Matka Boska Różańcowa

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
bocheński
Gmina
Łapanów
Miejscowość
Tarnawa
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Parafia Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny
Kościół
Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
malarstwo religijne malarstwo XIX wieku Matka Boska Różańcowa
Miejsce przechowywania
ołtarz główny, na zasuwie
Identyfikator
DZIELO/08772
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
XIX wiek
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Kraków
Technika i materiał
olej na płótnie
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Dzieje zabytku nie są znane.

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem nadwieszonym z uskokiem. W centrum tronuje Maria z Dzieciątkiem na kolanach i półksiężycem pod prawą stopą. Postać jest ustawiona frontalnie, delikatnie pochyla głowę w prawo. Prawą ręką wysuniętą w przód podaje różaniec św. Dominikowi, lewą obejmuje Dzieciątko. Maria ma twarz o młodzieńczych, delikatnych rysach, z wyraźnie zarysowanym długim nosem, półprzymkniętymi powiekami. Jasne włosy z przedziałkiem pośrodku, opadają zwinięte w pukle na ramiona i plecy. Maria jest ubrana w czerwoną tunikę przepasaną w talii oraz niebieski płaszcz spięty na piersi zaponą, przerzucony z przodu przez kolana. Dzieciątko zwrócone w trzech czwartych w prawo, z korpusem skierowanym w lewo; delikatnie pochylone; obiema dłońmi trzyma wieniec z kwiatów nad głową św. Katarzyny. Ma okrągłą twarz o wyraźnych rysach, wysokie czoło, okrągłe oczy, małe usta i nos; włosy krótkie, jasne, układające się w loki. Jest ubrane w białą tunikę w podwiniętymi rękawami. Po lewej stronie, klęcząca postać św. Dominika, ukazanego w całej postaci, z prawego profilu. Święty prawą rękę składa na piersi, lewą odbiera różaniec od Marii. Głowę ma uniesioną lekko ku górze, twarz szczupłą, o ostrym profilu nosa, wzrok kieruje na Marię; włosy krótkie z tonsurą, krótka broda. Święty ubrany jest w habit dominikański. U jego stóp brązowy pies z pochodnią w pysku. Po prawej stronie obrazu postać klęczącej św. Katarzyny Sieneńskiej ukazanej w całej postaci, zwróconej w prawo, z lewą ręką opuszczoną, prawą zaś złożoną na piersi. Twarz świętej jest owalna, o dziewczęcych rysach i jasnej karnacji, wzrok skierowany ku górze w stronę Marii, nos długi o prostym profilu, usta niewielkie. U góry kompozycji, po bokach Marii uskrzydlone, nagie putta trzymające różane wianki. Tło szaro-zielonkawe wypełnione powtarzającym się motywem główek anielskich.

Zarys problematyki artystycznej

Wizerunki Matki Boskiej Różańcowej pojawiły się w sztuce w okresie rozpowszechniania się ustalonej formy modlitwy. Pierwsze bractwo różańcowe powstało przy klasztorze dominikańskim w Kolonii w końcu XV wieku, a św. Dominika uznano po latach za pierwszego krzewiciela różańca maryjnego. Powstające coraz powszechniej bractwa różańcowe i potrzeba istnienia osobnych, brackich ołtarzy, spowodowały pojawienie się na terenie Niemiec pierwszych obrazów różańcowych, które do Rzeczypospolitej przywędrowały w pierwszej połowie XVI wieku. W XVII wieku wykształciła się specyficzna grupa przedstawień, w których Matka Boska przekazuje różaniec klęczącym przed nią św. Dominikowi – założycielowi zakonu dominikańskiego, którego można poznać po psie z pochodnią w pysku oraz św. Katarzynie Sieneńskiej – najbardziej czczonej świętej dominikańskiej. Ta wersja sceny ukazuje na jednym płótnie wybitnych przedstawicieli męskiej i żeńskiej gałęzi zakonu kaznodziejskiego i łączy je z kultem różańca. Formuła ikonograficzna została zaczerpnięta ze sztuki włoskiej. Za obraz, który stał się wzorem dla wielu uznaje się przedstawienie pędzla Giovanniego Selvi Sassoferata powstałe około 1683 roku, przechowywane w kościele Santa Sabina w Rzymie. W Polsce obrazy w tym typie można spotkać również w ołtarzach w Wiślicy, Kobylinie czy Krasnym. Na tarnawskim obrazie Maria trzyma stopę na półksiężycu i ma odsłonięte, jasne włosy, co łączy ją z przedstawieniami Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej.
Obraz wykorzystuje barokową kompozycję, lecz został namalowany zgodnie z dziewiętnastowieczną tendencją do upraszczania form i gładkiego wykańczania powierzchni malarskiej.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Niewielkie zabrudzenia i przetarcia powierzchni.

Streszczenie

Obraz z przedstawieniem Matki Boskiej wręczającej różaniec św. Dominikowi i klęczącą na przeciwko niego św. Katarzyną Sieneńską powstał w XIX wieku. Maria trzyma stopę na półksiężycu i ma odsłonięte, jasne włosy, co łączy ją z wizerunkiem Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej. Przedstawienie wykorzystuje barokową kompozycję, lecz jest namalowane zgodnie z dziewiętnastowieczną tendencją do wprowadzania uproszczonych, gładko oddanych form.

Bibliografia

Moisan-Jablonski Christine, "Matka Boska Różańcowa" , [w:] "Maryja. Orędowniczka wiernych" , Warszawa 1987 , s. 44-94

Jak cytować?

Agata Felczyńska, "Matka Boska Różańcowa", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/matka-boska-rozancowa-4

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności