Na tropie spiskiego rokoka

Długość
Etap edukacyjny
liceum, studenci
Tematyka
Spisz, malarstwo, rokoko, rzeźba
Szacowany czas zwiedzania

Zabytki na trasie

  1. Frydman
    Ołtarz w kaplicy

    W 1757 roku przy parafii we Frydmanie założono bractwo szkaplerzne. Prawdopodobnie w tym czasie rozpoczęto również budowę kaplicy Matki Boskiej Karmelitańskiej z inicjatywy i fundacji ówczesnego proboszcza Michała Lorencsa, którą zakończono w 1764 roku. Około tego roku powstało wyposażenie kaplicy, a więc dwustronny ołtarz oraz dekoracja rzeźbiarska ścian i stropu. Ołtarz otrzymał formę dwustronnego tabernakulum oraz został otoczony tralkową balustradą na planie ośmioboku w celu umożliwienia masowego udzielania komunii podczas odpustu na dzień 16 lipca, na uroczystość Matki Boskiej Szkaplerznej. Kaplica stanowi unikalny w skali Europy Środkowej przykład jednolitej koncepcji architektoniczno-rzeźbiarskiej i symbolicznej odwołującej się do idei muzyki niebiańskiej.

  2. Frydman
    Prorocy i apostołowie

    W 1757 roku przy parafii we Frydmanie założono bractwo szkaplerzne. Prawdopodobnie zatem w tym czasie rozpoczęto również budowę kaplicy Matki Boskiej Karmelitańskiej z inicjatywy i fundacji ówczesnego proboszcza Michała Lorencsa. Ukończono jej wznoszenie w 1764 roku. Wydaje się również, że około tego roku powstało wyposażenie kaplicy, a więc dwustronny ołtarz oraz dekoracja rzeźbiarska ścian i stropu. Pary figur w niszach najpewniej tworzą typologiczne zestawienie proroków z apostołami. Niestety brak rozpoznania ikonograficznego części rzeźb nie pozwala w pełni odszyfrować treści ideowych tej części dekoracji kaplicy.

  3. Niedzica
    Ołtarz boczny przy tęczy od południa

    Ołtarz drewniany, na rzucie połowy owalu, architektoniczny, kulisowy, jednokondygnacyjny, jednoosiowy, ze zwieńczeniem. Retabulum na wysokim cokole, ujęte parą ukośnie ustawionych konsol o formie wolut, na których ustawione rzeźby św. Apolonii i św. Rozalii z Palermo, oraz parą wysuniętych kolumn o kompozytowych kapitelach, wspierających przerwane belkowanie i gzyms. W polu środkowym obraz Objawienie się Chrystusa św. Małgorzacie Alacoque w profilowanej ramie zamknięta łukiem wklęsło-wypukłym nadwieszonym. Zwieńczenie o dekoracyjnym wykroju linią wklęsło-wypukłą, pośrodku z malowanymi, ozdobnymi literami IHS z krzyżem oraz na gzymsie z parą wazonów z kwiatami i dekoracją roccaillową. W osiach kolumn para aniołków. Ołtarz ozdobiony rzeźbionymi motywami ornamentów rokokowych. Retabulum ujęte parą ażurowych, rokokowych uszaków. Struktura ołtarza w całości marmoryzowana, kolorystyka w odcieniach zieleni, beżów, czerwieni i niebieskim. Fragmenty detalu architektonicznego i ornamenty złocone i srebrzone. Ufundowany około 1770 roku, rzeźby autorstwa Johanna Feega, rzeźbiarza z Kiežmarku, obraz ołtarzowy późniejszy, z 1912 roku, pędzla Lajosa Tary (Budapeszt).

  4. Niedzica
    Ołtarz boczny, przy tęczy od północy

    Ołtarz drewniany, na rzucie połowy owalu, architektoniczny, kulisowy, jednokondygnacyjny, jednoosiowy, ze zwieńczeniem. Retabulum na wysokim cokole, ujęte parą ukośnie ustawionych konsol o formie wolut, na których ustawione rzeźby św. Joachima i św. Józefa, oraz parą wysuniętych kolumn o kompozytowych kapitelach, wspierających przerwane belkowanie i gzyms. W polu środkowym obraz Matka Boska Różańcowa ze św. Dominikiem, w profilowanej ramie zamknięta łukiem wklęsło-wypukłym nadwieszonym. Zwieńczenie o dekoracyjnym wykroju linią wklęsło-wypukłą, pośrodku z malowanymi, ozdobnymi literami imienia MARIA oraz na gzymsie z parą wazonów z kwiatami i dekoracją roccaillową. W osiach kolumn para aniołków. Ołtarz ozdobiony rzeźbionymi motywami ornamentów rokokowych. Retabulum ujęte parą ażurowych, rokokowych uszaków. Struktura ołtarza w całości marmoryzowana, kolorystyka w odcieniach zieleni, beżów, czerwieni i niebieskim. Fragmenty detalu architektonicznego i ornamenty złocone i srebrzone.

  5. Niedzica
    Ołtarz pw. Świętej Rodziny, boczny, przy północnej ścianie nawy

    Rokokowy ołtarz drewniany, polichromowany, złocony, umieszczony przy północnej ścianie nawy; architektoniczny, jednoosiowy, jednokondygnacyjny ze zwieńczeniem, na cokole. W predelli przeszklona trumienka z figurą św. Jana Nepomucena. Nastawa ujęta parami występujących do przodu, opiętych pilastrami i wolutami filarów dźwigających przerwane pośrodku belkowanie. W polu środkowym obraz Święta Rodzina w profilowanej ramie. Przy filarach, po bokach obrazu rzeźby św. Doroty i św. Katarzyny Aleksandryjskiej umieszczone na konsolach; w osiach skrajnych na wolutach rzeźby aniołów. W zwieńczeniu obraz z przedstawieniem Świętej Rodziny przy pracy; po bokach w osiach podpór rzeźby św. Stefana i św. Emeryka. Zwieńczenie zamknięte glorią promienistą z literami IHS w otoczeniu obłoków; na osi pilastrów rokokowe wazony z różami. Nastawa bogato dekorowana złoconymi motywami rocaille’ów, małżowiną, ornamentem roślinnym. Nastawa wystawiona w latach 1770-1773 z inicjatywy proboszcza Szymona Gorelowicza, dzieło warsztatu Johannesa Feega z Kiežmarku i Franciszka Feega.

  6. Niedzica
    Ambona

    Ambona drewniana, polichromowana i złocona, zawieszona na północnej ścianie nawy. Kosz i baldachim i kosz na rzucie owalu o wklęsło-wypukłym obrysie, zdobione pilastrami, palmetami i rocaille’ami. Kosz z rzeźbami ewangelistów św. Jana I Mateusza oraz ich symbolami. W zwieńczeniu rzeźbione przedstawienie Chrystusa w półpostaci. W zaplecku obraz Szymona Kawalskiego Rozesłanie Apostołów. Rokokowa ambona wykonana w warsztacie Johannesa Feega z Kiežmarku, około 1770 roku, w czasie modernizacji wyposażenia kościoła; tworzy kompozycyjną i konstrukcyjną całość z ołtarzami bocznymi i belką tęczową.

  7. Niedzica
    Ołtarz w kaplicy Matki Boskiej Bolesnej

    Ołtarz drewniany, rzeźbiony, polichromowany, złocony, srebrzony; architektoniczny, trójosiowy, z wydzieloną częścią cokołową, jednokondygnacyjny, ze zwieńczeniem. W predelli oszklona trumienka z rzeźbą Chrystusa w grobie. Pole środkowe nastawy ujęte dwoma czworobocznymi filarami o kompozytowych kapitelach. Pola boczne wklęsłe i cofnięte od lica pola środkowego flankowane kolumnami o gładkich trzonach i kompozytowych kapitelach. Podpory dźwigają pełne belkowanie i gzyms, przerwane nad polem środkowym. W polu środkowym w niszy rzeźba Pieta. Po bokach, na tle filarów, umieszczone dwa okazałe anioły w dynamicznych pozach, z rozłożonymi skrzydłami. Ponad niszą płaskorzeźbiona Chusta św. Weroniki rozpostarta przez dwa uskrzydlone putta ze stopami wspartymi na obłokach. W polach bocznych umieszczone na konsolach rzeźby: Św. Jan Ewangelista (po lewej) i Św. Maria Magdalena (po prawej). W zwieńczeniu rzeźbione przedstawienie tronującego Boga Ojca oraz Arma Christi; wokół putta i uskrzydlone główki aniołków. W osiach podpór rzeźby uskrzydlonych aniołów. Rokokowy ołtarz zapewne z warsztatu Johannesa Feega z Kiežmarku, ufundowany przez proboszcza Jana Gorelewicza w latach 1765-1769.

  8. Łapsze Wyżne
    Ołtarz główny

    Ołtarz główny w kościele w Łapszach Wyżnych powstał w niedługim czasie po wybudowaniu świątyni w 1776 roku w stylu rokokowym. Reprezentuje typ jednokondygnacyjnej, trójoosiowej nastawy z bramkami, zdobionej ornamentem rokokowym, adekwatnie do czasu powstania. Wraz z dwoma ołtarzami bocznymi i amboną tworzy integralny wystrój kościoła wykonany przez warsztat kieżmarskich artystów Johanna i Franciszka Feegów. Program ikonograficzny ołtarza głównego z obrazem „Św. Piotr i św. Paweł” bezpośrednio nawiązuje do wezwania świątyni. Fundatorem ołtarza jest Jan Joanelli z Tolvano. Do wykonania ołtarza wykonał spiskich artystów, malarza Imrich Jagušič, który namalował obraz św. Piotra i św. Pawła oraz braci z rodziny Feegów. Ponieważ figury w dolnej kondygnacji ołtarza wyrażają się spokojem, a szaty są udrapowane w pionowe i monotonne fałdy w przeciwieństwie do figur z drugiej kondygnacji o ekspresji wyrażonej w ruchu, Katerina Chmelinová – słowacka badaczka, wysunęła przypuszczenie iż nastawę ołtarza wykonał Franciszek Feeg we współpracy z młodszym bratem Johanem, który wyrzeźbił figury św. Joachima i św. Józefa w zwieńczeniu. Rzeźby Feega charakteryzują się naturalnymi pozami, obfite fałdy szat modelowane są w postaci ostro załamujących się płaszczyzn, przypominających połamaną blachę, a twarze posiadają znamienny typ anatomiczny o specyficznych cechach, takich jak pulchne policzki, na wpół otwarte usta i duże nosy. Ołtarz i znajdujące się w nim rzeźby są przykładami tzw. spiskiego rokoka, stylu który stopniowo kształtował się od lat czterdziestych XVIII stulecia i cechował się wyjątkową dekoracyjnością środków wyrazu. Twórczość kieżmarskich artystów, autorów omawianego dzieła, stanowiła kulminacyjne osiągnięcie tego stylu.

  9. Łapsze Wyżne
    Ołtarz boczny północny

    Polichromia została wykonana w 1796 roku. Malowidło przedstawia ukazany w sposób iluzjonistyczny ołtarz boczny św. Józefa. W górnej partii cokołu znajdują się trzy rocaille’owe płyciny z modlitwami z kanonu mszy świętej. W polu głównym w ramie w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem wklęsło-wypukłym z uskokami został namalowany obraz św. Józefa z Dzieciątkiem, a w zwieńczeniu w owalnej ramie obraz św. Jana Nepomucena.

  10. Łapsze Wyżne
    Ołtarz przytęczowy północny

    Ołtarz boczny w kościele w Łapszach Wyżnych powstał w niedługim czasie po wybudowaniu świątyni około 1777 roku w stylu rokokowym. Reprezentuje typ jednokondygnacyjnej, jednoosiowej nastawy z bramkami, zdobionej ornamentem rokokowym, adekwatnie do czasu powstania. Wraz z ołtarzem głównym, drugim ołtarzem bocznym i amboną tworzy integralny wystrój kościoła wykonany przez warsztat kieżmarskich artystów Johanna i Franciszka Feegów. Fundatorem ołtarza jest m.in. Jan Joanelli z Tolvano. Ołtarz i znajdujące się w nim rzeźby są przykładami tzw. spiskiego rokoka, stylu który stopniowo kształtował się od lat czterdziestych XVIII stulecia i cechował się wyjątkową dekoracyjnością środków wyrazu.

  11. Łapsze Wyżne
    Ołtarz przytęczowy południowy

    Ołtarz boczny w kościele w Łapszach Wyżnych powstał w niedługim czasie po wybudowaniu świątyni około 1777 roku w stylu rokokowym. Reprezentuje typ jednokondygnacyjnej, jednoosiowej nastawy z bramkami, zdobionej ornamentem rokokowym, adekwatnie do czasu powstania. Wraz z ołtarzem głównym, drugim ołtarzem bocznym i amboną tworzy integralny wystrój kościoła wykonany przez warsztat kieżmarskich artystów Johanna i Franciszka Feegów. Fundatorem ołtarza jest m.in. Jan Joanelli z Tolvano. Ołtarz i znajdujące się w nim rzeźby są przykładami tzw. spiskiego rokoka, stylu który stopniowo kształtował się od lat czterdziestych XVIII stulecia i cechował się wyjątkową dekoracyjnością środków wyrazu.

  12. Łapsze Wyżne
    Ambona

    Ambona w kościele w Łapszach Wyżnych powstała w niedługim czasie po wybudowaniu świątyni w latach 1777-1777 w stylu rokokowym. Wraz z ołtarzem głównym i ołtarzami bocznymi tworzą integralny wystrój kościoła wykonany przez warsztat kieżmarskich artystów Johanna i Franciszka Feegów.

  13. Łapsze Wyżne
    Św. Piotr i św. Paweł

    Obraz św. Piotra i św. Pawła umieszczono w ołtarzu głównym, który po raz pierwszy został odnotowany w księdze rachunkowej kościoła „Rationes Ecclesiae Felso Lapsensis” w latach 1771-1772. Obraz namalował spiski malarz Imrich Jagušič w czwartej ćwierci XVIII wieku, być może w czasie powstania ołtarza głównego.

  14. Łapsze Wyżne
    Św. Mikołaj

    Płaskorzeźbę przedstawiającą św. Mikołaja wykonał prawdopodobnie spiski rzeźbiarz Franciszek Feeg około 1779 roku. Ołtarz i znajdujące się w nim rzeźby są przykładami tzw. spiskiego rokoka, stylu który stopniowo kształtował się od lat czterdziestych XVIII stulecia i cechował się wyjątkową dekoracyjnością środków wyrazu. Twórczość tych kieżmarskich artystów stanowiła kulminacyjne osiągnięcie tego stylu.

  15. Łapsze Wyżne
    Matka Boska Niepokalanie Poczęta

    Płaskorzeźbę Najświętszej Marii Panny Niepokalanie Poczętej wykonał Johann Feeg około 1777-1782. Ołtarz i znajdujące się w nim rzeźby są przykładami tzw. spiskiego rokoka, stylu który stopniowo kształtował się od lat czterdziestych XVIII stulecia i cechował się wyjątkową dekoracyjnością środków wyrazu. Twórczość kieżmarskiego artysty, autora omawianego dzieła, stanowiła kulminacyjne osiągnięcie tego stylu.

  16. Jurgów
    Ołtarz boczny lewy Matki Boskiej z Dzieciątkiem

    Ołtarz boczny został wykonany między 1770 a 1773 rokiem. Strukturę oraz rzeźby sporządził kieżmarski rzeźbiarz Johann Feeg, obraz na zasuwie oraz w zwieńczeniu działający w Spiskiej Sobocie Imrich Jagušič. Nastawa została wykonana w stylu spiskiego rokoka i odznacza się wyjątkową dekoracyjnością podkreśloną lustrami wypełniającymi niszę główną.

  17. Jurgów
    Zwiastowanie

    Obraz przedstawiający scenę Zwiastowania został namalowany między 1770 a 1774 rokiem przez działającego w Spiskiej Sobocie malarza Imricha Jagušiča. Scena została skomponowana w sposób typowy dla sztuki zachodniej.

  18. Jurgów
    Św. Rodzina

    Obraz przedstawiający Świętą Rodzinę został namalowany między 1770 a 1774 rokiem przez działającego w Spiskiej Sobocie malarza Imricha Jagušiča. Grupa została ukazana w silnym zbliżeniu, w chwili kiedy rodzice prezentują Dzieciątko.

  19. Jurgów
    Św. Agata

    Obraz przedstawiający św. Agatę został namalowany między 1770 i 1772 rokiem przez działającego w Spiskiej Sobocie malarza Imricha Jagušiča. Święta została ukazana z palmą męczeństwa i leżącymi na misie piersiami, które obcięto jej podczas tortur.

  20. Jurgów
    Św. Sebastian

    Obraz przedstawiający moment śmierci św. Sebastiana został namalowany między 1770 i 1772 rokiem przez działającego w Spiskiej Sobocie malarza Imricha Jagušiča. Święty został ukazany między oprawcami, lecz już z nimbem wokół głowy i w momencie wręczania mu atrybutów męczeństwa.

  21. Nowa Biała
    Ołtarz główny

    Ołtarz główny w Nowej Białej został wybudowany przed 1779 rokiem. Jest najlepszym przykładem rokokowej małej architektury na terenie polskiej części Spisza, obok dzieł Johanna Feega (Jurgów, Łapsze). Niestety jego wykonawca pozostaje nieznany.

  22. Krempachy
    Ołtarz boczny

    Ołtarz powstał w 1772 roku do nowo wybudowanego kościoła św. Walentego w Krempachach z 1761 roku. W polu głównym ołtarza znajduje się obraz Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej z drugiej połowy XVIII wieku. Według przedwojennego inwentarza, a także „Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce” z 1953 roku w ołtarzu znajdował się również obraz błogosławionej Kingi z 1772 roku. Obraz ten zaginął jednak w latach siedemdziesiątych XX wieku w niewyjaśnionych okolicznościach. Według jednego z badaczy został przeniesiony do kościoła parafialnego św. Marcina w Krempachach. W dotychczasowych studiach nad wyposażeniem kościoła św. Walentego w Krempachach, wobec braku dokumentów archiwalnych poświadczających wykonawców, nie podjęto próby wskazania choćby kręgu potencjalnych autorów nastawy ołtarzowej. Ołtarz ozdobiony jest ornamentem rocaille'owym, charakterystycznym dla sztuki trzeciej ćwierci XVIIII wieku. Ukazuje bogactwo form rokoka przejawiające się w przepychu ornamentu i złoconej faktury. Przepych ten jest charakterystyczny dla sztuki spiskiej, w której dekoracja rzeźbiarska i ornamentalna dominuje nad dekoracją malarską.

  23. Krempachy
    Ołtarz główny

    Ołtarz główny powstał zapewne niedługo po wybudowaniu kościoła w 1761 roku. W środek ołtarza wstawiono centralną część tryptyku z 1516 roku przedstawiającą Świętą Rozmowę. Ołtarz wykonany jest w stylu rokokowym i reprezentuje typowy dla spiskiej sztuki typ ołtarza, w którym dekoracja rzeźbiarska i ornamentalna dominuje nad dekoracją malarską.

  24. Krempachy
    Ołtarz boczny północny

    Ołtarz reprezentuje popularny w XVIII wieku typ nastawy aediculowej, wykonanej w stylu rokokowym. Charakterystyczną cechą ołtarza jest dominacja dekoracji rzeźbiarskiej i ornamentalnej nad dekoracją malarską, która szczególnie uwidacznia się w partii zwieńczenia, gdzie umieszczono aż pięć rzeźbionych figur. Niestety w dotychczasowych badaniach nad wyposażeniem kościoła św. Marcina, wobec braku dokumentów archiwalnych dotyczących wykonawców, nie podjęto próby wskazania choćby kręgu potencjalnych autorów nastawy ołtarzowej. Rzeźba znajdująca się w niszy w polu głównym ołtarza, która przedstawia Matkę Boską z Lourdes jest nowsza i została wykonana w pierwszej połowie XX wieku. Pozostałe figury wraz ze strukturą ołtarza powstały w drugiej połowie XVIII wieku i stanowią jego integralną całość. Szczególnie interesujący jest program ideowy zwieńczenia ołtarza, na którego składają się rzeźby świętych królów węgierskich: Stefana, Emeryka i Władysława, co wskazuje na przywiązanie ludu i jego duszpasterzy do katolickiej monarchii Habsburgów.

  25. Krempachy
    Ołtarz główny

    Ołtarz główny powstał zapewne niedługo po wybudowaniu kościoła w 1761 roku. W środek ołtarza wstawiono centralną część tryptyku z 1516 roku przedstawiającą Świętą Rozmowę. Ołtarz wykonany jest w stylu rokokowym i reprezentuje typowy dla spiskiej sztuki typ ołtarza, w którym dekoracja rzeźbiarska i ornamentalna dominuje nad dekoracją malarską.

Celem zorganizowania wycieczki skontaktuj się z parafiami

Jurgów
Parafia Św. Sebastiana

Adres Jurgów 1
34-532 Jurgów

Telefon +48 18 207 79 42

Adres e-mail parafiajurgow@gmail.com

Strona www www.parafia-jurgow-sebastian.pl

Krempachy
Parafia Parafia Św. Marcina Apostoła

Adres Kamieniec 25
34‑433 Nowa Biała

Telefon 18 2851655

Adres e-mail krempachy.parafia@gmail.com

Strona www www.krempachy.espisz.pl/parafia.php

Frydman
Parafia Św. Stanisława Biskupa i Męczennika

Adres ul. Kościelna 1
34‑435 Frydman

Telefon +48 18 285 18 25

Nowa Biała
Parafia Parafia Św. Katarzyny Aleksandryjskiej

Adres Obłazowa 11
34‑433 Nowa Biała

Telefon +48 18 285 13 29

Adres e-mail -

Strona www -

Łapsze Wyżne
Parafia Św. Piotra i św. Pawła

Adres ul. Kościelna 2, 34-442 Łapsze Niżne
34-442

Telefon 18 26 59 777

Adres e-mail lapsze@saletyni.pl

Strona www lapsze.saletyni.pl

Niedzica
Parafia Św. Bartłomieja Apostoła

Adres 3 Maja 91
34-441

Telefon +48 18 262 94 28

Strona www http://parafianiedzica.pl

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności