto wielki tłum, którego nie mógł nikt policzyć, z każdego narodu i wszystkich pokoleń, ludów i języków, stojący przed tronem i przed Barankiem. Odziani są w białe szaty, a w ręku ich palmy” (Ap 7, 9).
W przedstawieniach Wszystkich Świętych odzwierciedlona jest rola, jaką w dziele zbawienia odegrali poszczególni święci. Na pierwszym miejscu Kościół wyróżnia Matkę Boską, czasem św. Józefa, później św. Jana Chrzciciela, następnie apostołów, z postaciami św. Piotra i św. Pawła na czele, a dalej już różnych świętych. W ikonografii tych przedstawień ukazani są znani z imienia święci, których dobór jest różny, związany najczęściej z lokalnym kultem, na tle całej rzeszy bezimiennych świętych. W omawianym obrazie Maria została wyróżniona i ukazana razem z Trójcą Świętą w górnej strefie obrazu. W dolnej zaś ukazano grupy świętych: ówczesnych patronów Królestwa Polskiego, świętych dziewic, świętych zakonników, apostołów i doktorów Kościoła oraz pozostałych świętych cieszących się dużym kultem.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry. Obraz był odnawiany w 1910 i 1995 roku.

Streszczenie

Obraz Wszystkich Świętych został wykonany w latach około 1628-1650. Przeniesiono go do świątyni w Luborzycy z dawnego kościoła Wszystkich Świętych w Krakowie (zamknięty w 1820 i rozebrany 1835-1838) pomiędzy 1819 a 1827 rokiem. W przedstawieniach Wszystkich Świętych odzwierciedlona jest rola, jaką w dziele zbawienia odegrali poszczególni święci. Na pierwszym miejscu Kościół wyróżnił Matkę Boską. W ikonografii tych przedstawień ukazani są znani z imienia święci, których dobór jest różny, związany najczęściej z lokalnym kultem, na tle całej rzeszy bezimiennych świętych.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Zaleski Wincenty, "Święci na każdy dzień", Warszawa 1989
Wiśniewski Jan, "Dekanat miechowski", Radom 1917

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Wszyscy Święci", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/wszyscy-swieci

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności