Św. Roch

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Zielonki
Miejscowość
Korzkiew
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Kraków Krowodrza
Parafia
Parafia Św. Jana Chrzciciela
Tagi
malarstwo XVIII wieku św. Roch
Miejsce przechowywania
ołtarz boczny
Identyfikator
DZIELO/14524
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
około 1700 roku
Technika i materiał
olej na płótnie
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Dzieje zabytku

Obraz wraz z całą nastawą powstał około 1700 roku. Ołtarz wymieniany jest w aktach wizytacji biskupich z 1727, 1748 i 1783 roku. W ostatniej opisano, że nastawa była pomalowana na kolor biały i złocona: „Ołtarz czwarty. na dwóch gradusach z mensą drewnianą niekonsekrowaną w rzeźbie stolarskiej, biało malowany i złocony, w którym obraz S. Józefa”. Ołtarz jest również wymieniany w inwentarzach kościelnych (1791, 1828, 1836, 1843, 1844).

Opis

Obraz w kształcie owalu z przedstawieniem św. Rocha. W centrum kompozycji ukazany święty w trzech czwartych wysokości, zwrócony delikatnie w prawo z lewą dłonią odsłaniającą ranę na lewej nodze, z laską pielgrzyma i bukłakiem w prawej ręce. Twarz podłużna, nos długi i wąski, oczy ciemne, półkoliste łuki brwiowe, broda krótka i delikatnie siwa. Włosy długie, bujne, spływające na plecy; wokół głowy, kolisty i złoty nimb. Święty jest ubrany w niebieską suknię z długimi rękawami, przewiązaną w talii paskiem, zapiętą w górnej części na rząd guziczków, brązową narzutkę na ramiona oraz czerwony płaszcz widoczny z prawego boku, przewieszony przez pasek, u którego również zawieszony mały bukłak na wodę. Po prawej stronie obrazu znajduje się anioł ocierający ranę na nodze św. Rocha. Anioł o niskim wzroście, ubrany w czerwoną sukienkę z białym kołnierzykiem. Po lewej stronie obrazu pies. W tle widoczny pejzaż i wysokie drzewa oraz błękitne niebo. Kolorystyka przygaszona. Rama złocona w formie wieńca z liści wawrzynu zdobiona czterema małymi różami.

Zarys problematyki artystycznej

Obraz św. Rocha jest umieszczony w nastawie ołtarzowej z około 1700 roku, która stanowi przykład przełamania dotychczasowej konwencji budowania struktur ołtarzowych. Zarzucono w niej wykorzystywanie porządków architektonicznych na poczet rozbudowanej ramy o bardzo bujnych splotach akantu. Święty Roch urodził się w Montpellier w bogobojnej rodzinie, żył w XIII wieku. Po śmierci rodziców rozdał majątek i udał się w podróż do Włoch, gdzie w wielu miastach (m.in. w Acquapendencie, Cesenie i Rzymie) posługiwał w szpitalach i opiekował się zarażonymi. Święty Roch w Polsce był czczony od XV wieku, zwłaszcza jako patron od zarazy. W ikonografii najczęściej jest przedstawiany w scenach ze swojego życia, obejmujących kolejno: narodziny, rozdawanie jałmużny, w stroju pielgrzyma, w czasie podróży i podczas pobytu w Acquapendencie, Cesenie, Rzymie i Piacenzie, a także z psem liżącym jego rany lub przynoszącym mu chleb. Ponadto w ikonografii pojawia się postać anioła opatrującego jego rany. W omawianym dziele można dostrzec zarówno anioła, jak i psa. Niestety źródła archiwalne nie ujawniły jego autora.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dostateczny, znaczne pociemnienie warstwy malarskiej, spękania farby.

Streszczenie

Obraz powstał około 1700 roku i przedstawia św. Rocha, patrona od zarazy. Święty Roch żył w XIII wieku. Po śmierci rodziców rozdał majątek i udał się w podróż do Włoch, gdzie w wielu miastach (m.in. w Acquapendencie, Cesenie i Rzymie) posługiwał w szpitalach i opiekował się zarażonymi. Niestety w dotychczasowych badaniach nad wyposażeniem kościoła w Korzkwi, wobec braku dokumentów archiwalnych wskazujących na wykonawców, nie podjęto próby ustalenia choćby kręgu potencjalnych autorów nastawy ołtarzowej i jej malarskiego wystroju.

Bibliografia

Szlezynger Piotr, "Kościół pod wezwaniem Narodzenia Św. Jana Chrzciciela w Korzkwi", Kraków 2004
Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian , "Sztuka Ziemi Krakowskiej", Kraków 1982
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Wiśniewski Jan, "Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Olkuskiem", Marjówka Opoczyńska 1933
Kornecki Marian , "Sztuka sakralna", Kraków 1993
"Lexikon der Christlichen Ikonographie. Achter band Ikonographie der heiligen mellitus bis zweiundvierzig martyrer register", Rom-Freiburg-Basel-Wien 1976

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Św. Roch", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-roch

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności