Św. Augustyn, św. Jan Ewangelista i św. Mikołaj

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Gdów
Miejscowość
Niegowić
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Kościół
Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Tagi
malarstwo XIX wieku św. Augustyn św. Jan Ewangelista św. Mikołaj
Miejsce przechowywania
prezbiterium
Identyfikator
DZIELO/04522
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
1850 rok
Technika i materiał
olej na płótnie
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz powstał w 1850 roku.

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta z przedstawieniem św. Augustyna, św. Jana Ewangelisty i św. Mikołaja. W centrum św. Jan zwrócony delikatnie w lewo, z głową skierowaną w prawo, dłonie uniesione: w lewej trzyma kielich z wężem w czarze, a prawą ma złożoną w geście błogosławieństwa. Twarz owalna o młodzieńczych rysach z wysokim czołem i długim nosem. Długie i jasne włosy opadają mu na plecy. Ubrany jest w zieloną suknię oraz przewieszony przez lewe ramię czerwony płaszcz. U dołu wyobrażony czarny orzeł ze złotym kałamarzem w dziobie. Po lewej stronie stoi św. Augustyn zwrócony delikatnie w lewo, w prawej ręce trzyma pastorał, a w lewej księgę. Twarz podłużna, okolona długą i siwą brodą. Ubrany jest w białą albę przewiązaną sznurem, niebieską kapę z różową podszewką, stułę i infułę w kolorze błękitnym ze złoconymi lamówkami. U jego stóp siedzi mały chłopiec z łyżką w prawej dłoni. Po prawej stronie obrazu św. Mikołaj. W lewej ręce trzyma pastorał oraz księgę, na której ułożone są trzy złote kule. Ubrany jest w albę, białą komżę i czerwoną kapę z niebieską podszewką, a na głowie ma czerwoną infułę. U spodu postaci szaflik z popiersiami trzech modlących się młodzieńców. W prawym dolnym narożu sygnatura „1850. malowany”. Tło w odcieniach brązu. Rama drewniana, profilowana, fakturowana i złocona, na brzegach i pośrodku boków zdobiona stylizowaną dekoracją roślinną.

Zarys problematyki artystycznej

Obraz został namalowany w 1850 roku przez nieznanego artystę. Przedstawia trzech świętych z przypisanymi im atrybutami: św. Augustyna, św. Jana Ewangelistę i św. Mikołaja. Święty Augustyn był biskupem i doktorem Kościoła, który nawrócił się dzięki modlitwie swojej matki św. Moniki i nauczaniu św. Ambrożego. Na obrazie został ukazany w towarzystwie małego chłopca z łyżką w dłoni. Chłopiec nawiązuje do legendy z życia świętego, według której św. Augustyn miał go spotkać, spacerując nad brzegiem morza i rozważając tajemnicę Trójcy Świętej. Chłopiec wlewał muszlą wodę z morza do dołka wykopanego w piasku. Święty Augustyn zrozumiał to jako znak, że prędzej chłopiec przeleje wodę z morza do dołka, niż on pojmie tajemnicę Trójcy Świętej. Z kolei w centrum obrazu ukazano św. Jana Ewangelistę i orła trzymającego w dziobie złoty kałamarz. Święty Jan został ukazany w charakterystycznym typie ikonograficznym, jako młodzieniec, bez zarostu, z długimi włosami o łagodnej twarzy i delikatnym spojrzeniu. Również jego szaty namalowano w kolorach zwyczajowo mu przypisywanych: czerwonym płaszczu i zielonej sukni. W ręku trzyma kielich z wężem wyłaniającym się z czary, który nawiązuje do legendy, według której św. Jan miał wypić kielich wypełniony trucizną i nie doznać żadnej szkody. Interesującym elementem tej sceny jest orzeł ze złotym kałamarzem w dziobie. Motyw ten pojawił się już w grafice Gottfrieda Bernharda Götza „Św. Jan Ewangelista” po 1744 roku oraz na gruncie polskim, np. na fragmencie polichromii w kościele Bernardynów w Leżajsku z lat około 1757-1758 wykonanej przez Stanisława Stroińskiego i Macieja Millera (?), na koszu ambony w kościele Przenajświętszej Trójcy w Bieńkówce i obrazie w kościele Najświętszej Marii Panny w Igołomi z XVIII wieku. Święty Jan był autorem czwartej Ewangelii, Apokalipsy i trzech listów kanonicznych. Z kolei po prawej stronie ukazany jest św. Mikołaj, biskup Miry, który żył na przełomie III i IV wieku. Atrybuty przedstawione na obrazie nawiązują do legend związanych z żywotem świętego biskupa. Trzy złote kule symbolizują dar, jaki św. Mikołaj ofiarował trzem ubogim pannom na posag, a trójka półnagich dzieci w szafliku nawiązuje do legendy o ocaleniu przez świętego biskupa trzech młodzieńców.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Drobne spękania warstwy malarskiej, spłowiały werniks.

Streszczenie

Obraz został namalowany w 1850 roku przez nieznanego artystę. Przedstawia trzech świętych z przypisanymi im atrybutami: św. Augustyna, św. Jana Ewangelistę i św. Mikołaja. Święty Augustyn był biskupem i doktorem Kościoła. Na obrazie został ukazany w towarzystwie małego chłopca z łyżką w dłoni. Z kolei w centrum obrazu ukazano św. Jana Ewangelistę i orła trzymającego w dziobie złoty kałamarz. Święty Jan został ukazany w charakterystycznym typie ikonograficznym, jako młodzieniec, bez zarostu, z długimi włosami o łagodnej twarzy i delikatnym spojrzeniu. W ręku trzyma kielich z wężem wyłaniającym się z czary. Z kolei po prawej stronie ukazany jest św. Mikołaj, biskup Miry, który żył na przełomie III i IV wieku. Atrybuty przedstawione na obrazie nawiązują do legend związanych z żywotem świętego biskupa.

Bibliografia

Michalczyk Zbigniew, "W lustrzanym odbiciu. Grafika europejska a malarstwo Rzeczypospolitej w czasach nowożytnych ze szczególnym uwzględnieniem późnego baroku", Warszawa 2016
Janicka-Krzywda Urszula , "Patron – atrybut – symbol", Poznań 1993
Voragine Jacob de, "Złota legenda", Warszawa 1983

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Św. Augustyn, św. Jan Ewangelista i św. Mikołaj", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-augustyn-sw-jan-ewangelista-i-sw-mikolaj

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności