Św. Anna Samotrzeć ze świętymi

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Wieliczka
Miejscowość
Wieliczka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wieliczka
Parafia
Św. Sebastiana
Tagi
malarstwo XVII wieku św. Anna Samotrzeć
Miejsce przechowywania
prezbiterium
Identyfikator
DZIELO/09165
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
XVII wiek
Technika i materiał
olej na płótnie
Wymiary podstawowe
szerokość – 100 cm
wysokość – 120 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz św. Anny Samotrzeć ze świętymi powstał w XVII wieku.

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta. W centrum kompozycji siedzące postacie Marii z Dzieciątkiem i św. Anny, zwrócone ku sobie, za nimi stoją niezidentyfikowany święty (Józef?) i święty franciszkanin (Franciszek lub Antoni). Maria w lewej części obrazu, z pochyloną głową, lewą ręką podtrzymuje siedzące na jej kolanie Dzieciątko, prawą wskazuje na nie. Twarz ma owalną, o dużych, migdałowatych oczach, prostym nosie i małych ustach. Ubrana jest w białą suknię, przepasaną w talii, ciemnoniebieski płaszcz zarzucony na ramiona i nogi oraz biały welon, na głowie ma koronę otwartą. Dzieciątko zwrócone w lewo, prawą rękę unosi w geście błogosławieństwa, w lewej dłoni trzyma kiść winogron, przekazując ją św. Annie. Twarz ma okrągłą, o migdałowatych oczach, prostym nosie i małych ustach, okoloną brązowymi, krótkimi włosami. Ubrane jest w jasnoróżową, luźną tunikę. Święta Anna w prawej części obrazu, z pochyloną głową, lewą ręką sięga po winogrona, prawą przytrzymuje na kolanach otwartą księgę. Twarz ma owalną, o dużych oczach, prostym nosie i małych ustach. Ubrana w zieloną suknię, przepasaną w talii, czerwony płaszcz zarzucony na ramiona i nogi oraz biały welon. Na drugim planie za Matką Boską stoi niezidentyfikowany święty (Józef?) ukazany w półpostaci. Ma szczupłą twarz, o migdałowatych oczach, dużym, prostym nosie i wąskich ustach okoloną siwymi włosami i brodą. Za św. Anną analogicznie stoi zakonnik ukazany w półpostaci, z dłońmi złożonymi w geście modlitwy. Twarz ma pociągłą, o pełnych policzkach, migdałowatych oczach, prostym nosie i małych ustach, z tonsurą na głowie. Głowy postaci otoczone nimbami – Maria, Dzieciątko i św. Anna mają nimby otwarte, dwaj święci aureole. Ponad postaciami widoczne fragmenty kotary zawieszone na drągu. W górnej części obrazu, na rozświetlonym fragmencie nieba przedstawienie gołębicy Ducha Świętego w otoku z obłoków i uskrzydlonych główek anielskich. Tło obrazu brunatne. Na odwrocie doklejony fragment płótna z napisem „GzRS MAS”. Obraz w złoconej ramie, dekorowanej motywem gęsto ułożonych na całej szerokości perełek i palmetami w narożach.

Zarys problematyki artystycznej

Temat św. Anny Samotrzeć ukazuje trójkę postaci – św. Annę, Marię i małego Jezusa (samotrzeć – we troje). Ewoluował on z wizerunków Rodziny Marii. Te ostatnie ilustrowały przekazy odnoszące się do potrójnego małżeństwa św. Anny z Joachimem, Kleofasem i Salomasem (trinubium), z których to związków święta urodziła trzy córki – Marię, Marię Kleofasową i Marię Salome. W sztukach plastycznych ukazywano tę scenę w taki sposób, że na ławie siedziała zazwyczaj św. Anna i Maria z Jezusem na kolanach, za nimi stali trzej mężowie Anny i mąż Marii – Józef, u dołu przedstawiano pozostałe córki św. Anny. Przedstawienie św. Anny Samotrzeć wyodrębniło się z tych wielofigurowych scen, skupiając się na centralnych postaciach. Przedstawienie z Marią i Anną tej samej wielkości, siedzącymi obok siebie na ławie stanowi jeden z wariantów wyobrażeń tego tematu w średniowieczu. Obraz z Wieliczki ukazuje poszerzoną scenę o osoby dwóch świętych, prawdopodobnie męża Marii – św. Józefa oraz świętego franciszkanina (św. Franciszka lub św. Antoniego Padewskiego), być może w związku ze szczególnym nabożeństwem fundatora obrazu do któregoś z tych świętych.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Płótno podszyte na odwrocie. Krakelury na powierzchni malarskiej obrazu, zabrudzenia, przemalowania.

Streszczenie

Obraz św. Anny Samotrzeć ze świętymi powstał w XVII wieku. Temat św. Anny Samotrzeć ukazuje trójkę postaci – św. Annę, Marię i małego Jezusa (samotrzeć – we troje). Ewoluował on z wizerunków Rodziny Marii. Obraz z Wieliczki ukazuje poszerzoną scenę o osoby dwóch świętych, prawdopodobnie męża Marii – św. Józefa oraz świętego franciszkanina (św. Franciszek lub św. Antoni Padewski).

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Gaczoł Andrzej, "Zabytki sztuki w Wieliczce" , [w:] "Wieliczka. Dzieje miasta (do roku 1990)" , red.Gawęda Stanisław, Jodłowski Antoni, Piotrowicz Józef , Kraków 1990 , s. 333-363
Spiechowicz-Jędrys Agnieszka, "Wieliczka. Kościół pw. św. Sebastiana", Kraków 2011

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Św. Anna Samotrzeć ze świętymi", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-anna-samotrzec-ze-swietymi

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności