ambona

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wadowicki
Gmina
Wieprz
Miejscowość
Wieprz
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Bielsko-Żywiecka
Parafia
Wszystkich Świętych
Kościół
Wszystkich Świętych
Miejsce przechowywania
nawa kościoła
Identyfikator
DZIELO/24508
Kategoria
ambona
Ilość
1
Czas powstania
przed 1727 roku
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Małopolska
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i snycerskie, polichromowanie, złocenie i srebrzenie
Autor noty katalogowej
ks. Szymon Tracz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Dzieje zabytku

Ambonę wykonano przed 1727 roku, kiedy to została odnotowana przez wizytatora biskupiego jako nowa. Następnie wzmiankowana jest przez źródła w 1748 roku. Po wybudowaniu obecnego kościoła i rozebraniu starego ambonę przeniesiono na obecne miejsce.

Opis

Przyścienna, wisząca ambona składa się z kosza, zaplecka i baldachimu. Wnętrze ambony dostępne jest przez drzwiczki umieszczone w polu zaplecka za pomocą schodów prowadzących z zakrystii. Kosz wykonano na planie prostokąta o wypukłej dłuższej ściance i wklęsłych krótszych, ustawiony na spłaszczonym wałku. Jej spód zdobi podwieszenie w formie zbliżonej do stożka, ujętego czterema wolutami, zakończone elementem wolutowym. W narożach kosza znalazły się cztery pilastry o trzonach przechodzących w spływy wolutowe, dźwigających imposty oraz parapet w formie gzymsu. Na frontowych wolutach umieszczono siedzące putta. Ścianki zostały dekorowane prostokątnymi płycinami. Na ściance frontowej wyodrębniono płycinę o wklęsło wypukłym zarysie z umieszczonymi w polu dwiema uskrzydlonymi główkami anielskimi oraz ornamentem roślinnym. Zaplecek uzyskał formę stojącego prostokąta ujętego parą pilastrów z konsolami dźwigającymi imposty oraz profilowany gzyms. W polu zamontowano drzwiczki dekorowane płycinami z uskrzydlonymi główkami anielskimi. Baldachim powstał w formie podstawy na planie analogicznym względem kosza, obwiedziony profilowanym gzymsem z fragmentami przerwanego wolutowego przyczółka, na którym siedzą putta. Całość zwieńczono medalionem w otoku z obłoków ze srebrzoną gołębicą Ducha Świętego i trzema główkami anielskimi w glorii promienistej. Struktura została polichromowana w kolorze pudrowego różu z jasnofioletowymi detalami, o złoconych profilach i glorii.

Zarys problematyki artystycznej

Ambona w Wieprzu reprezentuje typowe dla późnego baroku rozwiązanie, w którym kosz przyjmował modyfikowany za pomocą płaszczyzn wklęsło-wypukłych czworoboczny kształt dekorowany spływami wolutowymi, bądź też figurami aniołów. W podobnej stylistyce wykonano późniejszą ambonę w niedalekim Grojcu z około 1767 roku, Nidku z drugiej połowy XVIII wieku, czy też ambonę w kościele parafialnym w Tuchowie z końca XVIII wieku. Z kolei baldachim z przerwanym przyczółkiem wolutowym oraz umieszczoną pośrodku pionową glorią z wyobrażeniem Ducha Świętego przywołuje rozwiązanie zastosowane przez Antoniego Frączkiewicza w ambonie z lat 1720-1721 w kolegiacie św. Anny w Krakowie.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry. Ostatnią konserwację przeprowadzono na początku XXI wieku.

Literatura

Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1, Województwo krakowskie, red. J. Szablowski, Warszawa 1953, s. 11, 447, il. 375, s. 506;
Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 4. Miasto Kraków, cz. 2. Kościoły i klasztory śródmieścia 1, red. A. Bochnak, J. Samek, Warszawa 1971, s. 84, il. 196;
S. Klajman, Pod opieką Wszystkich Świętych, Wieprz 2018, s. 169, il. s. 170, s. 372, 375.

Streszczenie

Ambonę wykonano przed 1727 roku, kiedy to została odnotowana przez wizytatora biskupiego jako nowa. Następnie wzmiankowana jest przez źródła w 1748 roku. Po wybudowaniu obecnego kościoła i rozebraniu starego ambonę przeniesiono na obecne miejsce.

Jak cytować?

ks. Szymon Tracz, "ambona", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/ambona-118

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności