Matka Boska Bolesna

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wadowicki
Gmina
Brzeźnica
Miejscowość
Marcyporęba
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wadowice Północ
Parafia
Św. Marcina
Tagi
malarstwo XVIII wieku Matka Boska Bolesna
Miejsce przechowywania
kościół
Identyfikator
DZIELO/13573
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
druga połowa XVII wiek
Technika i materiał
olej na płótnie
Wymiary podstawowe
szerokość – 72 cm
wysokość – 105 cm
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Opis

Obraz w kształcie stojącego prostokąta z przedstawieniem Matki Boskiej Bolesnej. W centrum kompozycji, nieco z lewej strony ukazana jest stojąca Matka Boska z ugiętymi w kolanach nogami, z prawą cofniętą do tyłu. Na piersi krzyżuje dłonie, a głowę zwraca w lewą stronę. W jej serce wbity jest długi miecz ze złotą rękojeścią. Twarz podłużna z otwartymi ustami, długim nosem, dużymi oczami i silnie zarumienionymi policzkami; karnacja blada. Ubrana jest w jasnoróżową suknię i niebieski płaszcz założony na głowę, ma bose stopy. Spod płaszcza widać ciemnobrązowe i długie włosy. Dłonie smukłe o delikatnych palcach. Po prawej stronie obrazu ustawiona jest drewniana szafka, na której stoi metalowa puszka. Całość ukazana jest we wnętrzu architektonicznym z widoczną posadzką, tło jednolite – ciemne.

Zarys problematyki artystycznej

Niestety źródła archiwalne nie ujawniły autora dzieła. Obraz przedstawia Matkę Boską Bolesną i jest ilustracją fragmentu Ewangelii św. Łukasza: „Symeon zaś błogosławił Ich i rzekł do Maryi, Matki Jego: «Oto Ten przeznaczony jest na upadek i na powstanie wielu w Izraelu, i na znak, któremu sprzeciwiać się będą. A Twoją duszę miecz przeniknie, aby na jaw wyszły zamysły serc wielu»” (Łk 2, 34-35). Przedstawienia Matki Boskiej Bolesnej przeszytej mieczem pojawiły się już w średniowieczu. Jednak wizerunek usamodzielnił się dopiero pod koniec XV i na początku XVI wieku, zyskując dużą popularność w XVII i XVIII stuleciu. W omawianym dziele oprócz miecza przeszywającego serce Matki Boskiej ból został wyrażony poprzez charakterystyczny układ skrzyżowanych na piersi dłoni Marii. Franz Lang (1654-1727), bawarski jezuita, autor wielu prac, w których opisał jakie możliwości daje gra aktora w procesie edukacji religijnej, gest ten omówił w następujący sposób: „Cierpimy i smucimy się, splatając dłonie na kształt grzebienia i unosząc je do serca albo opuszczając do pasa”. Podobnie jak aktor na scenie ma wzbudzać u widza poruszenie, tak i dzieło (obraz lub rzeźba) miały wywołać to samo uczucie u modlących się wiernych.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Zły, liczne ubytki warstwy malarskiej, przedarcia płótna, zabrudzenie powierzchni.

Streszczenie

Obraz przedstawia Matkę Boską Bolesną i jest ilustracją fragmentu Ewangelii św. Łukasza. Niestety źródła archiwalne nie ujawniły autora dzieła. Przedstawienia Matki Boskiej Bolesnej przeszytej mieczem pojawiły się już w średniowieczu. Jednak wizerunek usamodzielnił się dopiero pod koniec XV i na początku XVI wieku, zyskując dużą popularność w XVII i XVIII stuleciu.

Bibliografia

Pielas Magdalena, "Matka Boska Bolesna", Kraków 2000
Organisty Adam, Skrabski Józef, "Afekt i gest w potrydenckim theatrum sacrum. Uwagi o efektach teatralnych na wybranych przykładach barokowych rzeźb Śląska i Rzeczypospolitej" , [w:] "Sztuka po Trydencie" , red.Kuczman Kazimierz, Witko Andrzej , Kraków 2014 , s. 213-231

Jak cytować?

Maria Działo, "Matka Boska Bolesna", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/matka-boska-bolesna-5

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności