Matka Boska Śnieżna

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Michałowice
Miejscowość
Raciborowice
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Kraków Prądnik
Parafia
Św. Małgorzaty
Tagi
malarstwo XVII wieku Matka Boska Różańcowa Matka Boska Śnieżna Matka Boska z Dzieciątkiem
Miejsce przechowywania
lewy ołtarz boczny
Identyfikator
DZIELO/05930
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
pierwsza ćwierć XVII wieku (przed 1626 rokiem)
Technika i materiał
olej na płótnie, stop metali, techniki złotnicze, srebrzenie, złocenie, kamienie jubilerskie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz miał zostać przywieziony z Rzymu przez proboszcza Hannibala Orgasa w 1626 roku razem z sukienką, na co wskazuje zapis w księdze założenia Bractwa Różańcowego. Dzieło zostało wymienione w aktach wizytacji kościoła w Raciborowicach w 1629 roku w ołtarzu bocznym („B. Maria Virginis Roma depicta”). Obecna sukienka pochodzi z 1836 roku.

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym nadwieszonym z uskokiem, ujęty profilowaną, złoconą ramą dekorowaną u szczytu rocaille'em. Partie ciała postaci malowane, ubiór zakryty srebrzonymi sukienkami dekorowanymi trybowanym wzorem roślinnym. W centrum półpostać Matki Boskiej zwróconej delikatnie w lewo, podtrzymującej na lewym ramieniu Dzieciątko, ze skrzyżowanymi dłońmi, trzymającymi chustkę. Twarz ma pociągłą, o trójkątnie zarysowanej brodzie oraz silnie podkreślonych światłocieniem liniach łuków brwiowych i nosa, o migdałowatych oczach, prostym nosie i niewielkich, pełnych ustach. Ubrana jest w maforion narzucony na głowę i ramiona, na prawym barku ma kameryzowaną gwiazdę. Wokół szyi ma trzy sznury korali. Dzieciątko siedzi na ramieniu Matki, zwrócone w trzech czwartych w prawo, z uniesioną głową. W lewej ręce trzyma przy boku księgę, prawą wyciąga w geście błogosławieństwa. Twarz ma pełną, o trójkątnej linii brody, oczach zwróconych ku górze, prostym nosie i pełnych ustach; okoloną krótkimi, silnie kręconymi włosami. Ubrane jest w luźną tunikę, na stopach ma sandały. Na głowach obu postaci nałożone metalowe, złocone i kameryzowane korony zamknięte, wokół nich metalowe i złocone nimby zamknięte. Tło cieniowane, niebiesko-szare, rozświetlone nad głową Marii.

Zarys problematyki artystycznej

Obraz Matki Boskiej Śnieżnej wzorowany jest na cudownej ikonie Salus Populi Romani znajdującej się w bazylice Santa Maria Maggiore w Rzymie. Nazwa tego wizerunku łączy się z legendą, według której w nocy z 3 na 4 sierpnia 352 roku Matka Boska ukazała się we śnie papieżowi Liberiuszowi i patrycjuszowi Janowi, polecając im budowę kościoła jej poświęconego w miejscu, gdzie spadnie śnieg. Następnego dnia śnieg leżał na Eskwilinie, rzymskim wzgórzu, gdzie papież nakazał budowę świątyni Santa Maria Maggiore. Najstarszym wizerunkiem Matki Boskiej czczonym w tej świątyni jest właśnie ikona Salus Populi Romani, z którą łączono wiele cudów. W 590 roku, kiedy ikona była niesiona w procesji, ustała w Rzymie epidemia dżumy, co było powodem nazwania jej Salus Populi Romani – Ocalenie Ludu Rzymskiego. Jej kult rozpowszechniło jednak zwycięstwo z Turkami w bitwie pod Lepanto w 1571 roku przypisywane wstawiennictwu Marii.
Kult Matki Boskiej Śnieżnej krzewili jezuici od końca XVI wieku, którzy pierwsi uzyskali zgodę na umieszczenie obrazów wzorowanych na ikonie w swoich domach. Do Rzeczypospolitej pierwszy wizerunek Matki Boskiej Śnieżnej sprowadzono w 1584 roku do świątyni jezuitów w Jarosławiu. Na przełomie XVI i XVII wieku, jak i później powstało wiele obrazów wzorowanych na rzymskiej ikonie.
W XVII i XVIII wieku w ołtarzach różańcowych bardzo często umieszczano wizerunki Matki Boskiej, których typy ikonograficzne nie wiązały się z różańcowym, ale czczone były jako takowe. Wzorem dla nich wielokrotnie była rzymska ikona Salus Populi Romani, którą od XVI wieku łączono z kultem tej modlitwy. Wpływ na to miała wspomniana wyżej zwycięska bitwa pod Lepanto, której sukces współcześni przypisali procesji różańcowej z obrazem Salus Populi Romani w intencji walczących wojsk chrześcijańskich. Od tego momentu cudowną ikonę połączono z nabożeństwem różańcowym.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Spękania i przetarcia powierzchni malatury, silne zabrudzenia. Przetarcia złoceń i srebrzeń sukienek i koron.

Streszczenie

Obraz miał zostać przywieziony z Rzymu przez proboszcza Hannibala Orgasa w 1626 roku. Obecna sukienka pochodzi z 1836 roku. Obraz Matki Boskiej Śnieżnej wzorowany jest na cudownej ikonie Salus Populi Romani znajdującej się w bazylice Santa Maria Maggiore w Rzymie.

Bibliografia

Wyżga Mateusz, "Parafia Raciborowice od XVI do końca XVIII wieku. Studium o społeczności lokalnej", Kraków 2011
Łepkowski Józef, "Przegląd zabytków przeszłości z okolic Krakowa", Kraków 1863 , s. 41-41
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Filipek Sławomir, "Obraz Matki Bożej Śnieżnej w Tokarni. Studium nad ikonografią „Salus Populi Romani”", Kraków 2017
Kornecki Marian , "Sztuka sakralna", Kraków 1993
"Maryja Orędowniczka Wiernych. Ikonografia nowożytnej sztuki kościelnej w Polsce, t. 2", Warszawa 1987

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Matka Boska Śnieżna", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/matka-boska-sniezna-6

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności