Matka Boska Bolesna

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
myślenicki
Gmina
Sułkowice
Miejscowość
Harbutowice
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Sułkowice
Parafia
Parafia Najświętszego Imienia Marii
Miejsce przechowywania
kościół
Identyfikator
DZIELO/13598
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
XVI wiek
Technika i materiał
drewno rzeźbione, polichromowane
Wymiary podstawowe
wysokość – 90 cm
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Parafia była wzmiankowana już w XIV wieku i do XIX stulecia posiadała kilka drewnianych kościołów wznoszonych kolejno w tym samym miejscu. Wokół świątyni znajdował się ogrójec, do którego wykonano grupę Ukrzyżowania złożoną z figur św. Jana Ewangelisty, Matki Boskiej oraz ukrzyżowanego Jezusa. Przynajmniej w ostatnim okresie grupa stała przy południowej elewacji kościoła. Ze względu na zniszczenia powodowane warunkami atmosferycznymi w 2001 roku przeniesiono figurę ze sceny w ogrójcu na plebanię; w ogrójcu zastąpiono ją malowidłem.

Opis

Pełnoplastyczna rzeźba Matki Boskiej Bolesnej ustawionej frontalnie, w lekkim kontrapoście, z prawą nogą ugiętą w kolanie i rękami skrzyżowanymi na piersi. Maria skręca głowę nieznacznie w lewo, spogląda smutno w dół. Na podłużnej twarzy odznaczają się wysokie czoło, duże, migdałowe, półprzymknięte oczy, wąski nos, niewielkie usta oraz szeroki podbródek. Ubrana jest w czerwoną suknię o wąskich, marszczących się równoległymi fałdami rękawach i kołnierzu, spływającą do ziemi podłużnymi fałdami. Na nią nałożony ma jasnoniebieski, zarzucony na głowę płaszcz, który zakrywa plecy i spływa na ramiona. Prawa poła przytrzymana między rękami zawija się przy prawym biodrze łamanymi fałdami. Spod sukni widoczne ciemnobrązowe, szpiczaste buty.

Zarys problematyki artystycznej

Ta szesnastowieczna rzeźba ma w sobie wciąż wiele cech gotyckich – bryła jest silnie zróżnicowana, gęste fałdy opadającego płaszcza łamią się delikatnie. O długim trwaniu konwencji świadczą również cechy fizjonomii Madonny: wysokie czoło i wydatne oczy.
Prostota przedstawienia, gest złożenia czy załamywania rąk, opuszczona głowa, płynące być może po policzkach łzy wyrażają cierpienie i żałość oraz pozwalają zaliczyć rzeźbę do typu ikonograficznego Matki Boskiej Bolesnej. Przedstawienie takie ideowo złączone było z duchem pobożności późnego średniowiecza. Wizerunek Marii, doświadczonej w życiu przez boleści przeżywane podczas kolejnych wydarzeń ewangelicznych i w końcu współcierpiącej z Jezusem na Golgocie uosabiał poddanie się woli Bożej i miał zarazem być wzorem do naśladowania. Matka Boska pełniła rolę opiekuni i orędowniczki cierpiących wiernych.
Kult Matki Boskiej Bolesnej rozwijał się od pierwszych wieków chrześcijaństwa, a dzięki kaznodziejom z zakonu franciszkanów i serwitów znacząco przybrał na sile w XIII wieku. Dużą rolę odegrały również cudowne wizerunki, figury i obrazy z Chełmna, Krakowa, Warszawy, Staniątek czy Jarosławia.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Drewno spękane, zwietrzałe, zabrudzone, ubytki polichromii.

Literatura

Bobeł Franciszek, Kościół w Harbutowicach pod wezwaniem Najświętszego
Imienia Maryi, Kraków 2003, s. 26.
Magdalena Pielas, Matka Boska Bolesna, w: Polska sztuka kościelna renesansu i baroku. Tematy i symbole, red. K. Moisan-Jabłońska, Nowy Testament, t. I, Kraków 2000, s. 15, 17, 153-167.
Kłębowski Janusz, Polska Sztuka Gotycka, Warszawa 1976, s. 102-184.

Streszczenie

Nie są znane autorstwo ani pochodzenie przechowywanej w zakrystii rzeźby Matki Boskiej, która tworzyła, wraz z zachowaną figurą św. Jana oraz wiszącym na krzyżu Jezusem grupę Ukrzyżowania. Zespół można było oglądać do 2001 roku w kapliczkowej oprawie przy południowej elewacji kościoła w Harbutowicach. Z uwagi na zły stan zachowania figury zostały przeniesione i zastąpione malowidłami.

Bibliografia

Bobeł Franciszek, "Kościół w Harbutowicach pod wezwaniem Najświętszego Imienia Maryi", Kraków 2003
Pielas Magdalena, "Matka Boska Bolesna", Kraków 2000
Kłębowski Janusz, "Polska Sztuka Gotycka", Warszawa 1976

Jak cytować?

Agata Felczyńska, "Matka Boska Bolesna", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/matka-boska-bolesna

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności