Walenty św.

Data śmierci
269
Miejsce śmierci
Terni lub Rzym
Autor opracowania
Maria Działo
Tagi
św. Walenty

Biogram

Święty Walenty zmarł w 269 roku. Jest patronem chorych na epilepsję, dżumę, podagrę i choroby nerwowe, a także małżeństw, zakochanych i diecezji przemyskiej. Informacje na temat jego życia pochodzą wyłącznie z legend. Utożsamiano go z rzymskim prezbiterem, który posługiwał przy uwięzionych chrześcijanach, a także z biskupem Terni. Wbrew zakazowi cesarza Klaudiusza II Gockiego miał m.in. błogosławić śluby legionistów rzymskich oraz towarzyszyć męczennikom idącym na śmierć. Został ścięty za odmowę oddania czci pogańskim bogom i pogrzebany w Terni lub przy Via Flamina w Rzymie, gdzie zbudowano poświęconą mu bazylikę. Kult św. Walentego znany był w Rzymie w IV wieku. W 496 roku papież Gelazy I ogłosił dekret zezwalający na obchodzenie 14 lutego święta męczennika. W Polsce znajduje się 21 kościołów pod jego wezwaniem. W ikonografii przedstawiany jest w stroju biskupa, z księgą, a także w obecności opętanego, chorego na histerię lub epilepsję w nawiązaniu do uzdrowienia przez świętego syna mówcy rzymskiego Kratona. Rozróżnia się kilka ujęć ikonograficznych tej sceny. W pierwszej św. Walenty uzdrawia chorego w trakcie tzw. dużego ataku (obraz w tryptyku w kościele św. Walentego w Krempachach, 1516). W drugiej św. Walenty ukazany jest obok epileptyka, który leży w stanie śpiączki po ataku (środkowa kwatera ołtarza św. Anny w kościele św. Mikołaja w Mycielinie, ok. 1520). W kolejnej święty jest adorowany przez uzdrowionego (kwatera tryptyku św. Leonarda w kościele św. Leonarda w Lipnicy Murowanej, XVI w.). W innej występuje w towarzystwie dwóch epileptyków (fresk w kościele św. Mateusza Apostoła w Nowych, XV w.). Niekiedy uzdrowienie potwierdza obecność na obrazie świni lub kota, w które miały wniknąć demony (drzeworyt w sanktuarium św. Walentego w Rugach, 1480). Święty Walenty jest ukazywany nie tylko jako ten, który leczy chorobę, ale również ten, który może ją zsyłać, trzymając w dłoni karzący miecz na tych, którzy nie spełnili przyrzeczonych mu ślubów (zwieńczenie tryptyku w kościele Narodzenia NMP w Libuszy, XVI w.). Sporadycznie przedstawiano sceny z życia i męczeństwa świętego. Czasem występuje on w towarzystwie innych świętych uzdrowicieli, np. św. Sebastiana lub św. Wita. Wizerunki św. Walentego pełniły ważną rolę w malarstwie wotywnym. Świętego ukazywano w obecności uzdrowionych lub fundatorów obrazów (kościół św. Mikołaja w Krzywiniu, 2. poł. XVII w.; kościół św. Marii Magdaleny w Przemyślu).

Bibliografia

Kołtunowska Anna, "Św. Walenty. 1. Życie, 2. Kult" , [w:] "Encyklopedia katolicka, t. 20" , Lublin 2014 , s. 161-162
Jagla Jowita, "Św. Walenty. 3. Ikonografia" , [w:] "Encyklopedia katolicka, t. 20" , Lublin 2014 , s. 162-163
Janicka-Krzywda Urszula , "Patron – atrybut – symbol", Poznań 1993

Dzieła związane z osobą

Św. Walenty, Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, Grabie, rzeźba
Św. Walenty, Parafia Św. Wojciecha Biskupa i Męczennika, Bulowice, obraz
Św. Walenty (?), Parafia Św. Małgorzaty i św. Katarzyny, Kęty, obraz
Św. Walenty, Parafia Św. Jakuba Apostoła, Więcławice Stare, obraz
Św. Walenty, Parafia Św. Marcina, Jawiszowice, obraz
Św. Walenty, Parafia Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, Wola Radziszowska , obraz
Św. Walenty, Parafia Św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Tenczynek, rzeźba
Św. Walenty, Parafia Najświętszej Panny Marii i Dziesięciu Tysięcy Męczenników, Niepołomice, obraz
Św. Walenty, Parafia Św. Piotra i św. Pawła, Łapsze Wyżne, obraz
Św. Stanisław, św. Walenty i św. Mikołaj, Parafia Parafia Św. Marcina Apostoła, Krempachy, obraz
Św. Walenty, Parafia Św. Apostołów Szymona i Judy, Łętownia, obraz
Św. Walenty, Parafia Parafia św. Klemensa , Trzemeśnia, rzeźba
Św. Walenty, Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, Niegowić, obraz
Św. Walenty, Parafia Św. Marcina, Marcyporęba, obraz
Św. Walenty, Parafia Św. Apostołów Szymona i Judy, Łętownia, obraz
Św. Walenty, Parafia Św. Apostołów Szymona i Judy, Łętownia, obraz
Św. Walenty, Parafia Św. Franciszka z Asyżu, Wieliczka, obraz
Św. Walenty, Parafia Św. Marcina, Poręba Żegoty, obraz
Ogrojec z figurami świętych , Parafia Narodzenia Najświętszej Marii Panny, Gdów, rzeźba
Św. Walenty, Parafia Św. Stanisława Biskupa i Męczennika, Frydman, rzeźba

Jak cytować?

Maria Działo, "Walenty św. ", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/ludzie/walenty-sw

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności