Pokłon pasterzy

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Gdów
Miejscowość
Niegowić
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Kościół
Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Tagi
malarstwo XIX wieku Pokłon Pasterzy
Miejsce przechowywania
kościół
Identyfikator
DZIELO/04517
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
XIX wiek lub wcześniej
Technika i materiał
olej na płótnie
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Obraz powstał w XIX wieku (lub wcześniej) i pochodzi z poprzedniego, drewnianego kościoła w Niegowici, który w 1973 roku przeniesiono do Mętkowa.

Opis

Obraz w kształcie stojącego prostokąta z przedstawieniem Pokłonu pasterzy. W centrum kompozycji ukazana Matka Boska z Dzieciątkiem ułożonym na pieluszce w żłóbku. Za nią, w tle pochyla się św. Józef. W prawym, dolnym rogu klęczy zwrócony tyłem, ujęty w trzech czwartych pasterz. W lewym, dolnym rogu pasterz trzymający w ręku baranka o sylwetce silnie wygiętej do tyłu; w oddali widoczni kolejni pasterze oraz wół. Maria ukazana w pozycji siedzącej, z głową skierowaną w lewo, rękami podtrzymująca pieluszkę, na której leży Dzieciątko. Twarz okrągła, o delikatnych rysach z zarumienionymi policzkami. Ubrana jest w czerwoną suknię oraz niebieski płaszcz założony na głowę. Święty Józef przechylony jest na lewą stronę, rękami wspiera się na fragmencie budowli, w dłoni trzyma różdżkę Jessego. Twarz o rysach starszego mężczyzny, z długą i siwą brodą, okolona siwymi włosami. Ubrany jest w białą koszulę oraz jasnobrązowy płaszcz. Pasterz po prawej o siwych brodzie i włosach, z laską pasterską w lewej dłoni. Ubrany jest w oliwkową suknię oraz czerwony płaszcz zawieszony u pasa. Przed nim leży kosz z jajkami. Pasterz po lewej stronie o muskularnej sylwetce, ubrany jest w niebieską tunikę oraz onuce na nogach. Scena umiejscowiona na tle architektury. Kolorystyka ciemna, przybrudzona z dominacją brązów, czerwieni i intensywnego błękitu. Rama drewniana, profilowana i złocona.

Zarys problematyki artystycznej

Przedstawiona scena jest ilustracją słów Ewangelii św. Łukasza: „W tej samej okolicy przebywali w polu pasterze i trzymali straż nocną nad swoją trzodą. Naraz stanął przy nich anioł Pański i chwała Pańska zewsząd ich oświeciła, tak że bardzo się przestraszyli. Lecz anioł rzekł do nich: «Nie bójcie się! Oto zwiastuję wam radość wielką, która będzie udziałem całego narodu: dziś w mieście Dawida narodził się wam Zbawiciel, którym jest Mesjasz, Pan. A to będzie znakiem dla was: Znajdziecie Niemowlę, owinięte w pieluszki i leżące w żłobie». I nagle przyłączyło się do anioła mnóstwo zastępów niebieskich, które wielbiły Boga słowami: «Chwała Bogu na wysokościach, a na ziemi pokój ludziom Jego upodobania». Gdy aniołowie odeszli od nich do nieba, pasterze mówili nawzajem do siebie: «Pójdźmy do Betlejem i zobaczmy, co się tam zdarzyło i o czym nam Pan oznajmił». Udali się też z pośpiechem i znaleźli Maryję, Józefa i Niemowlę, leżące w żłobie […]” (Łk 2, 8-16). Niestety źródła archiwalne nie ujawniły autora dzieła. Szczególnie zwraca uwagę zastosowana diagonalna kompozycja zaakcentowana laskami pasterzy oraz różdżką św. Józefa, która zbiega się na Dzieciątku Jezus pośrodku obrazu. Podobny akcent w kształtowaniu kompozycji stosowali malarze w przedstawieniach Cierniem ukoronowania, w których ku środkowi obrazu zbiegały się kije oprawców, przy pomocy których nakładali koronę cierniową na głowę Chrystusa (Stanisław Boja-Wódka (?), „Koronowanie cierniem” w kościele w Radomsku z 1608 roku lub „Koronowanie cierniem” w klasztorze Bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej z XVIII wieku). Obraz został częściowo przycięty, zwłaszcza po lewej stronie.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry; spękania i ubytki w strukturze malarskiej, zabrudzenia, obraz nieco przycięty po lewej stronie.

Streszczenie

Obraz powstał w XIX wieku (lub wcześniej) i pochodzi z poprzedniego, drewnianego kościoła w Niegowici, który w 1973 roku przeniesiono do Mętkowa. Zakomponowana scena jest ilustracją słów Ewangelii św. Łukasza, w której opisał on pokłon pasterzy narodzonemu Chrystusowi (Łk 2, 8-16). Niestety źródła archiwalne nie ujawniły autora dzieła.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953

Jak cytować?

Maria Działo, "Pokłon pasterzy", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2023, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/poklon-pasterzy

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności