Św. Antoni Padewski

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Łapsze Niżne
Miejscowość
Łapsze Niżne
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niedzica
Parafia
Św. Kwiryna
Tagi
malarstwo XVIII wieku św. Antoni Padewski
Miejsce przechowywania
górna kondygnacja ołtarza przytęczowego południowego
Identyfikator
DZIELO/03424
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
druga dekada XVIII wieku
Fundator
Baltazar Görgey, Łukasz Kuźnicki, Judyta Joanelli
Technika i materiał
olej na płótnie
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 4.0

Dzieje zabytku

Obraz został namalowany prawdopodobnie w czasie powstania całej nastawy ołtarzowej, która została wykonana w drugiej dekadzie XVIII wieku. Jej budowę zlecono po najazdach zbrojnych powstańców węgierskich Franciszka II Rakoczego, którzy w latach 1703-1711 sprofanowali i zdewastowali ołtarze w kościele w Łapszach Niżnych. Po tym wydarzeniu szlachcic węgierski i współwłaściciel Łapsz Wyżnych – Baltazar Görgey ufundował nowy zespół wyposażenia kościelnego. Świadectwem tych fundacji jest napis oraz herb Görgey’a umieszczony na bramkach ołtarza głównego. Z kolei w innych źródłach historycznych – m.in. wizytacjach zakonnych miechowitów umieszczono sprzeczną z powyższą informację, że ołtarze ufundował ówczesny pleban, miechowita Łukasz Kuźnicki w 1718 roku, a koszty ich złocenia, srebrzenia i malowania poniosła w 1720 roku właścicielka części wsi – Judyta Joanelli. Te wykluczające się przekazy wymagają zapewne dalszej kwerendy archiwalnej i ustalenia ostatecznej fundacji. Tymczasem należy przychylić się do sugestii Tadeusza Trajdosa, iż Baltazar Görgey ufundował część sumy na budowę ołtarzy i stąd jego upamiętnienie umieszczone na ołtarzu głównym.

Opis

Obraz w kształcie wydłużonego, stojącego ośmioboku z przedstawieniem św. Antoniego, ukazanego w trzech czwartych do wysokości kolan. Święty zwrócony jest delikatnie w prawo, lewą rękę ma opuszczoną w dół, a w prawej ugiętej w łokciu trzyma kwiat lilii. Twarz pełna o delikatnych rysach z małymi oczami, na głowie tonsura. Ubrany jest w habit franciszkański, przewiązany cingulum z różańcem zawieszonym u lewego boku. Po lewej stronie kompozycji znajduje się stolik nakryty czerwonym obrusem, na którym leży czaszka i oparta o nią księga. Nad stolikiem na chmurze obłoków stoi zwrócone trzy czwarte w lewo Dzieciątko w rozświetlonej poświacie, które lewą dłonią chwyta gałązkę lilii, a prawą podtrzymuje płaszcz. Dzieciątko ma krótkie, kędzierzawe włosy. Ubrane jest w szatę, która odsłania nagi tors i nogi, przewieszoną przez ramiona i biegnącą na wysokości bioder. Powyżej na chmurze obłoków trzy uskrzydlone główki aniołków i jedna na skraju obłoków. Całość ukazana we wnętrzu architektonicznym z oknem po prawej stronie. Za oknem widok na port ze statkami i miastem w oddali. Rama drewniana, profilowana, zdobiona liśćmi wawrzynu.

Zarys problematyki artystycznej

Obraz został namalowany w drugiej dekadzie XVIII wieku w nieznanym warsztacie malarskim. Przedstawia św. Antoniego Padewskiego. Święty Antoni, czyli Fernando Bullone urodził się około 1195 roku w Lizbonie w Portugalii. W wieku około 15 lat wstąpił do zakonu kanoników regularnych św. Augustyna, przyjmując imię Antoni. W 1220 roku przystąpił do zakonu braci mniejszych. Zmarł w 1231 roku. Na obrazie w kościele w Łapszach Niżnych został ukazany z Dzieciątkiem Jezus na ręku, które bardzo często występuje w ikonografii świętego. Według legendy Dzieciątko miało mu się ukazać, by zapewnić go o miłości Boga. Ponadto na obrazie znajduje się lilia symbolizująca czystość.

Streszczenie

Obraz św. Antoniego Padewskiego został namalowany w drugiej dekadzie XVIII wieku w nieznanym warsztacie malarskim.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian , "Sztuka Ziemi Krakowskiej", Kraków 1982
Szablowski Jerzy, "Zabytki sztuki w Polsce. Inwentarz topograficzny, t. 3: Powiat żywiecki", Warszawa 1948
Janicka-Krzywda Urszula, "Zabytkowe kościoły Orawy, Spisza, Podhala, Gorców i Pienin", Kraków 1987
Skorupa Andrzej, "Zabytkowe kościoły polskiego Spisza", Kraków 2001
Janicka-Krzywda Urszula , "Patron – atrybut – symbol", Poznań 1993

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Św. Antoni Padewski", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-antoni-padewski-35

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności