Ołtarz boczny lewy Najświętszego Serca Jezusa

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Skawina
Miejscowość
Krzęcin
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Parafia Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Miejsce przechowywania
nawa
Identyfikator
DZIELO/03025
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
druga połowa XIX wieku
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i rzeźbiarskie, polichromia, złocenie, srebrzenie
Wymiary podstawowe
szerokość – około 2,5 m
wysokość – około 4,5 m
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

W inwentarzu z 1835 roku odnotowano w tym miejscu drewniany ołtarz z obrazem Ukrzyżowanego Jezusa wymiennie z wizerunkiem św. Rodziny oraz z obrazem Matki Boskiej. W inwentarzu z 1891 roku wspominano już o ołtarzu „w stylu baroku”, biało-złotym, z wizerunkiem Ukrzyżowanego Jezusa i oleodrukiem z wizerunkiem św. Józefa. W 1969 roku ołtarz został poddany konserwacji. W roku 1977 roku strukturę opisano jako pomalowaną na szaro-niebiesko, a w 2018 była już na powrót kremowa.

Opis

Ołtarz przyścienny, architektoniczny, na cokole. Mensa drewniana. Antepedium w kształcie leżącego prostokąta, ujęte profilami, z okrągłą plakietą z monogramem IHS po środku. Na mensie tabernakulum na rzucie prostokąta z uskokiem, dekorowane płycinami w kształcie stojących prostokątów, z drzwiczkami ozdabianymi aplikowanym kielichem z hostią. Nastawa jednoosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem. Oś środkowa flankowana parą kręconych kolumn o kapitelach kompozytowych ustawionych przed licem, na tle pilastrów. Podpory dźwigają pełne, wyłamane belkowanie oraz odpowiadający ich ułożeniu przerwany przyczółek. Zwieńczenie ujęte w spływy, zamknięte łukiem kotarowym dwudzielnym. Cokoły kolumn dekorowane plakietami z ornamentem roślinnym. W polu środkowym obraz we wnęce z przedstawieniem Najświętszego Serca Jezusa w profilowanej ramie, w formie stojącego prostokąta, powyżej puste pole kartusza. Pierwsza kondygnacja ujęta z prawej strony uszakiem utworzonym z wici roślinnej. Na przerwanym przyczółku spoczywa para aniołów. W zwieńczeniu profilowana owalna rama z obrazem św. Józefa powyżej kartusza i wśród kłosów zbóż, spływy ujmujące zwieńczenie dekorują liście.
Struktura polichromowana na kremowo ze złoconą i srebrzoną ornamentyką oraz detalami architektonicznymi.

Zarys problematyki artystycznej

Ołtarz boczny kościoła Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Krzęcinie nosi cechy dojrzałego baroku oraz sztuki XIX wieku, co pozwala określić go jako dzieło neobarokowe. Struktura opiera się na wzorach wykształconych w sztuce nowożytnej. Nastawa jest posadowiona na wysokim cokole, z polem głównym flankowanym podporami, z obrazem w pierwszej kondygnacji oraz w zwieńczeniu. Uzupełniają ją elementy architektoniczne popularne w okresie baroku, takie jak kręcone kolumny oraz dekoracje z okresu rokoka, jak kampanule. Wśród dekoracji występują także całkowicie astylowy kartusz oraz stosowane już w XIX wieku kłosy zbóż ujmujące obraz górnej kondygnacji. Można wnioskować, że ołtarz jest dziełem neobarokowym, łączącym w sobie w kreatywny sposób elementy różnych faz baroku, uzupełnionym o typowe dla nich oraz późniejsze ornamenty. Cechy stylistyczne i wiadomości z inwentarzy pozwalają stwierdzić, że ołtarz powstał w drugiej połowie XIX wieku.
Został wykonany równolegle ze stojącym po przeciwnej stronie ołtarzem Matki Boskiej Różańcowej.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry. W 1969 roku konserwator Irena Święcicka przeprowadziła dezynfekcję, dezynsekcję oraz impregnację drewna. Wykonała również malowanie struktury, częściowe uzupełnienie gruntów oraz złocenie.

Streszczenie

Ołtarz boczny kościoła Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Krzęcinie został wykonany w drugiej połowie XIX i jest dziełem neobarokowym. W jego polu głównym umieszczono wizerunek Najświętszego Serca Jezusa.

Bibliografia

Spiechowicz-Jędrys Agnieszka, "Krzęcin. Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi", Kraków 2004
Kutaś Paweł, "Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce ​ ", Zakrzów 2013
Lepiarczyk Józef, "Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie, z. 6: Powiat krakowski", Warszawa 1951
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016

Jak cytować?

Agata Felczyńska, "Ołtarz boczny lewy Najświętszego Serca Jezusa", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-boczny-lewy-najswietszego-serca-jezusa-1

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności