Tabernakulum

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Niepołomice
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niepołomice
Parafia
Opieki Matki Boskiej
Tagi
późny barok rzeźba XVIII wieku snycerstwo barokowe sztuka barokowa sztuka drugiej połowy XVIII wieku sztuka XVIII wieku
Miejsce przechowywania
ołtarz boczny lewy
Identyfikator
DZIELO/09649
Kategoria
tabernakulum
Czas powstania
druga połowa XVIII wieku
Technika i materiał
drewno rzeźbione, polichromowane i złocone; techniki snycerskie
Autor noty katalogowej
Justyna Kuska
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Omawiane tabernakulum umieszczone obecnie na ołtarzu bocznym świątyni pierwotnie było częścią osiemnastowiecznego ołtarza głównego, sprawionego do pierwszego, drewnianego kościoła w Zabierzowie Bocheńskim. W 1742 roku, staraniem księdza Stanisława Cetnarskiego – proboszcza w pobliskich Wawrzeńczycach – w Zabierzowie, najdalej na południe wysuniętym przysiółku parafii, wzniesiono niewielką, drewnianą świątynię. Konsekrował ją kardynał Jan Aleksander Lipski. Otrzymała ona wezwanie Miłosierdzia Bożego i Opieki Najświętszej Marii Pany i pełniła rolę kościoła filialnego wobec parafii w Wawrzeńczycach. Parafię w Zabierzowie Bocheńskim erygowano w 1780 roku, wydzielając ją z terenu wspomnianej parafii św. Marii Magdaleny w Wawrzeńczycach. Pierwszym proboszczem został ksiądz Jan Słomski. Pod koniec XIX wieku drewniana świątynia przestała odpowiadać potrzebom parafii, wobec czego powzięto decyzję o budowie większego, tym razem murowanego kościoła. Nową świątynię wybudowano w latach 1878-1881 według projektu architekta Józefa Braunseisa. Z zachowanych i odrestaurowanych części dawnego ołtarza głównego – płaskorzeźby Boga Ojca w glorii promienistej, figurek aniołków siedzących na wolutach oraz omawianego tabernakulum w 1991 roku stworzono ołtarz boczny umieszczony w północnym ramieniu transeptu nowej świątyni. W jego strukturę wkomponowano także współczesną figurę ukrzyżowanego Chrystusa oraz obraz z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej z końca XIX wieku.

Opis

Tabernakulum z tronem wystawienia uskokowe, ustawione na profilowanym cokole, ujęte ustawionymi ukośnie zwielokrotnionymi filarami, zamknięte wydatnym, profilowanym gzymsem wyłamanym w osiach podpór. Profile gzymsu złocone, srebrzone oraz malowane na kolor ciemnobrązowy. Pierwsza para filarów w górnej części dekorowana złoconymi wolutami z motywem palmet oraz rozet. Drzwiczki prostokątne, ujęte profilowaną, złoconą ramą z płyciną malowaną w kolorze ciemnobrązowym. Zwieńczenie ujęte dwoma ustawionymi ukośnie spływami wolutowymi dekorowanymi rocaille'ami, dźwigające przerwany przyczółek o falistej formie z dekoracją rocaille'ów oraz girland. W polu zwieńczenia malowany monogram IHS. Struktura tabernakulum malowana w kolorze jasnobeżowym, ornamentyka złocona i srebrzona. Detale z kolorze ciemnego brązu i szarości.

Zarys problematyki artystycznej

Omawiane tabernakulum przyjmuje formy późnobarokowe z wykorzystaniem ornamentyki właściwej dla rokoka – rocaille'ów oraz girland.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Omawiane tabernakulum o formach późnobarokowych i rokokowej ornamentyce pierwotnie było częścią osiemnastowiecznego ołtarza głównego, sprawionego do pierwszego, drewnianego kościoła w Zabierzowie Bocheńskim, który powstał w 1742 roku. W obecnie istniejącej świątyni wzniesionej w latach 1878-1881 według projektu architekta Józefa Braunseisa stanowi ono część ołtarza bocznego. Z zachowanych i odrestaurowanych części dawnego ołtarza głównego – płaskorzeźby Boga Ojca w glorii promienistej, figurek aniołków siedzących na wolutach oraz omawianego tabernakulum w 1991 roku stworzono ołtarz boczny umieszczony w północnym ramieniu transeptu nowej świątyni. W jego strukturę wkomponowano także współczesną figurę ukrzyżowanego Chrystusa oraz obraz z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej z końca XIX wieku.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Natanek Piotr, "Informator Archidiecezji Krakowskiej 2000. Parafie i kościoły", Kraków 2000
Czapczyńska-Kleszczyńska Danuta, Szybisty Tomasz, "Korpus witraży z lat 1800-1945 w kościołach rzymskokatolickich metropolii krakowskiej i przemyskiej, t. 1: Archidiecezja Krakowska, dekanaty krakowskie", Kraków 2014
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016

Jak cytować?

Justyna Kuska, "Tabernakulum", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/tabernakulum-29

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności